Панжиев Адҳам Ўрозовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон ССР сиёсий раҳбарияти фаолияти (1939-1945 й.) ”, 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.1.PhD/Tar1037
Илмий раҳбар: Ражабов Қаҳрамон Кенжаевич, тарих фанлари доктори,профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети.
DSc 03/2025.27.12.Tar.11.01.
Расмий оппонентлар: тарих фанлари доктори, Қобулов Эшболта Атамуродович; тарих фанлари доктори, профессор Ғаффоров Шокир Сафарович
Етакчи ташкилот: Урганч давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон ССР сиёсий раҳбарияти фаолияти масалаларини таҳлил этишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон Компартияси Марказий Қўмитасининг бюроси аъзоларининг таркиби ва унинг тузилишини ўрганиб, уларнинг амалга оширган ишлари кўрсатиб ўтилди. Давлат ва партия арбоби Усмон Юсупов Иккинчи жаҳон уруши даврида амалга оширган ишлари: Катта Фарғона канали қурилиши, Ўзбекистонга кўчирилган корхоналарни жойлаштириш, ғарбий ҳудудлардан олиб келинган аҳолини озиқ-овқат билан таъминланиши, Ўзбекистон Компартиясининг фаолиятини ташкил этиш, мамлакат иқтисодиётини уруш шароитларига мослаштириш, уруш фронлари учун озиқ-овқат ва қурол-яроғ билан таминланиши, янги электр станциялар бунёд этиши, қишлоқ хўжалигини урушга мослаштириш, Ўзбекистон халқини тинчлигини сақлаш каби масалалар исботланган;
Ўзбекистон ССР ҳукуматининг амалга оширган ишлари туфайли халқ хўжалигини уруш шароитларига мослаб қайта қурилишида ҳукумат раиси Абдужаббор Абдураҳмонов томонидан чора тадбирлар: иккинчи жаҳон уруши даврида халқни қийнаб келаётган сув масаласини хал қилиш учун Рудасой ва Косонсой сув омбори қурилди, кўчирилган корхоналарни Тошкент ва Фарғона ҳудудларига жойлаштириш, Чирчиқкимё заводини уруш шароитига мослаштириш, Фарҳод ГЭСини бунёд этишда ташкилотчилик, давлатда уруш даврид таълим ва тиббиёт соҳасида қинилган тадбирлар далилланган;
Уруш йилларида Ўзбекистонда миллий ҳарбий қисмлар шакллантириш ва ўзбекистонлик жангчиларнинг жасорати ва матонати ҳақида янги малумотлар берилиб, миллий ҳарбий қисмларнинг қандай қийин шароитларида тузилиб мамлакатнинг 1/3 қисми уруш фронларида хизмат қилганлиги, фронт ортидаги аҳолидан уруш эҳтиёжларидан фойдаланганлиги оғзаки тарих усулларидан ҳамда янги олиб борилган тадқиқот ишлари орқали ўрганилган;
Бирламчи манбалар ёрдамида Ўзбекистонга кўчирилган корхоналар ҳамда аҳолининг жойлаштирилиши, айниқса, болаларнинг кўчириб келтириш жараёнларини ўрганилди. Уруш даврида олиб келинган Олий таълим муассасалари ва тадқиқот институтларини жойлаштиришда Ўзбекистон ССР раҳбарларининг ташаббуси билан боғлиқ жараёнлар аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон ССР сиёсий раҳбарияти фаолияти устида олиб борилган изланишлар натижалари асосида:
Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон Компартияси Марказий Қўмитасининг бюроси аъзоларининг таркиби ва унинг тузилишини ўрганиб, уларнинг амалга оширган ишлари кўрсатиб ўтилди. Давлат ва партия арбоби Усмон Юсупов Иккинчи жаҳон уруши даврида амалга оширган ишлари: Катта Фарғона канали қурилиши, Ўзбекистонга кўчирилган корхоналарни жойлаштириш, ғарбий ҳудудлардан олиб келинган аҳолини озиқ-овқат билан таъминланиши, Ўзбекистон Компартиясининг фаолиятини ташкил этиш, мамлакат иқтисодиётини уруш шароитларига мослаштириш, уруш фронлари учун озиқ-овқат ва қурол-яроғ билан таминланиши, янги электр станциялар бунёд этиши, қишлоқ хўжалигини урушга мослаштириш, Ўзбекистон халқини тинчлигини сақлашга оид маълумотлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” телеканалида 2024-йил 25-январда эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатувининг ссенарийларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат унитар корхонасининг 2024-йил 29-январдаги 02-31-124-сон маълумотномаси). Тақдим этилган материаллар телетомошабинларнинг Иккинчи жаҳон уруши даврида Ўзбекистон ССР сиёсий раҳбариятининг фаолияти тўғрисида янги илмий маълумотларга эга бўлишига хизмат қилади.
Ўзбекистон ССР ҳукуматининг амалга оширган ишлари туфайли халқ хўжалигини уруш шароитларига мослаб қайта қурилишида ҳукумат раиси Абдужаббор Абдураҳмонов томонидан чора тадбирлар: иккинчи жаҳон уруши даврида халқни қийнаб келаётган сув масаласини хал қилиш учун Рудасой ва Косонсой сув омбори қурилди, кўчирилган корхоналарни Тошкент ва Фарғона ҳудудларига жойлаштириш, Чирчиқкимё заводини уруш шароитига мослаштириш, Фарҳод ГЭСини бунёд этишда ташкилотчилик, давлатда уруш даврид таълим ва тиббиёт соҳасида қинилган тадбирлар далилланган.
Уруш йилларида Ўзбекистонда миллий ҳарбий қисмлар шакллантириш ва ўзбекистонлик жангчиларнинг жасорати ва матонати ҳақида янги малумотлар берилиб, миллий ҳарбий қисмларнинг қандай қийин шароитларида тузилиб мамлакатнинг 1/3 қисми уруш фронларида хизмат қилганлиги, фронт ортидаги аҳолидан уруш эҳтиёжларидан фойдаланганлиги оғзаки тарих усулларидан ҳамда янги олиб борилган тадқиқот ишлари орқали ўрганилган.
Бирламчи манбалар ёрдамида Ўзбекистонга кўчирилган корхоналар ҳамда аҳолининг жойлаштирилиши, айниқса, болаларнинг кўчириб келтириш жараёнларини ўрганилди. Уруш даврида олиб келинган Олий таълим муассасалари ва тадқиқот институтларини жойлаштиришда Ўзбекистон ССР раҳбарларининг ташаббуси билан боғлиқ жараёнларнинг илмий натижалари Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги “Ғалаба боғи” ёдгорлик мажмуаси фонди дастурларини бажаришда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги “Ғалаба боғи” ёдгорлик мажмуасининг 2024-йил 4-декабрдаги № 42/938-сон маълумотномаси) Бу эса таҳлил қилинган манбалар, хорижий ва илмий адабиётлар, илмий асосга эга бўлган хулоса ва таклифлар уруш йилларида Ўзбекистон ССР сиёсий раҳбариятининг фаолияти ва аҳолисининг кундалик ҳаёти тарихини ўрганишга ҳамда чуқур таҳлил қилишга хизмат қилаган.
