Абдусаламов Жахонгир Уктам ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон матни

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тижорат банкларининг жисмоний шахсларни кредитлаш амалиётини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит” ихтисослиги бўйича.
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Iqt4983.
Илмий раҳбар: Расулов Тўлқин Сатторович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент Кимё халқаро университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Кимё халқаро университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/2025.27.12.I.29.02 рақамли Илмий кенгаш қошидаги Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Рустамов Даврон Рустамович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор;  Куллиев Истам Янгимуродович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Мирзо Улуғбек номидаги миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Тижорат банклари томонидан жисмоний шахсларни кредитлаш амалиётини такомиллаштиришга қаратилган таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгиликлари:
тижорат банклари томонидан жисмоний шахсларни кредитлаш амалиётини такомиллаштириш ва банкнинг кредит портфелини сифатли шакллантиришда аҳолининг қарз юки даражаси (дебт бурден ратио – ДБР) ни ифодаловчи кўрсаткичлар ҳолатининг таҳлили асосида банкнинг жисмоний шахсларга берилган кредитлари таркибида муаммоли кредитлар (НПЛ) миқдорини мақбул ҳолатга келтириш, кредит портфелида НПЛ улушини ўртача 0.7–1.0% оралиқда камайтириш имконияти мавжудлиги асосланган; 
тижорат банкларининг жисмоний шахсларга йўналтирилган кредитлари даромадлилигини ошириш ва мижозларнинг молиявий эҳтиёжларини таҳлил қилиш мақсадида РЕАН консепсиясини қўллаш асосида банкларнинг аҳолига берилган кредит қўйилмаларини такомиллаштириш, кредитга йўналтирилган ресурсларини оптимал даражага келтирилиб, кредит портфели таркибида жисмоний шахслар кредитларининг даромадлилигини ўртача 1.2–1.5% оралиқда кўпайтириш йўналишлари асосланган;
банкнинг жисмоний шахслар кредитларини самарали шакллантириш ва кредит портфелини тизимли бошқаришда тижорат банкининг кредит потенсиали даражасига қараб молиявий ресурсларни уй хўжаликларига ажратиш асосида банкнинг кредит портфели таркибида жисмоний шахслар кредитлари улуши ва кредитга йўналтирилган ресурсларнинг тармоқ таркибини диверсификация даражасини оптимал ҳолатга келтирилиб, банкнинг активлар даромадлилиги (РОА) даражасини 2.0% гача ошириш имкониятининг мавжудлиги асосланди; 
Ўзбекистон Республикаси тижорат банкларининг жисмоний шахслар кредитлари ҳажмига таъсир этувчи омиллар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ифодаловчи эконометрик модел асосида жисмоний шахслар кредитларини такомиллаштиришнинг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган. 
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Тижорат банкларининг жисмоний шахслар кредитларини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар асосида: 
тижорат банклари томонидан жисмоний шахсларга кредитлар берилиши амалиётини такомиллаштириш ва банкнинг кредит портфели таркибини сифатли шакллантиришда аҳолининг қарз юки даражаси (дебт бурден ратио – ДБР) чекловини таваккалчиликка тортилган активларга нисбатан мувофиқлаштириш асосида таъминлаш таклифи АТБ “Микрокредитбанк” томонидан жорий қилинган (АТБ “Микрокредитбанк”нинг 2025-йил 10-февралдаги 05-12/2722 сонли маълумотномаси).  Ушбу таклифнинг амалиётга жорий этилиши АТБ “Микрокредитбанк”нинг жисмоний шахсларга берилган кредитлари таркибида муаммоли кредитлар (НПЛ) миқдори мақбул ҳолатга келтирилиб, кредит портфелида НПЛ улушини ўртача 0.8-1.0% оралиқда камайтириш мавжудлиги белгиланган;  
тижорат банкларининг кредит портфели таркибида жисмоний шахсларга йўналтирилган кредитлар даромадлилигини ошириш ва мижозларнинг молиявий эҳтиёжларини таҳлил қилиш мақсадида РЕАН (Реач, Энгагемент, Аcтиватион анд Нуртуре) консепсиясини қўллаш асосида банкларнинг аҳолига берилган кредит қўйилмаларини такомиллаштириш, кредитга йўналтирилган ресурсларни оптимал ҳолатга келтириш таклифи АТБ “Микрокредитбанк” томонидан жорий қилинган (АТБ “Микрокредитбанк”нинг 2025-йил 10-февралдаги 05-12/2722 сонли маълумотномаси).  Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши АТБ “Микрокредитбанк”нинг кредит портфели таркибида жисмоний шахслар кредитларининг даромадлилигини ўртача 1.2–1.5% оралиғида кўпайтириш имконини яратган;
банкнинг жисмоний шахслар кредитларини самарали шакллантириш ва кредит портфели таркибидаги жисмоний шахслар кредитларини тизимли бошқаришда тижорат банкининг кредит потенсиали даражасига қараб молиявий ресурсларни уй хўжаликларига ажратиш таклифи АТБ “Микрокредитбанк” томонидан жорий қилинган (АТБ “Микрокредитбанк”нинг 2025-йил 10-февралдаги 05-12/2722 сонли маълумотномаси).  Ушбу таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида АТБ “Микрокредитбанк”нинг кредит портфели таркибида жисмоний шахслар кредитлари улуши ва кредитга йўналтирилган ресурсларнинг тармоқлар бўйича диверсификациялашув даражаси оптимал ҳолатга келтирилиб, банкнинг активлар даромадлилиги (РОА) даражасини 2.0% гача ошириш имкониятининг мавжудлиги асосланган;
тижорат банкларида жисмоний шахслар кредитларини такомиллаштиришга таъсир этувчи омиллар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ифодаловчи “Параметриc Модел” эконометрик модели асосида банкнинг жисмоний шахслар кредитлари сифатини оширишнинг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичларидан фойдаланиш таклифи АТБ “Микрокредитбанк” томонидан жорий қилинган (АТБ “Микрокредитбанк”нинг 2025-йил 10-февралдаги 05-12/2722 сонли маълумотномаси).  Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида АТБ “Микрокредитбанк”нинг жисмоний шахслар кредитларини такомиллаштиришга таъсир этувчи омиллар эконометрик модели асосида таҳлил қилиниб, уй хўжаликларига ажратилаётган кредитларни такомиллаштиришнинг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish