Ёриева Фарангиз Муродиллоевна
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўзбекистонда агротуризмни ривожлантиришнинг ташкилий-иқтисодий механизмини такомиллаштириш (Бухоро вилояти мисолида)», 08.00.17 - “Туризм ва меҳмонхона фаолияти”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Iqt3159
Илмий раҳбар: Алиева Маҳбуба Тўйчиевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01
Расмий оппонентлар: Мирзаев Абдуллажон Топилович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Касимова Зилола Ғуломиддин қизи, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент;
 Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистонда агротуризмни ривожлантиришнинг ташкилий-иқтисодий механизмини такомиллаштириш бўйича илмий, амалий таклиф ҳамда тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “агротуризм” тушунчасининг иқтисодий мазмуни қишлоқ аҳолиси даромадларини диверсификация қилиш, қишлоқ ҳудудларида янги иш ўринлари ташкил этиш, қишлоқ инфратузилмасини ривожлантириш ва ҳудудий иқтисодий ўсишга кўмаклашишга қаратилган, қишлоқ хўжалиги ва хизматлар соҳаси кесишмасида шаклланган махсус турдаги туризм фаолияти нуқтаи назаридан такомиллаштирилган;
агротуризм объектларини классификациялаш тизими фермер хўжаликларини “бошланғич” (оддий фермер хўжалиги – 4-6 соат), “ўрта” (агротуризм мажмуаси – 1-3 кун), “юқори” (агро-ресорт – 3 кундан зиёд) ва “махсус” (тематик ферма – 1-7 кун) тоифаларга ажратиш ҳамда улар учун аниқ талаблар, хизматлар тўплами ва мақсадли аудитория белгилаш орқали такомиллаштирилган;
Бухоро вилоятида марказлаштирилган координация маркази, маркетинг бўлими, сифат назорати хизмати ва молиявий-ҳисобот бўлинмаларини ўз ичига олувчи ўрик мевасидан шўрдонак ишлаб чиқаришгача бўлган тўлиқ агротуризм кластерини ташкил этиш орқали соҳа барқарор ривожланиш ва рақобатбардошлигини таъминлаш асосланган;
Бухоро вилоятида агротуризм тушумлари динамикасига таъсир кўрсатувчи омилларни ифодаловчи эконометрик модел ва тренд таҳлили асосида агротуризм тушумлари ҳажмининг 2029-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Агротуризмни ривожлантиришни бошқариш механизмини такомиллаштириш юзасидан ишлаб чиқилган услубий ва амалий таклифлар асосида:
услубий ёндашувга кўра “агротуризм” тушунчасининг иқтисодий мазмуни қишлоқ аҳолиси даромадларини диверсификация қилиш, қишлоқ ҳудудларида янги иш ўринлари ташкил этиш, қишлоқ инфратузилмасини ривожлантириш ва ҳудудий иқтисодий ўсишга кўмаклашишга қаратилган, қишлоқ хўжалиги ва хизматлар соҳаси кесишмасида шаклланган махсус турдаги туризм фаолияти нуқтаи назаридан такомиллаштиришга оид назарий ва услубий материаллардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Туризмда рақамли технологиялари” номли ўқув қўлланма тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва  Инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июндаги 370-33 рақамли гувоҳномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга тадбиқ этилиши натижасида олий ўқув юрти талабаларида агротуризм жараёнларини рақамли технологиялар асосида бошқариш, агроиқтисодий режалаштириш ва маркетинг, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини брендлаш ҳамда экотуризм инфратузилмасини ривожлантириш бўйича назарий билим ва кўникмаларни кенгайтириш имкони яратилган;
агротуризм объектларини классификациялаш тизими фермер хўжаликларини “бошланғич” (оддий фермер хўжалиги – 4-6 соат), “ўрта” (агротуризм мажмуаси – 1-3 кун), “юқори” (агро-ресорт – 3 кундан зиёд) ва “махсус” (тематик ферма – 1-7 кун) тоифаларга ажратиш ҳамда улар учун аниқ талаблар, хизматлар тўплами ва мақсадли аудитория белгилаш орқали такомиллаштириш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 30 январдаги ПФ-16-сон “Ўзбекистон-2030” стратегиясини “Атроф-муҳитни асраш ва “яшил иқтисодиёт” йилида амалга оширишга оид давлат дастури тўғрисида”ги Фармонига 5-илова сифатида тасдиқланган “Ўзбекистон — 2030” стратегиясининг Барқарор иқтисодий ўсиш орқали аҳоли фаровонлигини таъминлаш йўналиши бўйича 2025-йилда ишлаб чиқиладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари”ни шакллантириш жараёнида амалий фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 29-декабрдаги 03-17/930-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этилиши агротуризм фаолиятини ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш ва қўллаб-қувватлашга оид илмий-амалий тавсиялар ва норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини шакллантириш имконини берган; 
Бухоро вилоятида марказлаштирилган координация маркази, маркетинг бўлими, сифат назорати хизмати ва молиявий-ҳисобот бўлинмаларини ўз ичига олувчи ўрик мевасидан шўрданак ишлаб чиқаришгача бўлган тўлиқ агротуризм кластерини ташкил этиш орқали соҳа барқарор ривожланиш ва рақобатбардошлигини таъминлаш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 27-апрелдаги 215-сон “2022 - 2026-йилларда Бухоро вилояти ҳудудларини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва аҳоли турмуш даражасини янада яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” ги Қарори ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 29-декабрдаги 03-17/930-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этилиши ишлаб чиқилган модель доирасида кластер фаолияти орқали 2029-йилга қадар вилоят агротуризм улушини 0,245% дан 0,559% гача ошириш, аҳоли бандлигини 4,1 баробар (750 кишидан 3 100 кишигача) ва даромадларини 4,0 баробар (39,6 млрд сўмдан 46,815 млрд сўмгача) ўсишига эришишни режалаштириш асосида агротуризм соҳасида барқарор ривожланиш ва рақобатбардошликни таъминлаш имкони яратилган;
Бухоро вилоятида агротуризм тушумлари динамикасига таъсир кўрсатувчи омилларни ифодаловчи эконометрик модел ва тренд таҳлили асосида агротуризм тушумлари ҳажмининг 2029-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари ҳамда прогноз методологиясидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 1-апрелдаги ПҚ-132-сон “Республика ҳудудларини жадал комплекс ривожлантириш учун танлаб олинган туман (шаҳар)ларда амалий чора-тадбирларни амалга ошириш тўғрисида”ги Қарори ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 29-декабрдаги 03-17/930-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликни амалиётга жорий этилиши Бухоро вилоятида агротуризм соҳасининг келгуси ривожи, инвестиция салоҳияти ва инфратузилма лойиҳалари бўйича аниқ рақамли маълумотлар билан таъминлашга хизмат қилади ҳамда турли кластер стратегиялари ўртасидаги иқтисодий синергияни чуқур таҳлил қилиш имконини яратиб, тренд таҳлили асосида вилоят миқёсида агротуризм тушумлари 2025-йилдаги 39 619 млрд сўмдан 2029-йилда 46 815 млрд сўмгача, яъни 18,2% ўсиши кутилмоқда.