Курбанова Феруза Илхамовнанинг филология фанлари  доктори  (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек интеллектуал-фалсафий романлари поетикаси”, 10.00.02 – Ўзбек адабиёти. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.DSc/Fil792
Илмий раҳбар: Дамин Тўраев, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шаҳрисабз давлат педагогика институти
ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Азимидин Насиров ва  филология фанлари доктори, профессор Исломжон Ёқубов, филология фанлари доктори, профессор  Марҳабо Қўчқоровалар.
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 

II. Тадқиқотнинг мақсади жаҳон адабиётшунослигидаги интеллектуал-фалсафий романга оид қарашлар ва фикр-мулоҳазаларни умумлаштириш асосида жанрнинг мазкур модификацион кўринишини назарий тавсифлаш, шунингдек, ўзбек романларидаги мифологик, илм-фан ютуқларини бадиий ифода этувчи интеллектуал-фалсафий роман истиқболларини назарий жиҳатдан очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:

жаҳон адабиётида “интеллектуал роман” атамасини биринчи бор илмий муомалага киритган ва унинг дастлабки намуналарини яратган немис адиби Томас Манн ижодида интеллектуал-фалсафий роман типининг асосий жанрий ва поетик хусусияти далилланди; 
жаҳон ва ўзбек адабиётшунослигида интеллектуал-фалсафий романнинг назарий муаммолари, тарихий-модификацион кўринишига хос умумий тавсиф белгилари қиёсланди;
ўзбек интеллектуал романининг генезиси, унинг муайян тарихий даврда шаклланишига таъсир кўрсатган сабаб ва омиллар илмий асосда асосланган;
Омон Мухтор, Исажон Султон ва Абдуҳамид Исмоилов каби ёзувчилар томонидан яратилган интеллектуал-фалсафий романларни илмий тадқиқ этиш асосида  ўзбек адабиётида интеллектуал-фалсафий роман ривожининг истиқболлари кўрсатилган; 
ўзбек адабиётида яратилган интеллектуал-фалсафий романларда мифопоетика, уйдирма макон, интертекстуаллик, тарихнинг фалсафий-плюралистик идрок  ва унинг янгича бадиий талқинлари, илм-у фан ютуқларининг бадиий-интеллектуал интерпретацияси, шунингдек, замонавий тараққиёт  ҳамда  инсоният тақдирига оид футурологик қарашлар, адабиёт ва ҳаёт диалектикаси, замонавий инсоннинг маънавий-ахлоқий қиёфаси,  борлиқ ва ўз Яратувчисига муносабати борасидаги адабий-эстетик қарашлар ва ижодкор индивидуал маҳорат муаммолари исботланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.  Ўзбек адабиётида интеллектуал-фалсафий роман типи, унинг белгилари ва асосий тамойилларига доир олинган илмий натижалар асосида:
жаҳон ва ўзбек адабиётида интеллектуал-фалсафий роман, унинг назарий асослари, тарихий модификацион кўринишига хос белгилар, Томас Манн ижодида интеллектуал-фалсафий роман типининг асосий жанрий ва поетик хусусиятига доир назарий қарашлардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтида 2023-йилда бажарилган  “Қорақалпоқ фолклорида оламнинг этнолингвистик тасвири” мавзусидаги фундаментал тадқиқот лойиҳасида фойдаланилган (Қорақалпоқ Гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2025-йил 15.10 маълумотномаси). Натижада тадқиқотнинг адабиётшуносликнинг назарий муаммоларига доир янги илмий қарашлар асосланишига эришилган;
замонавий адабиётда интеллектуал-фалсафий роман кўринишлари миллий адабий жараёнда Омон Мухтор, Исажон Султон,  шунингдек, хорижда яшаётган ўзбек адиби Абдуҳамид Исмоил томонидан яратилган интеллектуал романларига оид илмий-назарий хулосаларидан Ўзбекистондаги Ҳайдар Алиев номидаги Озарбайжон Маданият Маркази томонидан 2021-2024-йилларга мўлжалланган ЎА-21-24 рақамли “Туркий халқлар, ўзбек-озарбайжон адабий-маданий алоқалар” мавзусидаги фундаментал лойиҳасидафойдаланилган (Ўзбекистондаги Ҳайдар Алиев номидаги Озарбайжон Маданият марказининг  2025-йил, 02-декабрдаги  № 157/АЗЕ маълумотномаси). Натижада адабий таъсир ва адабий алоқа ҳодисалари, бир ижодкоминг кейинги давр адабиётига таъсири, анъана ва ижодий ворисийлик масалаларига доир назарий қарашларга хизмат қилган;
ўзбек адабиётшунослигида интеллектуал-фалсафий романларда мифопоетика, уйдирма макон, интертекстуаллик асослари аниқланиб, илм-у  фан ютуқларининг бадиий интеллектуал замонавий тараққиёт мезонларни ишлаб чиқилганига доир хулосалардан 
Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан инновациялар вазирлиги Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ПФ-201912258. “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 9-декабрдаги №04/1-5899-сонли маълумотномаси). Натижада интеллектуал-фалсафий романларга доир назарий қарашлар асосида ўзбек адабиётининг кўп тилли электрон платформаси маълумотларини бойитишга эришилган;
ўзбек адабиётида яратилган  интеллектуал-фалсафий романларда   замонавий тараққиёт ва фалсафа уйғунлиги, унинг поетик аҳамиятига доир назарий қарашлардан Олий мажлис ҳузуридаги нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди томонидан  “Жадидларнинг жамият ҳуқуқий маданиятини шакллантиришга таъсири” номли давлат амалий лойиҳасида фойдаланилган. (“Умрбоқий мерос” Ўзбекистон маданияти ва санъати тарғибот марказининг МЛ 01/01-82-сон 2025-йил 26-сентябрдаги маълумотномаси). Натижада ХХ асрнинг бошларида тарихий романнинг модификацияга учраши, ҳозирги ўзбек адабиётида яратилган интеллектуал-фалсафий романларда тасвирга олинган қаҳрамонлар характери мисолида ҳуқуқий маданиятни шакллантиришга доир методик кўрсатмалар ишлаб чиқилган;