Рахимова Гулбахор Каршибаевна
 фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. “Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг мустақил таълим ва ўқув топшириқларини ишлаб чиқиш методикасини такомиллаштириш” (Болалар адабиёти фани мисолида), 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (Ўзбек адабиёти).
Диссертация рўйхатга олинган рақам: В2023.2.DSc/Fil559. 
Диссертация бажарилган муассаса:  Самарқанд давлат педагогика институти.
Илмий маслаҳатчи: Ахмедова Малохат Эргашевна, педагогика фанлари доктори, Тошкент амалий фанлар университети профессори. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Жиззах давлат педагогика университети, PhD.03/04.06.2020.Fil.113.02 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: педагогика фанлари доктори (DSc), профессор Сейткасимов Даулетназар Бекназарович, педагогика фанлари доктори, доцент Ҳошимхонов Мўминхон, педагогика фанлари доктори (DSc), проф.в.б. Камбарова Саодат Иркиновна.  
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларини тайёрлаш жараёнида “Болалар адабиёти” фани бўйича ўқув ва мустақил таълим топшириқларини назарий ва методик асосларини такомиллаштириш боʻйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:  
болалар адабиёти таълимида мустақил таълим ва ўқув топшириқларини ишлаб чиқиш методикасининг консептуал, назарий ва методологик асослари замонавий педагогик парадигма доирасида компетенсиявий, тизимли ва интегратив ёндашувлар ҳамда замонавий дидактика, рақамли педагогика ва таълимни индивидуаллаштириш тамойиллари билан асосланган илмий-назарий пойдевор сифатида такомиллаштирилган;
“Болалар адабиёти” фани бўйича ўқув ва мустақил таълим топшириқларининг интегратив модели адабий таълим тизимида прагматик йўналишга эга топшириқларнинг ўрни ва функсионал аҳамиятини босқичма-босқич мослаштириш асосида талабаларда бадиий асар мазмунини англаш, унинг ғоявий моҳиятини очиб бериш ҳамда таълимнинг ижодий мақсадларини амалга оширишга йўналтирилган методика сифатида такомиллаштирилган;
ўқув ва мустақил таълим топшириқларини ишлаб чиқиш консепсияси илмий жиҳатдан асосланиб, уларнинг дидактик-методик функсиялари аниқлаштирилган ҳолда мазмуни ва тузилиши жиҳатидан ўзига хос бўлган “Болалар адабиёти” фани бўйича янги авлод дарслиги ишлаб чиқилди ҳамда ушбу ёндашув асосида бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг креатив фаоллигини оширишга йўналтирилган ўқув ва мустақил таълим топшириқларидан фойдаланиш методикаси такомиллаштирилган;
адабий таълимни тил ўқитиш жараёни билан узвий интеграциялаш асосида бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг касбий, коммуникатив ва креатив компетенсияларини ривожлантириш механизми бадиий матн билан ишлашнинг босқичма-босқич ташкил этилиши, интерфаол ва диалогик методлардан фойдаланиш, нутқ фаолиятини ривожлантиришга йўналтирилган дидактик технологиялар ҳамда мустақил таълим фаолиятини лойиҳалаш воситаларининг ўзаро уйғунлиги асосида илмий жиҳатдан аниқлаштирилган;
болалар адабиёти фанини ўқитишда ишлаб чиқилган методиканинг самарадорлиги кўп босқичли педагогик тажриба-синовлар, таълим мониторинги ва диагностик баҳолаш натижалари асосида эмпирик жиҳатдан асосланиб, статистик ва сифат таҳлили орқали аниқланган кўрсаткичларга таянган ҳолда компетенсиявий, интегратив ва индивидуаллаштирилган таълим ёндашувларини таъминлашга йўналтирилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялар тизими ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотнинг бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларига “Болалар адабиёти” фанидан мустақил таълим ва ўқув топшириқларини ишлаб чиқишнинг илмий-методик механизмларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
болалар адабиёти таълимида мустақил таълим ва ўқув топшириқларини ишлаб чиқиш методикасининг консептуал, назарий ва методологик асослари замонавий педагогик парадигма доирасида компетенсиявий, тизимли ва интегратив ёндашувлар ҳамда замонавий дидактика, рақамли педагогика ва таълимни индивидуаллаштириш тамойиллари билан асосланган илмий-назарий пойдевор сифатида такомиллаштирилган хулосалардан “Болалар адабиёти” фани дарслик мазмунига сингдирилган ҳамда ўқув машғулотларини тайёрлаш ва ташкил этишда амалиётга жорий этилиб, ўқув жараёнида изчил қўлланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги № 333-131-сонли рўйхатга олиш ҳақидаги маълумотномаси). Натижада, “Бошланғич таълим” йўналишининг талабалари учун мўлжалланган “Болалар адабиёти”  фанидан ишлаб чиқилган дарслик асосида  унда мустақил таълим ҳамда ўқув топшириқлари тизими прагматик ёндашув асосида такомиллаштирилиб, ўқув машғулотларини ташкил этишда методик манба сифатида фойдаланилган;
“Болалар адабиёти” фани бўйича ўқув ва мустақил таълим топшириқларининг интегратив модели адабий таълим тизимида прагматик йўналишга эга топшириқларнинг ўрни ва функсионал аҳамиятини босқичма-босқич мослаштириш асосида талабаларда бадиий асар мазмунини англаш, унинг ғоявий моҳиятини очиб бериш ҳамда таълимнинг ижодий мақсадларини амалга оширишга йўналтирилган методика сифатида такомиллаштирилган илмий хулосалардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиалида амалга оширилган АИ-ХТ-0-92997-рақамли “Ёшларни умуминсоний, миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-ахлоқий тарбиялашнинг муаммолари” мавзусидаги амалий лойиҳа доирасида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиалининг      2025-йил 6-августдаги 325-сонли маълумотномаси). Натижада, мазмуни ва тузилиши жиҳатидан янгиланган “Болалар адабиёти” фанини ўқитишда ўқув топшириқларини ишлаб чиқиш методикаси янада такомиллаштирилган;
ўқув ва мустақил таълим топшириқларини ишлаб чиқиш консепсияси илмий жиҳатдан асосланиб, уларнинг дидактик-методик функсиялари аниқлаштирилган ҳолда мазмуни ва тузилиши жиҳатидан ўзига хос бўлган “Болалар адабиёти” фани бўйича янги авлод дарслиги ишлаб чиқилган ҳамда ушбу ёндашув асосида бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг креатив фаоллигини оширишга йўналтирилган ўқув ва мустақил таълим топшириқларидан фойдаланиш методикаси такомиллаштирилганга доир илмий хулосалар Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва дабиёти университети давлат илмий-техник дастурлар доирасидаги 2020-2023 йилларда амалга оширилган АМ-ФЗ-201908172- “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” номли лойиҳада фойдаланилган, бунда бадиий матн билан ишлашнинг босқичма-босқич ташкил этилиши, интерфаол ва диалогик методлардан фойдаланиш, нутқ фаолиятини ривожлантиришга йўналтирилган дидактик технологиялар ҳамда мустақил таълим фаолиятини лойиҳалаш воситаларининг ўзаро уйғунлиги асосида илмий жиҳатдан аниқлаштирилган ва таълим амалиётига жорий этилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 2025-йил 22-февралдаги № 04/1-655 сонли маълумотномаси). Натижада, “Бошланғич таълим” йўналишининг талабалари учун мустақил таълим ва ўқув топшириқлари тизими прагматик ёндашув асосида такомиллаштирилган;
адабий таълимни тил ўқитиш жараёни билан узвий интеграциялаш асосида бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг касбий, коммуникатив ва креатив компетенсияларини ривожлантириш механизми бадиий матн билан ишлашнинг босқичма-босқич ташкил этилиши, интерфаол ва диалогик методлардан фойдаланиш, нутқ фаолиятини ривожлантиришга йўналтирилган дидактик технологиялар ҳамда мустақил таълим фаолиятини лойиҳалаш воситаларининг ўзаро уйғунлиги асосида илмий жиҳатдан аниқлаштирилганга хизмат қилгани ҳақидаги илмий хулосалар Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиали томонидан олиб борилган ФЗ-2016-0908165532 рақамли “Қорақалпоқ тилининг янги алфавит ва имло қоидаларига мувофиқ она тили ва адабиётини ривожлантириш методикаси” (2018-2023) мавзусидаги фундаментал илмий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиалининг 2025-йил 6-августдаги 326-сонли маълумотномаси). Натижада, “Болалар адабиёти” фанини ўқитиш методикаси такомиллаштирилган;
болалар адабиёти фанини ўқитишда ишлаб чиқилган методиканинг самарадорлиги кўп босқичли педагогик тажриба-синовлар, таълим мониторинги ва диагностик баҳолаш натижалари асосида эмпирик жиҳатдан асосланиб, статистик ва сифат таҳлили орқали аниқланган кўрсаткичларга таянган ҳолда компетенсиявий, интегратив ва индивидуаллаштирилган таълим ёндашувларини таъминлашга йўналтирилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялар тизими ишлаб чиқилган хулосалар асосида бошлангʻич таълимда “Болалар адабиёти” фани дарслиги яратилган. (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги № 333-131-сонли рухсати билан нашрга тавсия этилган). Натижада бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг адабий компетенсияларини ривожлантиришга хизмат қилувчи   методик таъминот олий педагогик таълим амалиётига жорий этилган.