Бурхонова Манзура Хуршид қизининг
педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон.
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг педегогик асослари”,13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи ихтисослиги
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Ped ИССН2181-5763
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ш.Рашидов номидаги Самарқанд давлат университетида
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат педагогика институти, DSc.01/2025.27.12.Ped.13.01.
Илмий раҳбар: Курбанова Гулноз Негматовна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор
Расмий оппонентлар: Избуллаева Гулчеҳра Валериевна педагогика фанлари доктори (DSc), профессори Самиева Шахноз Хикматовна педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик асосларини ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
олий педагогик та'лим шароитида валеологик ва акмеологик ёндашувларни интеграсиялаш асосида соғлом турмуш тарзини фақат жисмоний саломатлик эмас, балки шахсий барқарорлик, саломатликни қадрлаш, ўзини ва атрофдагиларни ҳурмат қилиш ҳамда зарарли одатларга нисбатан барқарор муносабатни шакллантириш орқали бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари аниқлаштирилган;
фанлараро трансдиссиплинар боғлиқликни таъминловчи “ҲеалтҳCоач” интеллектуал рақамли экотизими ҳамда “Янги авлод соғлом ҳаёт” технологик алгоритми асосида талабаларнинг шахсий саломатлик фаолиятини режалаштиришга йўналтирилган педагогик ечимни ўқув жараёнига жорий этиш орқали соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг дидактик мазмуни такомиллаштирилган;
соғлом турмуш тарзи кўникмаларини трансформация қилишга йўналтирилган таълим модели талабаларда валеологик саводхонлик ва тафаккурни таркиб топтиришни таъминловчи “бардошлилик – мослашувчанлик – ўз-ўзини регулация қилиш” кластери асосида уларнинг касбий фаолиятга валео-психологик тайёргарлигини аниқловчи ва импулсив хулқ-атворни коррексияловчи шахсий-психологик тамойиллар даражасини ташхислаш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг валеологик тайёргарлигининг самарадорлик даражаси шахсга йўналтирилган индивидуал таълим траекториясини белгиловчи “шахсий қадриятлар пирамидаси”ни тузишга йўналтирилган когнитив, аксиологик, амалий, рефлектив фаолият компетентлиги 360-даражали баҳолашнинг параметер кўрсаткичларини трансформацион белгилаш ҳамда талабаларнинг касбий-валеологик компетентлигини баҳолаш орқали аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик асослари мавзуси бўйича олинган тадқиқот натижалари асосида:
олий педагогик та'лим шароитида валеологик ва акмеологик ёндашувларни интеграсиялаш асосида соғлом турмуш тарзини фақат жисмоний саломатлик эмас, балки шахсий барқарорлик, саломатликни қадрлаш, ўзини ва атрофдагиларни ҳурмат қилиш ҳамда зарарли одатларга нисбатан барқарор муносабатни шакллантириш орқали бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик имкониятлари аниқлаштирлган тавсиялардан (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 24-октябрдаги 02/01-01-411-сон буйруғи асосида берилган маълумотнома) фойдаланилган. Натижада бўлажак ўқитувчиларда шахсий масъулият ва ижтимоий фаолликни ошириш орқали соғлом турмуш тарзига онгли муносабатни ривожлантиришга хизмат қилган;
фанлараро трансдиссиплинар боғлиқликни таъминловчи “ҲеалтҳCоач” интеллектуал рақамли экотизими ҳамда “Янги авлод соғлом ҳаёт” технологик алгоритми асосида талабаларнинг шахсий саломатлик фаолиятини режалаштиришга йўналтирилган педагогик ечимни ўқув жараёнига жорий этиш орқали соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантиришнинг дидактик мазмуни такомиллаштирилга оид тавсиялардан (Абу Али Ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институтининг 2025-йил 2-июлдаги 1-А/585-сон буйруғи билан тасдиқланган Г.Қ.0358-сон гувоҳнома) “Тарбия ва уни ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланмада фойдаланилган. Натижада бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини ривожлантириш жараёнида фанлараро боғлиқлик ва амалий фаолиятни интеграциялаш орқали педагогик тайёргарлик сифатини оширишга хизмат қилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида соғлом турмуш тарзи кўникмаларини трансформация қилишга йўналтирилган интегратив таълим модели талабаларда валеологик саводхонлик ва тафаккурни таркиб топтиришни таъминловчи «бардошлилик – мослашувчанлик – ўз-ўзини регулация қилиш» кластери асосида уларнинг касбий фаолиятга валео-психологик тайёргарлигини аниқловчи ва импулсив хулқ-атворни коррексияловчи шахсий-психологик тамойиллар даражасини ташхислаш орқали такомиллаштирилга оид хулосалар ва тавсиялардан (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 24-октябр 02/01-01-411-сон буйруғи асосида берилган маълумотнома). Натижада талабаларда соғлом фикрлаш, гигиеник маданият ва ижтимоий масъулиятни ривожлантиришга хизмат қилган.
бўлажак ўқитувчиларнинг валеологик тайёргарлигининг самарадорлик даражаси шахсга йўналтирилган индивидуал таълим траекториясини белгиловчи “шахсий қадриятлар пирамидаси”ни тузишга йўналтирилган когнитив, аксиологик, амалий, рефлектив фаолият компетентлиги 360-даражали баҳолашнинг параметер кўрсаткичларини трансформацион белгилаш ҳамда талабаларнинг касбий-валеологик компетентлигини баҳолаш орқали аниқлаштирилган тавсиялардан (Адлия вазирлигининг ДГУ 54120-сон гувоҳномаси) “ҲеалтҳCоач ‒ Соғлом турмуш тарзи бўйича шахсий ёрдамчи” номли электрон дастурни ишлаб чиқишда фойдаланилган. Натижада педагогик жараён самарадорлигини баҳолаш ва соғлом турмуш тарзи кўникмалари ривожланиш динамикасини мониторинг қилиш тизимини такомиллаштиришга хизмат қилган.