Эсонбоев Жавоҳир Рустам ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): «Жиззах вилояти Ixodidae каналарининг (Acari: Parasitiformes) паразит-хўжайин алоқалари ва уларнинг амалий аҳамияти», 03.00.06 – Зоология (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/В1182.
Илмий раҳбар: Акрамова Фируза Джалалиддиновна, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Зоология институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Зоология институти, DSc.05/2025.27.12.В.22.01.
Расмий оппонентлар: Шакарбоев Эркинжон Бердиқулович, биология фанлари доктори, профессор; Бобоназаров Ғаппар Ядгарович, биология фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Жиззах вилоятида Ixodidae оиласига мансуб каналарнинг фаунаси, уларнинг морфо-биологик хусусиятлари, паразит-хўжайин алоқалари ҳамда уларга қарши кураш чора-тадбирларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ixodidae каналарнинг замонавий таксономияси таҳлил қилиниб, 20 турдан, 12 тури валид тур эканлиги аниқланган;
Жиззах вилоятининг уй ва ёввойи ҳайвонларда Ixodidae каналарининг фаунаси тўрт авлодга мансуб 9 тур аниқланган: Rhipicephalus annulatus, Rh. turanicus, Rh. sanguineus, Rh. bursa, Hyalomma asiaticum, H. anatolicum, H. scupense, Dermacentor marginatus, Ixodes vespertilionis; 
илк бор Ўзбекистон ҳудудида Rhinolophus ferrumequinum ва Myotis blythii кўршапалакларида Ixodes vespertilionis кана тури учраши аниқланган;
Ixodes vespertilionis кана турининг морфо-биологик хусусиятлари асосланган, 12S va 16S митохондриал ген соҳаси молекуляр-генетик таҳлил қилиниб, филогенетик алоқалари очиб берилган;
илк бор каналар жамоалари бўйича таҳлиллар ўтказилган: тоғ, тоғолди, тоғолди текислиги ва чўл ландшафтларида риписефалус-гиаломали бидоминант жамоаси ва ёпиқ биотопларда (ғорларда) иксодес монодоминант жамоаси аниқланган;
иксод каналарининг тоғ, тоғолди, тоғолди текислиги ва чўл ландшафтлар бўйича тақсимланиши очиб берилган;
Ixodidae каналарининг паразит-хўжайин алоқалари бир, икки, уч хўжайинли гуруҳлари таҳлил қилиниб, улар кўп омиллар билан боғлиқлиги (локализацияси, онтогенези, жамоалари, хўжайинлар билан боғланганлиги, паразитизм типи) асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Жиззах вилояти Ixodidae каналарининг (Acari: Parasitiformes) паразит–хўжайин алоқалари ва уларнинг амалий аҳамияти мавзуси юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
молекуляр генетик тадқиқотлар натижасида Ўзбекистонда илк бор қайд этилган Жиззах вилояти ҳудудида қўлқанотлиларда паразитлик қилувчи Ixodes vespertilionis каналарининг мДНКсининг 16S rRNK ҳамда 12S rRNK генлари нуклеотидлар кетма-кетлиги бўйича олинган маълумотлар Биотехнологик ахборотлар миллий маркази (NCBI) базасига (https://www.ncbi.nlm.nih.gov) жойлаштирилган (Биотехнологик ахборотлар миллий марказининг 2024 йил 15 октябрдаги маълумотномаси). Натижада, Ixodes vespertilionis турининг (PQ740499) ва (PQ451943) идентификация рақамлари олинган ҳамда халқаро миқёсда турларни аниқлаш ва филогениясини ўрганиш имконини берган;
чорва ҳайвонларида паразитлик қилувчи каналларга қарши курашда “Аччиқ бодом” ўсимлигидан ажратиб олинган эмульсия ва “Бодомча” ўсимлигидан ажратиб олинган спиртли экстрактини қўллаш юзасидан ишлаб чиқилган амалий тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг Жиззах вилояти ҳудудий бошқармаси фаолияти амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2025 йил 02 октябрдаги № 02/23-3001-сон маълумотномаси). Натижада, Ғаллаорол туманидаги чорвачиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари амалиётига жорий қилиниб, чорва ҳайвонларининг (қўй) қон сўрувчи каналар билан зарарланишининг олдини олиш имконини берган.