Джураева Нозима Орифовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кукрак бези саратонида кардиотоксик потенциалга кимётерапиянинг таьсирини иммунологик бахолаш” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари).
Диccертацияси мавзуcи рўйхатга олинган рақами В2023.3.PhD/Tib3945.
Илмий раҳбар: Абдурахманов Мамур Мустафоевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Расмий оппонентлар: Исмаилова Адолат Абдурахимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Адилходжаев Аскар Анварович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: кўкрак бези саратонида кардиотоксик потенциалга кимётерапиянинг таъсирини иммунологик баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор кўкрак бези саратони мавжуд аёлларни антракцилин антибиотиклари ёрдамида поликимётерапиядан сўнг чап қоринча чиқариш фракциясининг сезиларли даражада камайиши ва қоринчанинг охирги диастолик ва охирги систолик ўлчамларининг ортиши сабабли кардиотоксик миокард шикастланиши келиб чиқиши аниқланган;
илк бор кўкрак бези саратони мавжуд аёллар антракцилин антибиотиклари поликимётерапияда кардиотоксик миокард шикастланишига яллиғлаишга хос (TNF-α ва IL-1β) цитокинлар миқдорининг кескин ортиши сабаб бўлиши исботланган;
илк бор антракцилин антибиотиклари билан поликимётерапия олаётган кўкрак бези саратони мавжуд аёлларда иммуномодулятор азоксимер бромид ва кардиопротектор триметазидинни қўлланилиши сабабли кардиотоксик миокард шикастланиши ривожланиш даражаси ва оғирлиги кескин камайиши исботланган;
илк бор кўкрак бези саратони мавжуд аёлларда антракцилин поликимётерапияда юзага келадиган кардиотоксик ўзгаришлар фонида эндотелиал дисфункция сабабли эндотелийга боғлиқ (ЭБД) ва эндотелийга боғлиқ бўлмаган (ЭББД) вазодилатация холати юзага келиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши.
Кўкрак бези саратонида кардиотоксик потенциалга кимётерапиянинг таъсирини иммунологик баҳолаш бўйича олинган илмий натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор кўкрак бези саратони мавжуд аёлларни антракцилин антибиотиклари ёрдамида поликимётерапиядан сўнг чап қоринча чиқариш фракциясининг сезиларли даражада камайиши ва қоринчанинг охирги диастолик ва охирги систолик ўлчамларининг ортиши сабабли кардиотоксик миокард шикастланиши келиб чиқиши аниқланганлиги бўйича «Кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш усули» ва «Кўкрак бези саратонини комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усули» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 30-сентябрдаги №24-м/046 ва №24-м/046 сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклифлар Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 25.12.24 йилдаги 20-I-сонли ва Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 11.11.2024 йилдаги 188-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 17.07.2025 й. 22/11-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши аёлларда кўкрак бези саратони касаллигини эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратларни камайтириш, ногиронлик даражасини пасайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд ва Хоразм филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилиши кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш ва комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усулларини қўллаш даволаш самарадорлигини ошириши, хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг 1448000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: кўкрак бези саратони мавжуд аёлларни поликимётерапиядан сўнг чап қоринча чиқариш фракциясининг сезиларли даражада камайиши ва қоринчанинг охирги диастолик ва охирги систолик ўлчамларининг ортиши сабабли кардиотоксик миокард шикастланиши келиб чиқиши асосланган;
иккинчи илмий янгилик: илк бор кўкрак бези саратони мавжуд аёллар антракцилин антибиотиклари поликимётерапияда кардиотоксик миокард шикастланишига яллиғлаишга хос (TNF-α ва IL-1β) цитокинлар миқдорининг кескин ортиши сабаб бўлиши исботланганлиги бўйича «Кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш усули» ва «Кўкрак бези саратонини комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усули» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 30-сентябрдаги №24-м/046 ва №24-м/046 сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклифлар Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 25.12.24 йилдаги 20-I-сонли ва Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 11.11.2024 йилдаги 188-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 17.07.2025 й. 22/11-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши аёлларда кўкрак бези саратони касаллигини эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратларни камайтириш, ногиронлик даражасини пасайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд ва Хоразм филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилиши кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш ва комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усулларини қўллаш даволаш самарадорлигини ошириши, хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг 1448000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: кўкрак бези саратони мавжуд аёллар антракцилин антибиотиклари поликимётерапияда кардиотоксик миокард шикастланишига яллиғлаишга хос (TNF-α ва IL-1β) цитокинлар миқдорининг кескин ортиши сабаб бўлиши асосланган;
учинчи илмий янгилик: илк бор антракцилин антибиотиклари билан поликимётерапия олаётган кўкрак бези саратони мавжуд аёлларда иммуномодулятор азоксимер бромид ва кардиопротектор триметазидинни қўлланилиши сабабли кардиотоксик миокард шикастланиши ривожланиш даражаси ва оғирлиги кескин камайиши исботланганлиги бўйича «Кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш усули» ва «Кўкрак бези саратонини комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усули» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 30-сентябрдаги №24-м/046 ва №24-м/046 сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклифлар Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 25.12.24 йилдаги 20-I-сонли ва Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 11.11.2024 йилдаги 188-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 17.07.2025 й. 22/11-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши аёлларда кўкрак бези саратони касаллигини эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратларни камайтириш, ногиронлик даражасини пасайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд ва Хоразм филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилиши кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш ва комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усулларини қўллаш даволаш самарадорлигини ошириши, хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг 1448000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса:антракцилин антибиотиклари билан поликимётерапия олаётган кўкрак бези саратони мавжуд аёлларда иммуномодулятор азоксимер бромид ва кардиопротектор триметазидинни қўлланилиши сабабли кардиотоксик миокард шикастланиши ривожланиш даражаси ва оғирлиги кескин камайиши асосланган;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор кўкрак бези саратони мавжуд аёлларда антракцилин поликимётерапияда юзага келадиган кардиотоксик ўзгаришлар фонида эндотелиал дисфункция сабабли эндотелийга боғлиқ (ЭБД) ва эндотелийга боғлиқ бўлмаган (ЭББД) вазодилатация холати юзага келиши аниқланганлиги бўйича «Кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш усули» ва «Кўкрак бези саратонини комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усули» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2024-йил 30-сентябрдаги №24-м/046 ва №24-м/046 сонли хулосалари) билан тасдиқланган. Мазкур таклифлар Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали бўйича 25.12.24 йилдаги 20-I-сонли ва Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 11.11.2024 йилдаги 188-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 17.07.2025 й. 22/11-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши аёлларда кўкрак бези саратони касаллигини эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратларни камайтириш, ногиронлик даражасини пасайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд ва Хоразм филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилиши кўкрак бези саратони билан оғриган беморларда антракцилин кардиотоксиклигида юракнинг цитокин мақоми ва дисфункцияси бузилишини аниқлаш ва комплекс даволашда антракцилин кардиотоксиклигини олдини олиш усулларини қўллаш даволаш самарадорлигини ошириши, хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг 1448000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: кўкрак бези саратони мавжуд аёлларда антракцилин поликимётерапияда юзага келадиган кардиотоксик ўзгаришлар фонида эндотелиал дисфункция сабабли эндотелийга боғлиқ (ЭБД) ва эндотелийга боғлиқ бўлмаган (ЭББД) вазодилатация холати юзага келиши асосланган.