Axmatova Gulrux Raxmatovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Inson papiloma virus bilan bog‘liq servikal kasalliklarda sitokinlarning istiqbolli qiymati” 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.2.PhD/Tib2948.
Ilmiy rahbar: Navruzova Shakar Istamovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Rasmiy opponentlar: Ismailova Guli Aminjanovna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Isanbaeva Landish Muxamedzakievna tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Samarkand davlat tibbiyot universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi:
fertil yoshdagi ayollarda inson papilloma virusi bilan bog‘liq servikal kasalliklarda sitokinlarning istikbolli kiymatini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
ilk bor ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida inson papillomavirusining 16-tipi uning 18-tipiga nisbatan ishonarli ko‘p uchrashi kuzatilishi fonida 16 va 18 tiplarining birgalikdagi xolatlarida kasallikni tashxislanishi yuqoriligicha qolishi aniqlangan;
fertil yoshdagi ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida siydik yo‘llari yallig‘lanish kasalliklari, stress, anamnezda ginekologik operativ aralashuvlar, jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklari bachadon bo‘yni saratoniga o‘tishining yuqori xavf omillari ekanligi aniqlangan;
ilk bor ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida yallig‘lanishga xos (IL-6, TNF-α) sitokinlar, o‘sish omillari (TGF-2β, VEGF-A) va onkomarkerlar (SA-125, SA-15-3 va SA-19,9) miqdorlarining keskin ortishi bachadon bo‘yni saratoniga o‘tish xavfini bashoratlovchi omillar ekanligi isbotlangan;
ilk bor ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida TNF-α miqdorining o‘zgarishi immun javob samaradorligi indikatori bo‘lsa TGF-2β esa kasallikning onkopatologiyaga transformatsiyasi xavfining indikatori ekanligi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy etilishi.
Inson papilloma virusi bilan bog‘liq servikal kasalliklarda sitokinlarning istikbolli kiymatini aniqlash bo‘yicha olingan ilmiy natijalari asosida:
birinchi ilmiy yangilik: ilk bor ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida inson papillomavirusining 16-tipi uning 18-tipiga nisbatan ishonarli ko‘p uchrashi kuzatilishi fonida 16 va 18 tiplarining birgalikdagi xolatlarida kasallikni tashxislanishi yuqoriligicha qolishi aniqlanganligi bo‘yicha «Fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 17-yanvardagi №24-m/006 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali bo‘yicha 29.02.2024 yildagi 33-sonli va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.03.2024 yildagi 46-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26-noyabrdagi 09/33-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlarni kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usulini qo‘llash davolash samaradorligini oshirishi, xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 3285714,28 so‘mgacha tejash va statsionarda bemorning xar bir kuni uchun 64000 so‘m iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan; xulosa: ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida papillomavirusining 16-tipi uning 18-tipiga nisbatan ishonarli ko‘p uchrashi kuzatilishi fonida 16 va 18 tiplarining birgalikdagi xolatlarida kasallikni tashxislanishi yuqoriligicha qolishi asoslangan;
ikkinchi ilmiy yangiliki: fertil yoshdagi ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida siydik yo‘llari yallig‘lanish kasalliklari, stress, anamnezda ginekologik operativ aralashuvlar, jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklari bachadon bo‘yni saratoniga o‘tishining yuqori xavf omillari ekanligi aniqlanganligi bo‘yicha «Fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 17-yanvardagi №24-m/006 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali bo‘yicha 29.02.2024 yildagi 33-sonli va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.03.2024 yildagi 46-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26-noyabrdagi 09/33-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlarni kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usulini qo‘llash davolash samaradorligini oshirishi, xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 3285714,28 so‘mgacha tejash va statsionarda bemorning xar bir kuni uchun 64000 so‘m iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan; xulosa: ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida papillomavirusining 16-tipi uning 18-tipiga nisbatan ishonarli ko‘p uchrashi kuzatilishi fonida 16 va 18 tiplarining birgalikdagi xolatlarida kasallikni tashxislanishi yuqoriligicha qolishi asoslangan; xulosa: fertil yoshdagi ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida siydik yo‘llari yallig‘lanish kasalliklari, stress, anamnezda ginekologik operativ aralashuvlar, jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklari bachadon bo‘yni saratoniga o‘tishining yuqori xavf omillari ekanligi asoslangan;
uchinchi ilmiy yangilik: ilk bor ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida yallig‘lanishga xos (IL-6, TNF-α) sitokinlar, o‘sish omillari (TGF-2β, VEGF-A) va onkomarkerlar (SA-125, SA-15-3 va SA-19,9) miqdorlarining keskin ortishi bachadon bo‘yni saratoniga o‘tish xavfini bashoratlovchi omillar ekanligi isbotlanganligi bo‘yicha «Fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 17-yanvardagi №24-m/006 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali bo‘yicha 29.02.2024 yildagi 33-sonli va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.03.2024 yildagi 46-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26-noyabrdagi 09/33-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlarni kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usulini qo‘llash davolash samaradorligini oshirishi, xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 3285714,28 so‘mgacha tejash va statsionarda bemorning xar bir kuni uchun 64000 so‘m iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan; xulosa: ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida papillomavirusining 16-tipi uning 18-tipiga nisbatan ishonarli ko‘p uchrashi kuzatilishi fonida 16 va 18 tiplarining birgalikdagi xolatlarida kasallikni tashxislanishi yuqoriligicha qolishi asoslangan; xulosa: ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida yallig‘lanishga xos (IL-6, TNF-α) sitokinlar, o‘sish omillari (TGF-2β, VEGF-A) va onkomarkerlar (SA-125, SA-15-3 va SA-19,9) miqdorlarining keskin ortishi asoslangan;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilk bor ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida TNF-α miqdorining o‘zgarishi immun javob samaradorligi indikatori bo‘lsa TGF-2β esa kasallikning onkopatologiyaga transformatsiyasi xavfining indikatori ekanligi isbotlanganligi bo‘yicha «Fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 17-yanvardagi №24-m/006 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali bo‘yicha 29.02.2024 yildagi 33-sonli va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 07.03.2024 yildagi 46-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 26-noyabrdagi 09/33-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlarni kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan onkologiya va radiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro filiali va Buxoro tuman tibbiyot birlashmasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishi fertil yoshdagi ayollarda papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarni tashxislash va bashoratlash usulini qo‘llash davolash samaradorligini oshirishi, xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 3285714,28 so‘mgacha tejash va statsionarda bemorning xar bir kuni uchun 64000 so‘m iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan; xulosa: ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida papillomavirusining 16-tipi uning 18-tipiga nisbatan ishonarli ko‘p uchrashi kuzatilishi fonida 16 va 18 tiplarining birgalikdagi xolatlarida kasallikni tashxislanishi yuqoriligicha qolishi asoslangan; xulosa: ayollar papillomavirus bilan assotsiirlangan servikal kasalliklarida TNF-α miqdorining o‘zgarishi immun javob samaradorligi indikatori bo‘lsa TGF-2β esa kasallikning onkopatologiyaga transformatsiyasi xavfining indikatori ekanligi asoslangan.
