Раббимов Жахонгир Эшбоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): 
“Тижорат банкларида операцион рискларни баҳолаш йўллари”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Iqt3776
Илмий раҳбар: Тошпулатов Даврон Акромович, иқтисодиёт фанлари доктори
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: профессор Мамадияров Зокир Тоштемирович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент Зуннунова Хулкар Мухторовна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Алфраганус университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тижорат банкларида операцион рискларни баҳолашнинг замонавий йўллари, усуллари ва механизмларини аниқлаш ҳамда уларни амалиётга татбиқ этиш бўйича илмий-амалий таклифлар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
банкларда операцион рискларни баҳолаш тизимини такомиллаштиришда риск ва назорат бўйича ўзини ўзи баҳолаш (РCСА) модели асосида банк бизнес жараёнларидаги заиф нуқталарни аниқлаш ва уларни операцион рискларни баҳолаш жараёнининг ажралмас таркибий қисми сифатида интеграция қилиш асосланган; 
банкларнинг операцион барқарорлигини таъминлашда банкнинг биринчи ҳимоя бўғинида “Риск-координатор” институтини жорий этиш асносида оператион риск инсидентлари реестрини шакллантириш таклиф этилган;
банкларда операцион рисклар устидан визуал ва аналитик назоратни таъминлашда операцион рискларни баҳолашда эҳтимоллик ва таъсир матрицасига асосланган рангли иссиқлик харитасини 6х6 шкала асосида баҳолаш ҳамда уларни интеграл риск баллига кўра “паст”, “ўрта” ва “юқори” каби риск тоифаларига ажратиш таклиф этилган;
банкларда операцион рискларни баҳолаш самарадорлигини оширишда миқдорий баҳолаш имконини берувчи хабардорлик, масъулият, муносабат, рағбатлантириш каби 4 та асосий компонент асосида риск маданиятини баҳолаш индекси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тижорат банкларида операцион рискларни баҳолаш йўллари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
банкларда операцион рискларни баҳолаш тизимини такомиллаштиришда риск ва назорат бўйича ўзини ўзи баҳолаш (РCСА) модели асосида банк бизнес жараёнларидаги заиф нуқталарни аниқлаш ва уларни операцион рискларни баҳолаш жараёнининг ажралмас таркибий қисми сифатида интеграция қилиш таклифи “КДБ Банк Ўзбекистон” АЖнинг фаолиятига жорий этилган (“КДБ Банк Ўзбекистон” АЖнинг 2025-йил 5-сентябрдаги 09/2025-0332-сон маълумотномаси). Натижада, банкнинг операцион рискларни бошқариш сиёсати янада такомиллаштирилган ва риск назорати ва ўз-ўзни баҳолаш тартиби ишлаб чиқилган, банкнинг операцион рискларни эрта аниқлаш кўрсаткичи 28% га ошган, профилактик чора кўриш муддати 15% га қисқарган, бошқармаларда ички назорат самарадорлиги яхшиланиши таъминланган.
банкларнинг операцион барқарорлигини таъминлашда банкнинг биринчи ҳимоя бўғинида “Риск-координатор” институтини жорий этиш асносида оператион риск инсидентлари реестрини шакллантириш таклифи “КДБ Банк Ўзбекистон” АЖ амалиётига жорий этилган (“КДБ Банк Ўзбекистон” АЖнинг 2025-йил 5-сентябрдаги 09/2025-0332-сон маълумотномаси). Натижада, барча операцион риск инсидентлари реестри шакиллантирилиб, уларнинг келгусида такрорланмаслиги бўйича тизимли чоралар кўрилган, 2025 йил бошида риск мониторинги жараёнида аниқланган 11 та ўрта даражадаги риск ҳолати бартараф этилган.
банкларда операцион рисклар устидан визуал ва аналитик назоратни таъминлашда операцион рискларни баҳолашда эҳтимоллик ва таъсир матрицасига асосланган рангли иссиқлик харитасини 6х6 шкала асосида баҳолаш ҳамда уларни интеграл риск баллига кўра “паст”, “ўрта” ва “юқори” каби риск тоифаларига ажратиш таклифи “КДБ Банк Ўзбекистон” АЖ рискларни бошқариш сиёсатида фойдаланилган (“КДБ Банк Ўзбекистон” АЖнинг 2025-йил 5-сентябрдаги 09/2025-0332-сон маълумотномаси). Натижада, риск кўрсаткичларининг визуал мониторинги йўлга қўйилган, бошқарув қарорларини қабул қилишда таҳлилий ахборот тезлиги 1,4 баробар ошган, рискнинг юқори нуқталари (“ҳот споц”) тезкор аниқланиши таъминланган.
банкларда операцион рискларни баҳолаш самарадорлигини оширишда миқдорий баҳолаш имконини берувчи хабардорлик, масъулият, муносабат, рағбатлантириш каби 4 та асосий компонент асосида риск маданиятини баҳолаш индекси таклифига кўра “КДБ Банк Ўзбекистон” АЖ операцион рискларни бошқариш сиёсати такомиллаштирилган ва амалиётга жорий этилган (“КДБ Банк Ўзбекистон” АЖнинг 2025-йил 5-сентябрдаги 09/2025-0332-сон маълумотномаси). Натижада, рискдан хабардорлик даражаси оширилган, юқори риск профилига эга бошқармаларда қўшимча ўқув-тренинглар ташкил этилган, банкда риск маданияти даражасини оширишга эришилган.