Бобожонов Хурсанд Қадамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): 
“Тижорат банкларида андеррайтинг жараёнларини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Iqt4999
Илмий раҳбар: Қулметов Мансурбек Рўзматович, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент Халқаро университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Қодирова Хадича Тўраевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Султонмуродов Бобир Баҳодирович, иқтисодиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тижорат банкларида андеррайтинг жараёнларини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тижорат банкларида кредитлаш тизими доирасида андеррайтинг жараёнларини жорий қилиш асосида уч босқичли қарор қабул қилиш ваколатидан бир босқичли қарор қабул қилиш ваколатига ўтиш ҳамда CРМ ва сунъий интеллектни қўллаш орқали кредит аризаларини кўриб чиқиш муддатини сезиларли даражада қисқартириш таклиф этилган;
тижорат банкларида хўжалик юритувчи субъектларнинг кредитга лаёқатлилигини аниқлашда 100 балли кредит рейтинг картаси асосида “аъло”, “яхши”, “қониқарли” ва “қониқарсиз” чегаралари доирасида баҳолаш орқали кредит ажратиш тўғрисида қарор қабул қилиш асосланган;
 банкларнинг хўжалик юритувчи субъектлари бўлган қарз олувчиларнинг молиявий барқарорлиги ва тўлов қобилиятини комплекс баҳолашда  уларнинг кредит қобилиятини ҳисоблаш методикасида кредитга лаёқатлилик (КЛК), фоизларни қоплаш (ИCР) ва қарзни қоплаш (DSCР) каби янги коеффицентларни қўллаш таклиф этилган; 
кредит қўйилмалари ҳажмини ошириш ва кредит портфелига таъсир этувчи омиллар ўртасидаги боғлиқликнинг эмпирик модели асосида Ипотека банки кредитлари бўйича 2030 йилга қадар прогноз ссенарийлари таклиф этилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон Республикаси тижорат банкларида  инвестицион фаолиятини ривожлантириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:    
тижорат банкларида кредитлаш тизими доирасида андеррайтинг жараёнларини жорий қилиш асосида уч босқичли қарор қабул қилиш ваколатидан бир босқичли қарор қабул қилиш ваколатига ўтиш ҳамда CРМ ва сунъий интеллектни қўллаш орқали кредит аризаларини кўриб чиқиш муддатини сезиларли даражада қисқартиришга доир таклифи “Ипотека-банк” АТИБ фаолиятига жорий этилган (“Ипотека-банк” АТИБ ОТП гроуп 2025 йил 23 апрелдаги 5-2.2/979-сон маълумотномаси). Натижада, “Ипотека-банк” АТИБда кредит ажратиш босқичи андеррайтинга ўтишдан олдин камида 3 та босқич бўлса, андеррайтинг натижасида 1 та босқичгача камайтиришга ва кредит аризаларини кўриб чиқиш муддати 3 кунгача қисқартиришга ҳамда банкнинг ички кредит жараёнларини акс эттирувчи ва кредит ҳужжатлари айланмасини таъминловчи CРМ дастурини ишга туширишга эришилган; 
тижорат банкларида хўжалик юритувчи субъектларнинг кредитга лаёқатлилигини аниқлашда 100 балли кредит рейтинг картаси асосида “аъло”, “яхши”, “қониқарли” ва “қониқарсиз” чегаралари доирасида баҳолаш орқали кредит ажратиш тўғрисида қарор қабул қилишга доир таклифи “Ипотека-банк” АТИБ фаолиятига жорий этилган (“Ипотека-банк” АТИБ ОТП гроуп 2025 йил 23 апрелдаги 5-2.2/979-сон маълумотномаси). Натижада, тижорат банкларида қарз олувчиларнинг кредит рейтинг картаси асосида баҳолаш орқали модулли кредитлар жорий этилишига, электрон базалардан кенг фойдаланилган ҳолда талаб этиладиган ҳужжатлар соддалаштиришига ва кредитлар бўйича қарор қабул қилиш жараёнини тезлаштириш имкони асослаб берилган; 
банкларнинг хўжалик юритувчи субъектлари бўлган қарз олувчиларнинг молиявий барқарорлиги ва тўлов қобилиятини комплекс баҳолашда  уларнинг кредит қобилиятини ҳисоблаш методикасида кредитга лаёқатлилик (КЛК), фоизларни қоплаш (ИCР) ва қарзни қоплаш (DSCР) каби янги коеффицентларни қўллашга доир таклифи “Ипотека-банк” АТИБ фаолиятига жорий этилган (“Ипотека-банк” АТИБ ОТП гроуп 2025 йил 23 апрелдаги 5-2.2/979-сон маълумотномаси). Натижада, банкда хўжалик юритувчи субъектлари бўлган қарз олувчиларнинг кредит қобилиятини ҳисоблаш методикасига қарз ва фоизларни қоплаш ҳамда йиллик қарз мажбуриятларини ЭБИТДАга нисбати каби коеффицентлар киритилишига, шунингдек оҳирги икки йил мабойнида 5 770 та кредит аризалари ушбу таҳлилий кўрсаткичлар асосида самарали кўриб чиқилган ва кредит портфели даромадлилик даражаси 2,63 фоизга ошган; 
кредит қўйилмалари ҳажмини ошириш ва кредит портфелига таъсир этувчи омиллар ўртасидаги боғлиқликнинг эмпирик модели асосида Ипотека банки кредитлари бўйича 2030 йилга қадар прогноз ссенарийларига доир таклиф “Ипотека-банк” АТИБ фаолиятига жорий этилган (“Ипотека-банк” АТИБ ОТП гроуп 2025 йил 23 апрелдаги 5-2.2/979-сон маълумотномаси). Натижада, «Ипотека-банк» АТИБ кредит портфели ҳажми ва у билан боғлиқ асосий фаолият кўрсаткичларини аниқлаштириш ҳамда ўзаро мувофиқлаштириш имконини берган, шунингдек банк кредит портфели 2030 йилда 46,8 трлн.соъмни ташкил этиши прогноз қилинган.