Сулейманов Сарвар Сунатуллаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Янги Ўзбекистон маънавий тараққиёт тамойилларининг ўзига хос хусусиятлари (ижтимоий-фалсафий таҳлил)”, 09.00.04 – Ижтимоий фалсафа (фалсафа фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Fal1245.
Илмий раҳбар: Юсубов Жалолиддин Кадамович, фалсафа фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/2025.27.12.F.01.07.
Расмий оппонентлар: Абилов Урол Муродович, фалсафа фанлари доктори, профессор; Қўчқоров Ваҳоб, сиёсий фанлар доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти.
Диссертация йўналиши: назарий-амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади маънавий тараққиёт жараёнининг моҳиятини, тизим сифатидаги ички хусусиятларини ижтимоий–фалсафий жиҳатдан тадқиқ этиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Маънавий юксалиш жараёнларини такомиллаштиришга доир устувор йўналишлар илмий-назарий жиҳатдан белгиланди; мазкур жараёнларнинг фалсафий-методологик пойдевори, тарихий манбалари, бугунги ривожланиш динамикаси ҳамда жамият маънавий тузилмаси билан узвий боғлиқ детерминантлари аниқлаштирилди. Шу асосда маънавий юксалишни изчил, тизимли ва барқарор ривожлантиришга хизмат қилувчи консептуал модел асослаб берилган.
Ўзбекистонда фуқаролик жамияти институтларининг маънавий юксалишдаги ўрни ва имкониятлари маънавий иммунитетни мустаҳкамлаш, ижтимоий бирдамликни кучайтириш ҳамда шахс ва жамият қадриятлар уйғунлигини таъминлашга қаратилган функсиялари илмий далиллар билан очиб берилган.
маънавий юксалишга салбий таъсир кўрсатувчи омиллар: ахборот хуружлари, ғоявий бўшлиқ, ижтимоий онгни манипуляция қилиш технологиялари ва бошқа деструктив таъсирлар – фалсафий-ижтимоий таҳлил асосида уларнинг олдини олиш ва бартараф этишга йўналтирилган механизмлар мажмуи ишлаб чиқилган.
Янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг маънавий юксалиш жараёнларига таъсири жамиятда маънавий уйғониш, ижтимоий фаоллик, фуқаролик масъулияти ва ахлоқий меъёрларнинг мустаҳкамланишига хизмат қилувчи жиҳатлари консептуал асосда далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Янги Оъзбекистон маънавий тараққиёт тамойилларининг оъзига хос хусусиятларининг ижтимоий-фалсафий тахлили доирасида ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
маънавий юксалиш жараёнларини такомиллаштиришга доир устувор йўналишлар илмий-назарий жиҳатдан белгиланди; мазкур жараёнларнинг фалсафий-методологик пойдевори, тарихий манбалари, бугунги ривожланиш динамикаси ҳамда жамият маънавий тузилмаси билан узвий боғлиқ детерминантлари аниқлаштирилди. Шу асосда маънавий юксалишни изчил, тизимли ва барқарор ривожлантиришга хизмат қилувчи консептуал моделига оид таклифлардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2025-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ИИ йўналишда белгиланган Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаатномаси, Республика Маънавият ва маърифат кенгаши йиғилиши, давлат сиёсатининг устувор йўналишлари, кенг кўламли ислоҳотларнинг моҳияти, қабул қилинган қонун ҳужжатлари ва “Стратегия-2030” давлат дастурининг тарғиботига доир чора-тадбирлари” дастурининг 15-банди ижросини таъминлашда диссертация материалларидан фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2025-йил 23-июндаги 10/367-сон маълумотномаси). Натижада диссертациядаги илгари сурилган таклифлар, тавсия ва хулосалар Янги Ўзбекистон маънавий тараққиёт тамойилларининг ўзига хос хусусиятларини ижтимоий-фалсафий тахлил қилишга хизмат қилган.
Ўзбекистонда фуқаролик жамияти институтларининг маънавий юксалишдаги ўрни ва имкониятлари маънавий иммунитетни мустаҳкамлаш, ижтимоий бирдамликни кучайтириш ҳамда шахс ва жамият қадриятлар уйғунлигини таъминлашга қаратилган функсиялари илмий асослардан Ўзбекистон маҳаллалари уюшмасининг 2024-йилга мўлжалланган иш режасининг ВИИ йўналишида белгиланган маҳаллаларда маънавий-маърифий ишларни ташкил этиш бобида Ҳудудларда “Жаҳолатга қарши маърифат” ғояси асосида ижтимоий-маънавий муҳитни янада яхшилаш, Маънавий-маърифий ишларни ташкил этиш ва уларнинг самарадорлигини ошириш бўйича услубий тавсияларни ишлаб чиқиш, маҳаллаларда мамлакатда амалга оширилаётган ижтимоий-сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларнинг мазмун-моҳиятини тизимли етказишда диссертация материалларидан фойдаланилган (Ўзбекистон маҳаллалари уюшмасининг 2025-йил 23-июндаги 02-09/693-сон маълумотномаси). Натижада диссертацияда илгари сурилган таклифлар, тавсия ва хулосалар жамиятда ижтимоий муносабатлар тизимида ёшлар манфаатлари устуворлигини ижтимоий-фалсафий жиҳатдан таҳлил этишга хизмат қилган.
маънавий юксалишга салбий таъсир кўрсатувчи омиллар: ахборот хуружлари, ғоявий бўшлиқ, ижтимоий онгни манипуляция қилиш технологиялари ва бошқа деструктив таъсирлар – фалсафий-ижтимоий таҳлил асосида уларнинг олдини олиш ва бартараф этишга йўналтирилган механизмлар мажмуидан Ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йилга мўлжалланган “Ёшлар тарбияси миллий ғурурни шакллантириш ҳамда буюк аждодларимизга нисбатан ғурур туйғусини ошириш” дастури ҳамда “Ёшларни бўш вақтини мазмунли ташкил этиш” режасида белгиланган тадбирларда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йил 19-июлдаги 2-15-21-4002-сон маълумотномаси). Натижада, илмий хулоса ва амалий тавсиялардан агентликнинг ёшлар орасида Ватанпарварлик кечаси (режанинг 1-йўналиш ИИИ банди), маданий кечалар (режанинг 1-йўналиш ИВ банди), маърифий тадбирлар (режанинг 4-йўналиш ИВ банди) ижросини таъминлашда, маънавий соҳадаги ислоҳотларни аниқ ва тизимли етказишда ҳамда ёшларда аниқ фикрларни янада бойитишда фойдаланилди.
Янги Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг маънавий юксалиш жараёнларига таъсири жамиятда маънавий уйғониш, ижтимоий фаоллик, фуқаролик масъулияти ва ахлоқий меъёрларнинг мустаҳкамланишига хизмат қилувчи жиҳатларига доир таклифлардан Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партияси фаолиятида кенг фойдаланилган (Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон либерал-демократик партияси сиёсий кенгаши ижроия қўмитасининг 2025-йил 29-июлдаги 01-27/324-сон маълумотномаси). Натижада, диссертациядаги таклиф ва тавсиялари Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг иш режасига киритилган тадбирларни амалага оширишда ўзига хос манба вазифасини ўтамоқда ҳамда ушбу тадқиқот хулосалари партия фаолиятидаги долзарб масалаларни ҳал этишга, тарғибот ишларини янада яхшилашга ёрдам берган.
