Allamuratova Serexan Janabaevnaning 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqidagi e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. 
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Qoraqalpoq ayollarining oila va jamiyatdagi rollarining o‘zgarishi (XX - XXI asrlar)”,  07.00.07– Etnografiya, etnologiya va antropologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.3.PhD/Tar966.
Ilmiy rahbarining F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni:
Kamalova Rawshan Sabirovna, tarix fanlari nomzodi. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti.
Ilmiy Kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, ilmiy kengash raqami: Qoraqalpoq davlat universiteti. DSc.03/2025.27.12.Tar.04.04
Rasmiy opponentlarning F.I.Sh., ilmiy darajasi, unvoni:
Matkarimova Sadoqat Maksudovna, tarix fanlari doktori (DSc), professor.
Tleubergenova Navbahor Abdukarimovna, tarix fanlar nomzodi, dotsent.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
Etakshi tashkilot: Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti.
II. Tadqiqotning maqsadi: XX-XXI asrlarda qoraqalpoq ayollarining oila va jamiyatdagi rolini o‘zgarishi masalasini o‘rganishdan iborat. 
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Qoraqalpoq folklori va mifologiyasida Hawa ene, Ana jer, Anbar ana, Pirim Biybi Patpa va shu kabi ayol timsollari xalq ijodiyotida donishmandlik, qudrat va matonatni mujassam etuvchi ko‘p qirrali ramzni ifoda etishi hamda u xalq ijodiyotining markaziy timsoli sifatida yaratuvchi va homiy rolida namoyon bo‘lishi aniqlandi;
An’anaviy qoraqalpoq oilasida ayol, bolalarni tarbiyalash va uy-ro‘zg‘or osoyishtaligini ta’minlash orqali, markaziy o‘rinni egallashi dalillangan. Jamoa hayotida esa káywanı, jeńge va murındıq ene kabi ayollar madaniy qadriyatlarni saqlash va ularni avlodlarga etkazishda muhim rol o‘ynagan;
Zamonaviy Qoraqalpog‘iston ayoli ijtimoiy rollarida o‘zgarishlarni namoyon etib, iqtisodiy va ijtimoiy hayotda faol ishtirok etmoqda. Bu esa nikoh va oilaviy munosabatlarga bo‘lgan qarashlarning o‘zgarishiga olib kelmoqda. Biroq erga hurmat ko‘rsatish va farzand tarbiyasida onaning o‘rni kabi an’anaviy qadriyatlar uning hayotida muhim jihatlar sifatida saqlanib qolayotganligi isbotlangan;
So‘nggi o‘n yilliklarda ayollarning kasbiy faoliyatida jiddiy o‘zgarishlar yuz berganligi aniqlangan. Ularning rahbarlik lavozimlaridagi ishtiroki tobora ortib bormoqda va axborot texnologiyalari, qurilish hamda muhandislik kabi an’anaviy bo‘lmagan faoliyat sohalarini faol o‘zlashtirayotganligi kuzatilmoqda.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamyati: Qoraqalpoq ayolining oilada va jamiyatdagi roli hamda maqomining o‘zgarishi ilmiy va amaliy kontekstda qo‘llanishi mumkinligi bilan belgilanadi. Amaliy jihatdan ular gender tengligi haqida xabardorlikni oshirishga qaratilgan ijtimoiy dasturlar va ta’lim tashabbuslarini ishlab chiqishda, shuningdek, ayollar huquqlarini himoya qilish sohasida faoliyat yurituvchi davlat organlari va nodavlat tashkilotlari uchun siyosiy tavsiyalarni shakllantirishda asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Ilmiy jihatdan esa natijalar gender tadqiqotlari va sotsiologiya yo‘nalishida keyingi izlanishlar uchun poydevor bo‘lib, boshqa etnik guruhlar va mintaqalar bilan qiyosiy tahlil o‘tkazishga, shuningdek, gender rollarining dinamikasini izohlovchi nazariy modellarni rivojlantirishga xizmat qiladi.
Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat: Mazkur tadqiqotning materiallari va natijalari gender hamda etnografik mavzularga oid umumlashtiruvchi ishlarda qo‘llanishi mumkin. Asosiy qoidalar esa mintaqa tarixida ayollar masalasi va Qoraqalpog‘iston jamiyatining ijtimoiymadaniy rivojlanishining ayrim jihatlarini chuqurroq ko‘rib chiqishda boshlang‘ich nuqtalardan biri sifatida xizmat qilishi mumkin. Ushbu ishning materiallari maxsus o‘quv kurslarini yaratishda ilmiy-pedagogik amaliyotga kiritilishi mumkin. Ishda keltirilgan kuzatuvlar asosida respublikamizda oilaga va genderga oid zamonaviy muammolarni hal etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish imkoniyati mavjud.
IV. Tadqiqot natijalarning joriy qilinishi:  Qoraqalpoq ayolining oila va jamiyatdagi rolidagi o‘zgarishlar bir necha muhim jihatlarda namoyon bo‘ladi:
1.Tadqiqot natijalari qoraqalpoq folklori va mifologiyasidagi ayol obrazlariga bag‘ishlangan bo‘lib, unda Hawa ene, Ana jer, Anbar ana va Biybi Pirim kabi timsollar donishmandlik, kuch va matonatni ifodalovchi ko‘p qirrali ramzlar sifatida namoyon bo‘lishini ko‘rsatadi. Ushbu materiallar Berdax nomidagi Davlat muzeyida qoraqalpoq xalqining madaniyatiga bag‘ishlangan ko‘rgazmalarni tayyorlash jarayonida qo‘llanilgan (2025-yil 5-avgustdagi № 01-02/03-157-sonli ma’lumotnoma). Bu materiallardan foydalanish muzey tashrifchilarining qoraqalpoq madaniyati va xalq ijodiga bo‘lgan qiziqishini oshirishda muhim rol o‘ynadi hamda xalqning madaniy merosini chuqurroq anglashga xizmat qildi.
2.Qoraqalpoq an’anaviy oilasida ayollarning o‘rni va mavqeiga oid mazkur tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadaki, ayol farzand tarbiyasi va uy muhitini saqlashda markaziy o‘rinni tutadi. Bundan tashqari, káywanı, jeńge va murındıq ene kabi tajribali ayollar jamoa hayotida muhim rol o‘ynab, madaniy qadriyatlarni saqlash va avloddan-avlodga etkazishda beqiyos hissa qo‘shib keladi. Ushbu ma’lumotlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi tarix va madaniyat Davlat muzeyida ma’ruza materiallarini tayyorlash va seminarlarni o‘tkazishda foydalanilgan (2025-yil 5-avgustdagi № 269-sonli ma’lumotnoma). Mazkur tashabbus muzeyning qoraqalpoq an’analari haqidagi qiziqarli ma’ruza materiallari bilan boyitishda hamda tinglovchilar va seminar ishtirokchilarining ushbu an’analarga bo‘lgan qiziqishini oshirishga xizmat qildi;
3.Zamonaviy qoraqalpoq ayolining hayotidagi o‘zgarishlarni, gender rollarining dinamikasini hamda ayollarning jamiyatning iqtisodiy va ijtimoiy hayotida faol ishtirokini ko‘rsatib bergan tadqiqot xulosalari va natijalari Qoraqalpog‘iston shaharlari va qishloqlarida o‘tkazilgan seminar va treninglarda ma’lumot manbai sifatida foydalanilgan. Ushbu tadbirlar Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi Qoraqalpog‘iston bo‘limining ma’naviy-ma’rifiy dasturlari doirasida tashkil etilgan (2025-yil 6-avgustdagi № 01-13/70-sonli ma’lumotnoma). Mazkur tashabbus gender muammolariga, ayniqsa ayollar o‘rtasida, qiziqishning ortishiga hamda bu sohadagi bilimlar darajasining oshishiga xizmat qilgan;
4.Qoraqalpog‘istondagi ayollarning ijtimoiy-huquqiy maqomiga oid tadqiqot natijalari, inson huquqlari sohasidagi global tendensiyalar va ichki o‘zgarishlarni aks ettirgan holda, ayollarning ijtimoiy hamda siyosiy hayotga faol jalb etilishiga xizmat qildi. Ushbu natijalar Qoraqalpoq Davlat teleradiokompaniyasining "Hayal hám jámiet," "Kúsh bilimde" radiodasturlari hamda "Assalawma áleykum Qaraqalpaqstan" teleko‘rsatuvini tayyorlashda foydalanilgan (2025-yil 12-avgustdagi № 05-22/460-sonli ma’lumotnoma). Mazkur materiallarning efirga kiritilishi auditoriyaning ijtimoiy-huquqiy masalalar haqidagi xabardorligini oshirishga va aholining bu boradagi savodxonlik darajasini yaxshilashga xizmat qilgan.