Mirzaqulova Shaxnoza Nematilla qizining 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Atopik dermatit kasalligining  og‘irlik darajasini tashxislash dasturini ishlab chiqish va davolash muolajalarni takomillashtirish», 14.00.11 – Dermatologiya va venerologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/Tib2455.
Ilmiy raxbar: Mavlyanova Shaxnoza Zakirovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DSc.04/28.02.2023.Tib.158.01.
Rasmiy opponentlar: Azimova Fatima Vaxidovna, tibbiyot fanlari doktori; dotsent, Gulyamova Gulchexra Shuxratovna, tibbiyot fanlari doktori. 
Yetakchi tashkilot: Andijon davlat tibbiyot instituti.
II. Tadqiqotning maqsadi: atopik dermatit bilan kasallangan yoshi katta bemorlar organizmning immun-mikrobiologik va biokimyoviy holatini baholashni hisobga olgan holda atopik dermatitning og‘irlik darajasini dasturli tarzda aniqlash va terapiya usulini belgilashga qodir yangi texnologiyani ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
kattalarda atopik dermatit kasallikning klinik kechishida og‘ir darajaning yuqori uchrash chastotasini (46,8%) aniqlashga imkon beradigan dermatologik indeksini baholashga qaratilgan yangi dasturiy mahsulot ishlab chiqilgan;
AtD bilan kasallangan bemorlarda shikastlangan teri o‘choqlarida mikrobli kontaminatsiyasi xolati 84,2 foiz holatda Staphylococcus spp. aniqlangan bo‘lib, yuqori darajada kolonizatsiya xosil qilganligi kasallik og‘irlik darajasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri korrelyasion bog‘liqlikka ega ekani aniqlangan;
atopik dermatit bilan kasallangan bemorlarda sitokin statucining disbalansi yuzaga kelishi umumiy IgE giperproduksiyasi fonida proyallig‘lanish IL-1 va yallig‘lanishga qarshi IL-10 darajasining oshishi bilan tavsiflanib, autoimmun jarayon rivojlanishiga olib kelishi isbotlangan;
terida shartli-patogen mikroorganizmlar — Staphylococcus spp. kolonizatsiyasi va qonda prokal`sitonin darajasining 2,7 baravar oshishi bilan bog‘liq endogen intoksikatsiya rivojlanishi qonda eritrotsitlarning sorbsion qobiliyati  konsentratsiyasining 1,5 baravarga va o‘rta molekulali peptidlar miqdorining 2,1 baravarga oshishiga olib kelishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. 
Atopik dermatit bilan kasallangan bemorlarda kliniko-mikrobiologik va immun-biokimyoviy xususiyatlarni o‘rganish natijalari asosida «Teri kasalliklari bilan kasallangan bemorlarda teri mikrobiotasi holatini baholashning diagnostik mezonlari» nomli uslubiy tavsiya tasdiqlandi (Sog‘liqni saqlash vazirligining 2022 yil 30 sentyabrdagi 8n– r/1046-son xulosasi):
birinchi ilmiy yangilik:  kattalarda atopik dermatit kasallikning klinik kechishida og‘ir darajaning yuqori uchrash chastotasini (46,8%) aniqlashga imkon beradigan dermatologik indeksini baholashga qaratilgan yangi dasturiy mahsulot ishlab chiqilganligi Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining klinik amaliyotiga, shuningdek Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm filiali № 2 - I - sonli buyrug‘i 16 - fevral` 2022 - y.) va Surxondaryo filiali (№ 13/1, 16.03.2023 y.) klinik amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: dasturiy diagnostikaning qo‘llanilishi faqat SCORAD indeksi asosida aniqlashga nisbatan atopik dermatitning og‘ir darajasini 1,4 baravar ko‘proq holatda aniqlashga imkon berdi, bu esa diagnostik samaradorlikni 42,5 foizga oshirdi. Iqtisodiy samaradorligi: atopik dermatitning og‘irlik darajasini dasturiy tashislash bemorlarda og‘ir darajani tezkor aniqlash va o‘z vaqtida to‘g‘ri davolash taktikasini belgilashga, asosiy kasallikning asoratlarini oldini olishga, shuningdek amaliyotchi dermatologning konsul`tatsiya vaqti qisqarishiga xizmat qildi. Atopik dermatit og‘irlik darajasini standart klinik diagnostikadan o‘tkazish qiymati bir bemor uchun o‘rtacha 270300 so‘mni tashkil etsa, dasturiy diagnostika 101800 so‘mni tashkil etdi. Natijada ortiqcha xarajatlardan jami 139305000 so‘m tejaldi. Xulosa: ishlab chiqilgan terapiya usuliga asoslangan dasturiy diagnostikaning qo‘llanilishi har bir bemor uchun 168500 so‘m miqdorida byudjet va byudjetdan tashqari mablag‘larni tejash imkonini berdi;
ikkinchi ilmiy yangilik: AtD bilan kasallangan bemorlarda shikastlangan teri o‘choqlarida mikrobli kontaminatsiyasi xolati 84,2 foiz holatda Staphylococcus spp. aniqlangan bo‘lib, yuqori darajada kolonizatsiya xosil qilganligi kasallik og‘irlik darajasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri korrelyasion bog‘liqlikka ega ekani aniqlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining klinik amaliyotiga, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm filiali (16.02.2023 yildagi 2-I-son) va Surxondaryo filiali (16.03.2023 yildagi 13/1-son) klinik amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: Staphylococcus spp. kolonizatsiyasini baholashga oid tashxislash mezonlari teridagi mikrob kontaminatsiyasining og‘irlik darajasini aniqlash va samarali etiotrop antibakterial terapiya taktikasini belgilash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: atopik dermatit bilan kasallangan bemorlarda Staphylococcus spp. kolonizatsiyasini baholashga oid tashxislash mezonlari mikrob kontaminatsiyasi og‘irlik darajasini aniqlash va samarali terapiyani erta tayinlash imkonini beradi. Preyskurantga muvofiq, RIDV va KIATM DM klinikasida shikastlangan teri o‘choqlarining mikrobiologik tekshiruvi bir bemor uchun o‘rtacha 287400 so‘mni tashkil etsa, mikrobiologik diagnostika mezonini qo‘llash 185800 so‘mni tashkil etdi, bu esa 222 nafar bemorda jami 22555200 so‘m byudjet va byudjetdan tashqari mablag‘larni tejash imkonini berdi. Xulosa: mikrobiologik diagnostika mezonini qo‘llash har bir bemor uchun 101600 so‘m miqdorida byudjet va byudjetdan tashqari mablag‘larni tejash imkonini berdi.;
uchinchi ilmiy yangilik: atopik dermatit bilan kasallangan bemorlarda sitokin statucining disbalansi yuzaga kelishi umumiy IgE giperproduksiyasi fonida proyallig‘lanish IL-1 va yallig‘lanishga qarshi IL-10 darajasining oshishi bilan tavsiflanib, autoimmun jarayon rivojlanishiga olib kelishi isbotlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining klinik amaliyotiga, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm filiali (№ 2 - I - sonli buyrug‘i 16 - fevral` 2022 - y.) va Surxondaryo filiali (16.03.2023 yildagi 13/1-son) klinik amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: atopik dermatit bilan kasallangan bemorlarda bakterial sensibilizatsiyani davolash monitoringini belgilab beradi, bu esa O‘zbekiston tabiiy minerallari asosida ishlab chiqilgan «Fatifil`trum» biologik faol qo‘shimchasini kompleks tayinlash bilan tavsiflanadi va tanlangan innovatsion davolash usulining to‘g‘ri ekanidan dalolat beradi. Iqtisodiy samaradorligi: innovatsion davolash usuli AtD bilan kasallangan bemorlarda terapevtik samaradorlikni oshiradi, koyka-kunlar sonini 1,4 baravarga qisqartiradi, residivlar sonini kamaytiradi va shu orqali moliyaviy xarajatlarni 1,4 baravarga kamaytirdi, ya’ni statsionar sharoitida davolash uchun o‘rtacha 2400000 so‘m tejaldi. Xulosa: ishlab chiqilgan terapiya usulini qo‘llash har bir bemor uchun 1 kunga 800000 so‘m miqdorida byudjet va byudjetdan tashqari mablag‘larni tejash imkonini berdi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: terida shartli-patogen mikroorganizmlar — Staphylococcus spp. kolonizatsiyasi va qonda prokal`sitonin darajasining 2,7 baravar oshishi bilan bog‘liq endogen intoksikatsiya rivojlanishi qonda eritrotsitlarning sorbsion qobiliyati  konsentratsiyasining 1,5 baravarga va o‘rta molekulali peptidlar miqdorining 2,1 baravarga oshishiga olib kelishi isbotlanganligi Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining klinik amaliyotiga, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Xorazm filiali (№ 2 - I - sonli buyrug‘i 16 - fevral` 2022 - y.) va Surxondaryo filiali (16.03.2023 yildagi 13/1-son) klinik amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: dermatologik amaliyotda mahalliy ishlab chiqarilgan 5% kremniyli «Disderm» emolentidan foydalanish importni almashtiruvchi mahalliy tashqi davolash vositasi sifatida ahamiyatli bo‘lib, uni dermatologik amaliyotda keng qo‘llash tavsiya etilishi mumkin. Iqtisodiy samaradorligi shundaki, innovatsion tashqi davolash usuli kasallik residivlari chastotasini 4,9 baravarga kamaytirdi va davolash samaradorligini 63,6 foizga oshirdi. Shu bois bemorlarning davolanish xarajatlari 3,5 baravarga qisqardi. Xulosa: ishlab chiqilgan terapiya usulini qo‘llash har bir bemor uchun 1 kunga 374000 so‘m miqdorida byudjet va byudjetdan tashqari mablag‘larni tejash imkonini berdi