Зохидов Обидбек Улуғбек ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Кўрув аъзоси жароҳатлари профилактикасини такомиллаштириш» 14.00.08 – Офтальмология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Tib3531.
Илмий раҳбар: Набиев Абдували Мирзалиевич, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази, DSс.06/2025.27.12.Tib.12.01.
Расмий оппонентлар: Билалов Эркин Нозимович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Егоров Евгений Алексеевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичи фонида  катарактани паст частотали ултратовуш ёрдамида экстракция қилиш (КФЭ)  усулини оптималлаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
катарактани факоэмулсификация операцияси пайтида, чизиқли/импулс режимларида паст частотали ултратовуш ва кўтарилган кўз ички босим таъсирида глаукоматоз оптик нейропатия ривожланиш хавфи ошиши, тўр парданинг ёруғлик сезгирлигининг стандарт оғиши (MD), ёруғлик сезгирлиги кўрсаткичининг (МS) ёмонлашувида кўрув нерви дискининг экскавация майдони ва ўлчамининг ошиши билан исботланган; 
катаракта факоэмульсификация операциясининг чизиқли/импулс режимларида паст частотали ультратовуш таъсири ва операция вақтидаги кўз ички босимининг кўтарилиши туфайли тўр парданинг механик сиқилиши юзага келиши, операциядан кейинги дастлабки даврда субклиник ретинал ва макула майдони шишининг ривожланиш тартиби исботланган; 
бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичи бўлган беморларда катарактани “оптималлаштирилган” параметрлар ҳамда “Burst” режимида ўтказилган факоэмульсификацияси кўз ички босимининг кўтарилишини бартараф этиши, ультратовуш кучинининг кўз олмаси ва тўр пардага салбий таъсирини камайтириши, ҳамда кўриш функцияларини сезиларли даражада барқарорлаштириши аниқланган;
операциядан олдинги ва кейинги даврда нейропротектив даволаш қўлланилиши фонида бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичида асоратли катарактани “Burst” режимидаги “оптималлаштирилган” параметрлар билан факоэмульсификация қилиш усулининг тўр парда ва ганглион ҳужайралар комплекси қатлами барқарорлигини таъминлаши, айниқса кўриш майдони кескин торайган беморларда кузатилиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичи бўлган беморларда катаракта экстракциясини оптималлаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 7 октябрдаги 26/56-сонли хулосаси):
биринчи илмий янгилик: катарактани факоэмулсификация операцияси пайтида, чизиқли/импулс режимларида паст частотали ултратовуш ва кўтарилган кўз ички босим таъсирида глаукоматоз оптик нейропатия ривожланиш хавфи ошиши, тўр парданинг ёруғлик сезгирлигининг стандарт оғиши (MD), ёруғлик сезгирлиги кўрсаткичининг (МS) ёмонлашувида кўрув нерви дискининг экскавация майдони ва ўлчамининг ошиши билан ифодаланади. Ушбу натижалар “Катаракта факоэмулсификациясидан кейин ривожланган бирламчи глаукомада ретинал ганглион ҳужайралар комплекси ва оптик диск ҳолатини баҳолаш” Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 26/56-сонли хулосаси услубий тавсияларига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика клиник офталмология шифохонаси (2025 йил 30 - П-сон буйруғи) ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Термез филиали (2025 йил 29 - сонли) амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: бирламчи ёпиқ бурчакли глаукома ўта ривожланган босқичи фонида катаракта ФЭ таъсирини баҳолашга қаратилган тадқиқотни тавсифлайди. Катаракта ва БГ комбинацияси меҳнат қобилиятини ва жамиятдаги одамларнинг фаоллигини сезиларли даражада чеклайдиган патология ҳисобланади. БЁБГда катаракта операциясининг кўрсаткичлари ва вақтини тўғри аниқлаш ИОЛ имплантацияси билан катаракта жарроҳлигидан сўнг беморларнинг кўриш функцияси ва ҳаёт сифатини яхшилашга олиб келган. Иқтисодий самарадорлиги: беморларда профилактика ва ўз вақтида эрта ташхис қўйиш интраоператив ва операциядан кейинги асоратларнинг ривожланиши ва камайишига ёл қўймайди, шунингдек, асоратли катаракта билан биргаликда ривожланган бирламчи глаукома туфайли кўрлик ва ногиронликни камайтиришга ёрдам берган. Хулоса: Таърифланган техника катаракта диагностикаси самарадорлигини оширади ва бу ҳолатда беморларни жарроҳлик даволашга тайёрланган.
иккинчи илмий янгилик: катаракта факоэмульсификациясининг чизиқли/импулс режимларида паст частотали ультратовуш таъсири ва операция вақтидаги кўз ички босимининг кўтарилиши туфайли тўр парданинг механик сиқилиши юзага келиши, операциядан кейинги дастлабки даврда субклиник ретинал ва макула майдони шишининг ривожланиш тартиби исботланди. Ушбу натижалар “Катаракта факоэмулсификациясидан кейин ривожланган бирламчи глаукомада ретинал ганглион ҳужайралар комплекси ва оптик диск ҳолатини баҳолаш” Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025 йил 26/56-сонли хулосаси услубий тавсияларига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика клиник офталмология шифохонаси (2025 йил 30 - П-сон буйруғи) ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Термез филиали (2025 йил 29 - сонли) амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: бирламчи глаукомада катарактани жарроҳлик йўли билан даволаш кўрсаткичлари ва муддатларини тўғри аниқлаш ИОЛ имплантацияси билан катаракт операциясидан сўнг беморларнинг кўриш функциялари ва ҳаёт сифатини яхшилашга имкон берган. Иқтисодий самарадорлиги: эрта ташхис қўйиш касалликнинг операция вақтидаги ва операциядан кейинги асоратларини ривожланишига ёл қўймайди, қўшма патология туфайли кўрлик ва ногиронликни камайтиришга ёрдам берган. Хулоса: тадқиқот натижаларининг аҳамияти шундаки, тавсифланган техника кўзнинг тўр пардасидаги ўзгаришларни аниқлашнинг диагностика аниқлигини ошириш ва комбинацияланган патологияси бўлган беморларни жарроҳлик даволашга тайёрлашга имконини берган.
учинчи илмий янгилик: бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичи бўлган беморларда катарактани “оптималлаштирилган” параметрлар ҳамда “Burst” режимида ўтказилган факоэмульсификацияси кўз ички босимининг кўтарилишини бартараф этиши, ультратовуш кучинининг кўз олмаси ва тўр пардага салбий таъсирини камайтириши, ҳамда кўриш функцияларини сезиларли даражада барқарорлаштириши аниқланган. Ушбу натижалар “Катаракта факоэмулсификациясидан кейин ривожланган бирламчи глаукомада ретинал ганглион ҳужайралар комплекси ва оптик диск ҳолатини баҳолаш” Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025 йилдаги хулосаси ёриқномаларига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика клиник офталмология шифохонаси (2025 йил 30 - П-сон буйруғи) ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Термез филиали (2025 йил 29 - сонли) амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ретинанинг ҳолатини тўғри аниқлаш ва бирламчи глаукомада катарактани жарроҳлик даволаш усули ва тартибини танлаш мумкин бўлган асоратларнинг камайишига олиб келади ва ИОЛ имплантацияси билан катаракта операциясидан кейин беморларнинг ҳаёт сифатини яхшиланиши имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: жарроҳлик даволашнинг тўғри танланган схемаси ва усули касалликнинг операция вақтидаги ва операциядан кейинги асоратларини ривожланишига тўсқинлик қилади, комбинацияланган патология туфайли кўрлик ва ногиронликни камайтиришга ёрдам берган. Хулоса: тасвирланган техника жарроҳлик усулининг самарадорлигини ошириш ва юзага келиши мумкин бўлган асоратлар хавфини камайтириш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик: операциядан олдинги ва кейинги даврда нейропротектив даволаш қўлланилиши фонида бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичида асоратли катарактани “Burst” режимидаги “оптималлаштирилган” параметрлар билан факоэмульсификация қилиш усулининг тўр парда ва ганглион ҳужайралар комплекси қатлами барқарорлигини таъминлаши, айниқса кўриш майдони кескин торайган беморларда кузатилиши аниқланган. Ушбу натижалар “Катаракта факоэмулсификациясидан кейин ривожланган бирламчи глаукомада ретинал ганглион ҳужайралар комплекси ва оптик диск ҳолатини баҳолаш” Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025 йил 26/56-сонли хулосаси) услубий тавсияларига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика клиник офталмология шифохонаси (2025 йил 30 - П-сон буйруғи) ва Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Термез филиали (2025 йил 29 - сонли) амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ретинанинг ҳолатини тўғри аниқлаш ва бирламчи глаукомада катарактани жарроҳлик даволаш усули ва режимини танлаш мумкин бўлган асоратларнинг камайишига олиб келган ва ИОЛ имплантацияси билан катаракта операциясидан кейин беморларнинг ҳаёт сифатини оширган. Иқтисодий самарадорлиги: бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичи билан оғриган беморларни асоратланган катаракта билан биргаликда парвариш қилиш бўйича ишлаб чиқилган тавсиялар операциядан кейинги мумкин бўлган асоратлар туфайли уларнинг мумкин бўлган харажатларини камайтиришга имкон берган. Хулоса: олинган натижаларни ҳаётга татбиқ этиш асоратли катаракта билан биргаликда бирламчи глаукоманинг ўта ривожланган босқичи бўлган беморларга эрта ташхис қўйиш, даволаш ва парваришлаш самарадорлигини ошириш имконини берган, бу эса ўз навбатида даволаш харажатларини камайтиришга ва глаукоманинг прогрессия жараёнини барқарорлаштиришга имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish