Эргашев Миржон Ёрқин ўғлининг
фан доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ҳудудларнинг ташқи савдо жараёнларини статистик тадқиқ этиш (Бухоро вилояти мисолида)”, 08.00.06- “Эконометрика ва статистика” ихтисослиги бўйича иқтисодиёт фанлари.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Iqt2946
Илмий раҳбар: Бегалов Баходир Абдусаломович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси ҳузуридаги Кадрлар малакасини ошириш ва статистик тадқиқотлар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.02
Расмий оппонентлар: Махмудов Носир Махмудович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Жалилов Баҳром Сотиболдиевич, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Бухоро вилоятида ташқи савдонинг ривожланиб бориш жараёнларини илмий асослаш ва иқтисодий-статистик таҳлил қилиш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ҳудуд кесимида экспорт-импорт маълумотларини йиғиш, қайта ишлаш, валидация қилиш, йиллар кесимида ҳудудий ташқи савдо самарадорлиги индексини ҳисоблаш жараёнлари самарадорлигини ҳудудий бошқармалар таркибида “Ҳудудий ташқи савдо статистикаси ва таҳлил маркази”ни ташкил этиш орқали таъминлаш таклифи асосланган;
ҳудудий иқтисодий ривожланиб боришга жиддий таъсир этувчи экспорт ва импорт ҳамда унинг таркибини белгилаб берувчи ташқи иқтисодий фаолиятга йўналтирилган товар ва хизматларнинг ихтисослашув индекслар усулини ишлаб чиқиш асосида ҳудудларнинг ташқи савдо жараёнларини статистик тадқиқ этиш такомиллаштирилган;
туманлар экспорт ва импорт ҳажмларининг вилоят ташқи савдо кўрсаткичларига таъсирини комплекс статистик ёндашув асосида тадқиқ этиш ҳамда уларнинг қўшган ҳиссаларидан келиб чиқиб туманлар таъсир даражасини “қизил” (қониқарли), “сариқ” (ўрта) ва “яшил” (юқори) тоифаларига ажратиш таклифи асосланган;
Бухоро вилояти экспорти ва импорти таркибидаги товар ва хизматларнинг ташқи савдо кўрсаткичларга аҳамиятли таъсирини ифодаловчи эконометрик моделлар асосида вилоят ташқи савдо айланмасининг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Бухоро вилоятида ташқи савдонинг ривожланиб бориш жараёнларини илмий асослаш ва иқтисодий-статистик таҳлил қилиш бўйича ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялар асосида:
ҳудуд кесимида экспорт-импорт маълумотларини йиғиш, қайта ишлаш, валидация қилиш, йиллар кесимида ҳудудий ташқи савдо самарадорлиги индексини ҳисоблаш жараёнлари самарадорлигини ҳудудий бошқармалар таркибида “Ҳудудий ташқи савдо статистикаси ва таҳлил маркази”ни ташкил этиш орқали та'минлаш таклифи Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигининг 2025-йил 22-августдаги 03-77-1-00900-сонли, Ўзбекистон савдо-саноат палатасининг 2025-йил 29-июлдаги 06-19-8347-сонли, Бухоро вилояти инвестициялар, саноат ва савдо бошқармасининг 2025-йил 30-майдаги 04-7-447-сонли ва 04-7-448-сонли маълумотномалар). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ҳудудий ташқи савдо самарадорлиги индексини ҳисоблаш жараёнлари самарадорлигини таъминлаш имкони яратилган;
ҳудудий иқтисодий ривожланиб боришга жиддий таъсир этувчи экспорт ва импорт ҳамда унинг таркибини белгилаб берувчи ташқи иқтисодий фаолиятга йўналтирилган товар ва хизматларнинг ихтисослашув индекслар усулини ишлаб чиқиш асосида ҳудудларнинг ташқи савдо жараёнларини статистик тадқиқ этишни такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигининг 2025-йил 22-августдаги 03-77-1-00900-сонли, Ўзбекистон савдо-саноат палатасининг 2025-йил 29-июлдаги 06-19-8347-сонли, Бухоро вилояти инвестициялар, саноат ва савдо бошқармасининг 2025-йил 30-майдаги 04-7-447-сонли ва 04-7-448-сонли маълумотномалари). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ташқи иқтисодий фаолиятга йўналтирилган товар ва хизматларнинг ихтисослашув индекслар усули орқали ҳудудларнинг ташқи савдо жараёнларини статистик тадқиқ этишни такомиллаштириш имкони яратилган;
туманлар экспорт ва импорт ҳажмларининг вилоят ташқи савдо кўрсаткичларига таъсирини комплекс статистик ёндашув асосида тадқиқ этиш ҳамда уларнинг қўшган ҳиссаларидан келиб чиқиб туманлар таъсир даражасини “қизил” (қониқарли), “сариқ” (ўрта) ва “яшил” (юқори) тоифаларига ажратиш таклифи Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигининг 2025-йил 22-августдаги 03-77-1-00900-сонли, Ўзбекистон савдо-саноат палатасининг 2025-йил 29-июлдаги 06-19-8347-сонли, Бухоро вилояти инвестициялар, саноат ва савдо бошқармасининг 2025-йил 30-майдаги 04-7-447-сонли ва 04-7-448-сонли маълумотномалар). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида туманлар экспорт ва импорт ҳажмларининг вилоят ташқи савдо кўрсаткичларига таъсирини комплекс статистик ёндашув асосида тадқиқ этиш имкони яратилган;
Бухоро вилояти экспорти ва импорти таркибидаги товар ва хизматларнинг ташқи савдо кўрсаткичларга аҳамиятли таъсирини ифодаловчи эконометрик моделлар асосида вилоят ташқи савдо айланмасининг 2030-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичларидан фойдаланиш таклифи Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигининг 2025-йил 22-августдаги 03-77-1-00900-сонли, Ўзбекистон савдо-саноат палатасининг 2025-йил 29-июлдаги 06-19-8347-сонли, Бухоро вилояти инвестициялар, саноат ва савдо бошқармасининг 2025-йил 30-майдаги 04-7-447-сонли ва 04-7-448-сонли маълумотномалар). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Бухоро вилоят ташқи савдо айланмасининг истиқболдаги прогноз кўрсаткичлари ўртасидаги ўзаро мувофиқликни таъминлаш имкони яратилган.
