Анорбоева Бахтижамол Данияр қизининг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистон Республикасида мева-сабзавотчиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари иқтисодий фаолиятининг статистик  баҳолаш услубиётини такомиллаштириш” 08.00.06 – “Эконометрика ва статистика”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.DSc/Iqt836.
Илмий раҳбар: Сиддиқов Алишер Джуракулович, Иқтисодиёт фанлари доктори, профессор 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Кадрлар малакасини ошириш ва статистик тадқиқотлар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.02
Расмий оппонентлар: Беркинов Базарбай, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Гʻойибназаров Баҳодир Каримович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Закирова Умида Махамадаминовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Республикада қишлоқ хўжалигининг мева-сабзавотчиликдаги фермер хўжаликларида маҳсулотларни ишлаб чиқариш жараёнини статистик жиҳатдан тадқиқ қилиш ва прогнозлашда илмий таклифлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “мева-сабзавотчилик статистикаси” тушунчасининг иқтисодий мазмуни мева-сабзавотчилик соҳасининг ҳолати, ривожланиши ва истиқболини тавсифловчи миқдорий маълумотларни тўплаш, қайта ишлаш ва таҳлил этиш ҳамда уларни сифат жиҳатидан баҳолаш билан богʻлиқ умумлаштирувчи кўрсаткичлардан комплекс фойдаланган ҳолда йигʻма статистик кўрсаткичлар тизимини ишлаб чиқиш нуқтаи назаридан такомиллаштирилган; 
мева-сабзавотчиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари учун “микро-панел” (фермер ИД) асосида “тушум-харажат-ресурс-логистика” кўрсаткичларини ягона форматда йигʻадиган рақамли ҳисобот протоколини жорий этиш орқали таннарх таркиби, меҳнат сарфи, кредит қиймати, логистика харажатлари каби микро-маълумотларнинг тўлиқ қамраб олинмаслиги муаммосини бартараф этиш таклифи асосланган;
мева-сабзавот етиштиришдаги мавсумийлик хусусияти таъсирида нархлар ва ҳажмнинг бир вақтда тебраниши шароитида нарх ва инфляция дефляторлари ўртасидаги номутаносибликнинг реал динамикани нотўгʻри баҳолашга олиб келиши ҳамда фермер хўжаликлари самарадорлигини баҳолашда мавсумий нарх тебранишларини нейтраллаштириш мақсадида маҳсулот кесимида “фермер-дефлятор” (вилоят×ой×маҳсулот) индекси ишлаб чиқилиб, реал тушум ва реал таннарх ҳисоб-китоби услубини қўллаш таклифи асосланган;
мева-сабзавотчилик соҳасида инновацияларни бошқаришнинг самарали механизмини соҳада жадал инновацион ривожланишга туртки берувчи ҳудуднинг илмий, ўқув, ишлаб чиқариш ва молиявий салоҳиятини “ягона мева-сабзавотчилик соҳасида инновацион мажмуа”га айлантириш, ҳудудий инновацияларни рагʻбатлантириш учун иқтисодий шарт-шароитларни яратиш асосида ҳар бир ҳудудда ихтисослаштирилган мева-сабзавотчилик инновацион марказларини яратиш орқали такомиллаштириш таклифи асосланган; 
Ўзбекистон Республикасида мева-сабзавотчилик ва узумчилик соҳаси фаолияти истиқболларини ҳаққоний баҳолаш мақсадида “катта сонлар қонуни”га асосланган ҳолда 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Мева-сабзавотчиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари фаолиятининг иқтисодий-статистик таҳлили юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
услубий ёндашувга кўра “мева-сабзавотчилик статистикаси” тушунчасининг иқтисодий мазмунини мева-сабзавотчилик соҳасининг ҳолати, ривожланиши ва истиқболини тавсифловчи миқдорий маълумотларни тўплаш, қайта ишлаш ва таҳлил этиш ҳамда уларни сифат жиҳатидан баҳолаш билан богʻлиқ умумлаштирувчи кўрсаткичлардан комплекс фойдаланган ҳолда йигʻма статистик кўрсаткичлар тизимини ишлаб чиқиш нуқтаи назаридан такомиллаштириш билан богʻлиқ назарий ва услубий ишланмалардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Қишлоқ хўжалиги статистикаси” ўқув қўлланмасини тайёрлашда фойдаланилган (Олий, таълим фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сон буйруғи). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида талабаларда умумлаштирувчи кўрсаткичлардан комплекс фойдаланган ҳолда йигʻма статистик кўрсаткичлар тизимини ишлаб чиқиш нуқтаи назаридан такомиллаштирилган мева-сабзавотчилик статистикасига оид назарий билимларни кенгайтириш имкони яратилган;
мева-сабзавотчиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари учун “микро-панел” (фермер ИД) асосида “тушум – харажат – ресурс – логистика” кўрсаткичларини ягона форматда йигʻадиган рақамли ҳисобот протоколини жорий этиш орқали таннарх таркиби, меҳнат сарфи, кредит қиймати, логистика харажатлари каби микро-маълумотларнинг тўлиқ қамраб олинмаслиги муаммосини бартараф этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 16-сентябрдаги 04/16-05/4368-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши соҳа фаолиятини кенгайтирилган ҳолда статистик кузатишнинг услубий жиҳатдан такомиллашувига  имкон яратган;
мева-сабзавот етиштиришдаги мавсумийлик хусусияти таъсирида нархлар ва ҳажмнинг бир вақтда тебраниши шароитида нарх ва инфляция дефляторлари ўртасидаги номутаносибликнинг реал динамикани нотўгʻри баҳолашга олиб келиши ҳамда фермер хўжаликлари самарадорлигини баҳолашда мавсумий нарх тебранишларини нейтраллаштириш мақсадида маҳсулот кесимида “фермер-дефлятор” (вилоят×ой×маҳсулот) индекси ишлаб чиқилиб, реал тушум ва реал таннарх ҳисоб-китоби услубини қўллаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 16-сентябрдаги 04/16-05/4368 сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши ялпи ҳосил, ҳосилдорлик даражаси  ва уларнинг динамикасини замонавий статистик усулларда баҳолаш имконини берган;
мева-сабзавотчилик соҳасида инновацияларни бошқаришнинг самарали механизмини соҳада жадал инновацион ривожланишга туртки берувчи ҳудуднинг илмий, ўқув, ишлаб чиқариш ва молиявий салоҳиятини “ягона мева-сабзавотчилик соҳасида инновацион мажмуа”га айлантириш, ҳудудий инновацияларни рагʻбатлантириш учун иқтисодий шарт-шароитларни яратиш асосида ҳар бир ҳудудда ихтисослаштирилган мева-сабзавотчилик инновацион марказларини яратиш орқали такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 
2025-йил 16-сентябрдаги 04/16-05/4368 сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши мамлакатимиз ва унинг ҳудудларида мева-сабзавотчилик соҳасида инновацияларни бошқаришда ягона мева-сабзавотчилик соҳасида инновацион мажмуага айлантириш, ҳудудий инновацияларни рагʻбатлантириш имконини яратган; 
Ўзбекистон Республикасида мева-сабзавотчилик ва узумчилик соҳаси фаолияти истиқболларини ҳаққоний баҳолаш мақсадида “катта сонлар қонуни”га асосланган ҳолда 2030-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 16-сентябрдаги 04/16-05/4368-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши истиқболда мева-сабзавотчилик ва узумчилик соҳаси фаолиятини асосий ёʻналишларини белгилашда ва бу соҳада оптимал бошқарув қарорларини қабул қилиш имкониятларини кенгайишига олиб келган.