Бахромов Акмал Абдуваҳид ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўзбекистонда туристик хизматлар экспортини ривожлантириш йўналишлари», 08.00.17 - Туризм ва меҳмонхона фаолияти (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Iqt4621.
Илмий раҳбар: Сайфутдинов Шухратжон Султонович, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01
Расмий оппонентлар: Сафаров Баходир Шаҳриёрович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Матякубов Умиджон Рахимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистонда туризм хизматлари экспортини ривожлантириш имкониятлари бўйича илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “туризм хизматлари экспорти” тушунчасининг иқтисодий мазмуни экспорт фақат хорижий валюта тушумлари манбаи сифатида эмас, балки туризм ресурсларини тижоратлаштириш орқали ташқи савдо балансини мувозанатлаш, бандликни ошириш ва миллий иқтисодиётнинг диверсификациялашган тармоғи сифатида баҳолаш орқали барқарор ривожланиш, рақамли трансформация, глобал брендинг ва минтақавий интеграция омилларининг ўзаро уйғунлигини таъминлаш нуқтаи-назаридан такомиллаштирилган;
ҳаво, темир йўл транспортлари ва ички логистика интеграцияси асосида мамлакат ҳудудидан транзит терминал сифатида фойдаланувчи катта миқдордаги транзит йўловчиларга салоҳиятли туристлар сифатида ёндашиб, транзит учун солиқ ва бож юки паст бўлган “туристик эркин зона” элементларини жорий этиш орқали транзит сайёҳни экспорт хизмат истеъмолчисига айлантириш таклифи асосланган;
маҳалла ҳузурида “оилалар туризми клублари”, агротуризм кооперативлари, ҳунармандчилик кластерларини рўйхатдан ўтказиш ва уларни туроператорлар билан шартнома асосида боғлаш орқали маҳалла институти, қишлоқ ҳудудлари, аграр салоҳият, ҳунармандчилик ва маҳаллий сервис хизматларини туристик экспорт қиймат занжирига тўлиқ интеграция қилиш таклифи асосланган;
Ўзбекистонда туризм соҳасига таъсир кўрсатувчи омилларни миқдорий баҳоловчи эконометрик модел асосида мамлакат туризм хизматлари экспортининг ривожланиш динамикасининг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Диссертация доирасида ишлаб чиқилган назарий-аналитик ёндашувлар ва таклиф этилган илмий ёндашувлар амалиётга татбиқ қилиниб, қатор давлат дастурлари, стратегик ҳужжатлар ва норматив-ҳуқуқий асосларни шакллантиришда фойдаланилган:
услубий ёндашувга кўра “туризм хизматлари экспорти” тушунчасининг иқтисодий мазмунини экспорт фақат хорижий валюта тушумлари манбаи сифатида эмас, балки туризм ресурсларини тижоратлаштириш орқали ташқи савдо балансини мувозанатлаш, бандликни ошириш ва миллий иқтисодиётнинг диверсификациялашган тармоғи сифатида баҳолаш орқали барқарор ривожланиш, рақамли трансформация, глобал брендинг ва минтақавий интеграция омилларининг ўзаро уйғунлигини таъминлаш нуқтаи-назаридан такомиллаштириш билан боғлиқ назарий ва услубий материаллардан олий таълим муассасалари талабалари учун тавсия этилган “Туризмда инновация” номли ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Тошкент давлат иқтисодиёт университети 2023-йил 14-июлдаги 228-82 рақамили ўқув адабиётининг нашр рухсатномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида туризм соҳасида экспорт салоҳиятини ошириш, барқарор валюта тушумларини таъминлаш, туристик хизматлар сифатини ошириш ва рақамли трансформацияни чуқурлаштиришга оид назарий билим ва амалий кўникмаларни шакллантириш имкони яратилган;
ҳаво, темир йўл транспортлари ва ички логистика интеграцияси асосида мамлакат ҳудудидан транзит терминал сифатида фойдаланувчи катта миқдордаги транзит йўловчиларга салоҳиятли туристлар сифатида ёндашиб, транзит учун солиқ ва бож юки паст бўлган “туристик эркин зона” элементларини жорий этиш орқали транзит сайёҳни экспорт хизмат истеъмолчисига айлантириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитаси томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 08-январдаги 03-17/174-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида мамлакат ҳудудида транзит учун солиқ ва бож юки паст бўлган “туристик эркин зона” элементларини жорий этиш орқали транзит сайёҳни экспорт хизмат истеъмолчисига айлантириш имкони яратилган;
маҳалла ҳузурида “оилалар туризми клублари”, агротуризм кооперативлари, ҳунармандчилик кластерларини рўйхатдан ўтказиш ва уларни туроператорлар билан шартнома асосида боғлаш орқали маҳалла институти, қишлоқ ҳудудлари, аграр салоҳият, ҳунармандчилик ва маҳаллий сервис хизматларини туристик экспорт қиймат занжирига тўлиқ интеграция қилиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитаси томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 08-январдаги 03-17/174-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида маҳалла институти, қишлоқ ҳудудлари, аграр салоҳият, ҳунармандчилик ва маҳаллий сервис хизматларини туристик экспорт қиймат занжирига тўлиқ интеграция қилиш имкони яратилган;
Ўзбекистонда туризм соҳасига таъсир кўрсатувчи омилларни миқдорий баҳоловчи эконометрик модел асосида мамлакат туризм хизматлари экспортининг ривожланиш динамикасининг 2030-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги ПФ-158-сон Фармонида тасдиқланган “Ўзбекистон - 2030” стратегиясида белгиланган туризм хизматлари экспортини 5 млрд АҚШ долларига етказиш вазифасига ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг прогноз кўрсаткичлар ижросини мониторинг қилиш механизмларида инобатга олинган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 08-январдаги 03-17/174-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Ўзбекистоннинг экспорт салоҳиятини кенгайтириш, валюта тушумларини кўпайтириш ва рақамли иқтисодиётни ривожлантиришга хизмат этувчи амалий ечимларни тақдим этиш имкони яратилган.