Хасанов Хайрулло Насруллаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Акциядорлик жамиятлари томонидан капитал бозоридан молиявий ресурсларни жалб қилишнинг услубий асосларини такомиллаштириш”, 08.00.07 — Молия, пул муомаласи ва кредит (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.DSc/Iqt707.
Илмий маслаҳатчи: Эшов Мансур Пўлатович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01.
Расмий оппонентлар: Алмардонов Илҳом Музрабшоҳович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Ражабов Шерзод Умурзоқович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Элмуродов Шохжахон Ғайрат ўғли, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент. 
Етакчи ташкилот: Ҳалқаро Нордик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади акциядорлик жамиятлари томонидан капитал бозоридан молиявий ресурслар жалб қилишнинг методологик асосларини такомиллаштиришга доир илмий-услубий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
акциядорлик жамиятлари кесимида биржада листингда турган (ёки чиқмоқчи бўлган) компаниянинг инвесторлар учун шаффофлиги ва ишончлилигини рақамли балл орқали баҳолашни жорий этиб, листинг даражаси ва капитал жалб қилиш имтиёзларини мазкур баллга боғлаш орқали корпоратив бошқарув ва ахборот ошкор қилиш сифати ҳамда инвестор ишончини тизимли ошириш таклифи асосланган;
халқаро кредитлар ва миллий маблағлар нисбатини 45/55 даражасида баланслаштиришга асосланган “Инвестиция қийматини оптималлаштириш модели”ни ишлаб чиқиш орқали халқаро молия институтлари ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, инвестиция лойиҳаларининг қиймати, фоиз харажатларини камайтириш ва капитал тузилмасини оптимал шакллантириш таклифи асосланган; 
миллий ва халқаро капитал бозоридан молиявий ресурсларни жалб қилишнинг “Интеграцион йўл харитаси” модели халқаро ва миллий капитал бозорлари ресурсларини ягона методик асосда уйғунлаштириш, грант-қарз балансини оптималлаштириш, фоиз юкини камайтириш ва инвестор диверсификациясини таъминлаш орқали такомиллаштирилган; 
“Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” АЖда электр энергетика инфратузилмаси инвестицияларида “қатъий инвестицион қиймати” (Strict Investment Value - SIV) консепсиясини жорий этиш орқали 2027-йилга қадар инвестицион жозибадорлик индекси, капитал рентабеллигини оширишнинг истиқболли прогнозлари ишлаб чиқилган;
капитал бозорида инвестор диверсификациясини кучайтириш ва капитал концентрациясини камайтириш мақсадида институционал инвесторлар учун 20%, стратегик инвесторлар учун 15% ҳамда хусусий инвесторлар учун 10% лик лимитларни белгилашни кўзда тутувчи “Кредит-чегара” (ICLM) моделини жорий этиш таклифи асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Акциядорлик жамиятлари томонидан капитал бозоридан молиявий ресурслар жалб қилишнинг методологик асосларини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий-услубий тавсия ва таклифлар асосида:
акциядорлик жамиятлари кесимида биржада листингда турган (ёки чиқмоқчи бўлган) компаниянинг инвесторлар учун шаффофлиги ва ишончлилигини рақамли балл орқали баҳолашни жорий этиб, листинг даражаси ва капитал жалб қилиш имтиёзларини мазкур баллга боғлаш орқали корпоратив бошқарув ва ахборот ошкор қилиш сифати ҳамда инвестор ишончини тизимли ошириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 16-февралдаги “2023-йилда қайта тикланувчи энергия манбаларини ва энергия тежовчи технологияларни жорий этишни жадаллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-57-сонли Қарори 3-бандида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 21-октябрдаги № 01-05-23/7562-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида халқаро капитални қайта тикланувчи энергия лойиҳаларига йўналтиришда кластерли бошқарув тамойилига асосланиб             4 босқични ўз ичига олади (халқаро молиявий интеграция босқичи, капитал диверсификацияси, энергия рентабеллигини моделлаштириш ҳамда ҚТЭ ва электр тармоқлари ўртасида инвест-кластер яратиш). Таклифни амалиётга жорий этилиши натижасида халқаро молия оқими самарадорлиги 1,45 баробар, энергия тармоқларининг иқтисодий барқарорлик индекси 1,28 дан 1,52 гача, ҚТЭ лойиҳаларининг рентабеллиги эса 17,8 % даражасида қайд этилган;
халқаро кредитлар ва миллий маблағлар нисбатини 45/55 даражасида баланслаштиришга асосланган “Инвестиция қийматини оптималлаштириш модели”ни ишлаб чиқиш орқали халқаро молия институтлари ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, инвестиция лойиҳаларининг қиймати, фоиз харажатларини камайтириш ва капитал тузилмасини оптимал шакллантириш таклифи “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 21-октябрдаги № 01-05-23/7562-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида жамиятнинг инвестиция лойиҳаларида Ўзбекистон Республикаси Тикланиш ва тараққиёт жамғармаси маблағларини қисқартириш ва ўрнига халқаро молия институтлари (ОТБ, ЕТТБ) қарз маблағларини жалб этиш назарда тутилиб, фоиз ставкаларини пасайтириш механизми - халқаро молиявий институтларнинг имтиёзли кредитлари ҳисобига ўртача қарз қийматини 5,2 % дан 3,8 % гача тушириш ҳамда капитал тузилмасини диверсификациялаш - жамғарма ва халқаро қарз улушлари ўртасида оптимал нисбатни 45/55 шаклида белгилаш, инвестицион лойиҳаларнинг умумий қийматини 6-7 % гача камайтириб соф жорий қийматини 19,3 %га ҳамда ички рентабеллик (даромадлилик) меъёрини 12,5% дан 15,8% гача оширишга эришилган;
миллий ва халқаро капитал бозоридан молиявий ресурсларни жалб қилишнинг “Интеграцион йўл харитаси” модели халқаро ва миллий капитал бозорлари ресурсларини ягона методик асосда уйғунлаштириш, грант-қарз балансини оптималлаштириш, фоиз юкини камайтириш ва инвестор диверсификациясини таъминлаш орқали такомиллаштиришга доир таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019-йил 27-мартдаги ПҚ-4249-сон “Ўзбекистон Республикасида электр энергетика тармоғини янада ривожлантириш ва ислоҳ қилиш стратегияси тўғрисида”ги Қарорида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 21-октябрдаги № 01-05-23/7562-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида “Интеграцион йўл харитаси модели” халқаро ва миллий капитал бозорлари ресурсларини ягона методик асосда уйғунлаштириш, грант-қарз балансини оптималлаштириш, фоиз юкини камайтириш ва инвестор диверсификациясини таъминлаш орқали жамиятнинг молиявий барқарорлигини оширишга хизмат қилган;
“Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” АЖда электр энергетика инфратузилмаси инвестицияларида “қатъий инвестицион қиймати” (Strict Investment Value - SIV) консепсиясини жорий этиш орқали 2027-йилга қадар ишлаб чиқилган инвестицион жозибадорлик индекси, капитал рентабеллигини оширишнинг истиқболли прогнозларига доир таклифи “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий этилган (“Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 21-октябрдаги № 01-05-23/7562-сонли маълумотномаси). Мазкур моделни жорий этиш натижасида жамиятнинг 2024-2025 йилларга мўлжалланган инвестиция лойиҳаларининг реализация хавфини 15-20% га камайтириш, рентабеллик даражаси 3-5 % га ошириш ҳамда инвестор ишончи индексини эса 0,68 дан 0,84 гача оширишга эришилди. Шунингдек, “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” АЖ 2027-йилгача инвестицион жозибадорлик индексини 1,37 баробар, капитал рентабеллигини эса 15,2 % дан 19,8 % гача ошириш имкония яратилган;
капитал бозорида инвестор диверсификациясини кучайтириш ва капитал концентрациясини камайтириш мақсадида институционал инвесторлар учун 20%, стратегик инвесторлар учун 15% ҳамда хусусий инвесторлар учун 10% лик лимитларни белгилашни кўзда тутувчи “Кредит-чегара” (ICLM) моделини жорий этиш таклифи “Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти томонидан амалиётга татбиқ этилган (“Ўзбекистон миллий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг 2025-йил 21-октябрдаги № 01-05-23/7562-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида модел асосида институционал инвесторлар учун 20%, стратегик инвесторар учун 15% ва хусусий инвесторлар учун 10% лик чегара белгиланиб, 2024 ҳисобот йили якунларига кўра капитал таркиби бўйича диверсификация коеффициенти 1,7 баробар, капитал концентрацияси индекси 0,42 дан 0,29 гача камайтириш орқали кредит рискини 22% га қисқартиришга эришилган.