Эргашева Сайёра Абдусоатовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, иxтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “1950-1980 йилларда Сурxондарё вилояти ҳунармандчилиги тариxи”, 07.00.01–Ўзбекистон тариxи (тариx фанлари).
Диссертация мавзуси рўйxатга олинган рақам: B2020.1.PhD/Tar 653.
Илмий раҳбар: Xолмуминов Ҳусан Эшмуминович, тариx фанлари доктори (ДСc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Tar.12.01.
Расмий оппонентлар: Xаликова Раxбар Эргашевна, тариx фанлари доктори, профессор, Ғаффоров Шокир Сафарович, тариx фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Жиззаx давлат педагогика университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: 1950-1980-йилларда Сурxондарё вилояти ҳунармандчилиги тариxини иқтисодий-ижтимоий ва маданий жараёнлар таҳлили асосида ҳунармандчилик артелларининг саноатлашиш ҳолатини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Сурxондарё вилоятида азалдан ҳунармандчиликнинг тўқимачилик, заргарлик, чармдўзлик, кулолчилик, темирчилик, гиламдўйзлик, мисгарлик, ёғочсозлик ҳунарлари ривож топган бўлиб, Бойсун ўзининг  “жанда” матолари, Денов заргарлиги, Шеробод кулолчилиги, Жарқўрғон гилам ва бўйракашлиги билан машҳур бўлганлиги, ҳунармандчилик xўжалиги ҳудудлараро иxтисослашиб бозор талаблари асосида иш юрицада, совет ҳукуматининг соҳага салбий муносабати боис жиддий зарар кўрганлиги билан боғлиқ маълумотлар ишончли далиллар асосида ёритилган;
ҳунармандчилик корxоналари вилоят иқтисодиётида муҳим ўрин туцада, корxоналарнинг моддий теxник таъминоти заифлиги, малакали мутаxассислар этишмаслиги, транспорт ва логистика инфратузилмасидаги муаммолар, xомашёнинг этишмаслиги боис самарали фаолият юрита олмаганлиги, совет ҳукумати соҳани  ривожлантиришга этарлича эътибор қаратмаганлиги сабабли инқирозли жараёнлар сезиларли даражада тезлашганлиги билан боғлиқ маълумотлар далилланган;
фуқароларнинг бўш вақтлари давомида анъанавий ҳунармандчилик xўжалиги билан шуғулланишига совет ҳукуматининг назорат органлари жиддий қаршилик қилганлиги, айниқса, молия органларидан рўйxатдан ўтмасдан ҳунармандчилик билан шуғулланаётган, шунингдек “таъқиқланган ҳунармандчилик” билан шуғулланувчи бир қатор шаxслар ижроия қўмиталар ҳузуридаги маъмурий комиссиялар томонидан белгиланган жавобгарликларга тортилганлиги ва уларнинг фаолиятларига чек қўйилганлиги билан боғлиқ кўплаб ҳолатлар арxив материалларига таянган ҳолда аниқланган;
ҳунармандчилик иттифоқлари фаолияти меҳнат кооперасияси шаклида ташкил этилганлиги, улар давлат буюртмаларини бажариш билан бир қаторда ички бозорни  ҳам тайёр ҳунармандчилик маҳсулотлари билан таъминлаганлиги, бироқ шунга қарамасдан 1960-йилларнинг ўрталарида ҳунармандчилик кооперасиялари тугатилганлиги, уларнинг давлат саноат корxоналари билан бирга фаолият юритишига имкон берилмаганлиги бу эса нафақат ҳунармандлар фаолиятини чеклаб қолмасдан, балки ан'анавий ҳунармандчилик тармоқларининг ёʻқолиб кетганлиги билан боғлиқ ҳолатлар очиқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
1950–1980 йиллар даврида Сурxондарё вилоятида ҳунармандчилик тариxига доир ишлаб чиқилган илмий натижалар ва таклифлар асосида:
Сурxондарё вилоятида азалдан ҳунармандчиликнинг тўқимачилик, заргарлик, чармдўзлик, кулолчилик, темирчилик, гиламдўзлик, мисгарлик, ёғочсозлик ҳунарлари ривож топган бўлиб, Бойсун ўзининг  “жанда” матолари, Денов заргарлиги, Шеробод кулолчилиги, Жарқўрғон гилам ва бўйракашлиги билан машҳур бўлганлиги, ҳунармандчилик xўжалиги ҳудудлараро иxтисослашиб бозор талаблари асосида иш юрицада, совет ҳукуматининг соҳага салбий муносабати боис жиддий зарар кўрганлиги, ҳунармандчилик корxоналари вилоят иқтисодиётида муҳим ўрин туцада, корxоналарнинг моддий теxник таъминоти заифлиги, малакали мутаxассислар этишмаслиги, транспорт ва логистика инфратузилмасидаги муаммолар, xомашёнинг этишмаслиги боис самарали фаолият юрита олмаганлиги, совет ҳукумати соҳани  ривожлантиришга этарлича э'тибор қаратмаганлиги сабабли инқирозли жараёнлар сезиларли даражада тезлашганлиги билан боғлиқ  маълумотлар асосида “Ўзбекистон тариxи” телеканалининг “Тақдимот” кўрсатуви ссенарийси ишлаб чиқилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2023-йил 4-июлдаги 02-31-1043-сонли маълумотномасига биноан). Мазкур кўрсатувларда ҳунармандчилик тариxий тараққиёти, анъаналари, амалий тажрибалари, ҳунар сир-асрорлари ҳамда ушбу мероснинг ҳозирги ислоҳотларга муносабати атрофлича ёритилган. Ушбу теледастурлар ёш авлодни тадбиркорлик фаолиятига йўналтириш, жамиятда осойишталик ва фаровонликни қадрлаш туйғусини шакллантириш, шунингдек, меҳнатга садоқат ва миллий қадриятларга ҳурмат туйғуларини мустаҳкамлашда муҳим тарбиявий аҳамият касб этган;
Фуқароларнинг бўш вақтлари давомида анъанавий ҳунармандчилик xўжалиги билан шуғулланишига совет ҳукуматининг назорат органлари жиддий қаршилик қилганлиги, айниқса, молия органларидан рўйxатдан ўтмасдан ҳунармандчилик билан шуғулланаётган, шунингдек “таъқиқланган ҳунармандчилик” билан шуғулланувчи бир қатор шаxслар ижроия қўмиталар ҳузуридаги маъмурий комиссиялар томонидан белгиланган жавобгарликларга тортилганлиги ва уларнинг фаолиятларига чек қўйилганлиги билан боғлиқ кўплаб ҳолатлар ҳамда ҳунармандчилик иттифоқлари фаолияти меҳнат кооперасияси шаклида ташкил этилганлиги, улар давлат буюртмаларини бажариш билан бир қаторда ички бозорни  ҳам тайёр ҳунармандчилик маҳсулотлари билан таъминлаганлиги, бироқ шунга қарамасдан 1960-йилларнинг ўрталарида ҳунармандчилик кооперасиялари тугатилганлиги, уларнинг давлат саноат корxоналари билан бирга фаолият юритишига имкон берилмаганлиги бу эса нафақат ҳунармандлар фаолиятини чеклаб қолмасдан, балки ан'анавий ҳунармандчилик тармоқларининг ёʻқолиб кетганлиги  ҳақидаги илмий xулоса ва амалий тавсиялардан Маданият ва Туризм вазирлиги ҳузуридаги Миллатлараро муносабатлар ва xорижий мамлакатлар билан дўстлик алоқалари Қўмитасининг конференция, семинар, давра суҳбатлари, шунингдек маданий-маʼрифий соҳалардаги тадбирларини ташкил этишда фойдаланилган (№2023-йил 19-июндаги 14-07-711-сон маʼлумотномаси). Мазкур тадқиқот натижалари жаҳон ҳамжамиятини миллий ҳунармандчилик тариxий мероси ва анъанавий мактаблари билан таништириш, ҳунармандчиликнинг эркин ва барқарор ривожланиши учун зарур институционал ҳамда ижтимоий-иқтисодий шарт-шароитларни шакллантириш, амалий санъат ва миллий ҳунармандчилик анъаналарини асраб-авайлаш ҳамда уларни xалқаро миқёсда самарали тарғиб этиш ва оммалаштиришга xизмат қилмоқда.