Уразбаева Лола Махамбеткаримовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Чорвани озиқлантиришни экстерналийлар таъсирини тартиблаштириш асосида ташкил этиш истиқболлари (Қорақалпоғистон Республикаси мисолида)», 08.00.04 – «Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти» (Иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Iqt3205.
Илмий раҳбар: Сауханов Жанибек Казиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/30.01.2020.I.20.06.
Расмий оппонентлар: Аллаяров Пиратдин Атабаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Эшқулова Хилола Шойимқул қизи, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: чорвани озиқлантиришни экстерналийлар таъсирини тартиблаштириш асосида ташкил этиш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш фаолиятида вужудга келувчи экстерналийларни тартиблаштиришнинг иқтисодий механизми чорвачиликда бир шартли бош молга нисбатан иссиқхона газлари ва бошқа ташланмалар учун «қопловчи юмшоқ» (0,15 < ҚЮ ≤ 0,25), «рағбатлантирувчи» (0,36 < Р ≤ 0,45) ва «қаттиқ чекловчи» (0,26 < ҚЧ ≤ 0,35), усулларни қўллаш орқали такомиллаштирилган;
чорва молларини озиқлантиришни ташкил этишда қўлланилувчи экологик барқарорлик, иқтисодий самарадорлик ва ижтимоий ривожланишининг интеграциялашган модели чорвани озиқлантиришга таъсир этувчи экстерналийларни «Агро-экологик модуллар», «Яшил субсидия», «Озиқ-энергия мустақиллиги» компонентларини киритиш асосида тартиблаш орқали такомиллаштирилган;
Қорақалпоғистон Республикасида чорвачилик ривожланишининг интеграл индекси бўйича ҳудудлар даражасини «юқори даража» (0,63 < ИЧРИ ≤ 1), «ўрта даража» (0,3 < ИЧРИ ≤ 0,63), «паст даража» (0 < ИЧРИ ≤ 0,3) мезонлари асосида баҳолаш таклиф этилган;
Қорақалпоғистон Республикасида кўп вариантли эконометрик моделлар асосида чорвачиликни ривожланишини тавсифловчи асосий кўрсаткичларининг 2030 йилга қадар прогноз қийматлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Чорвани озиқлантиришни экстерналийлар таъсирини тартиблаштириш асосида ташкил этиш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва тавсиялар асосида:
қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш фаолиятида вужудга келувчи экстерналийларни тартиблаштиришнинг иқтисодий механизми чорвачиликда бир шартли бош молга нисбатан иссиқхона газлари ва бошқа ташланмалар учун «қопловчи юмшоқ» (0,15 < ҚЮ ≤ 0,25), «рағбатлантирувчи» (0,36 < Р ≤ 0,45) ва «қаттиқ чекловчи» (0,26 < ҚЧ ≤ 0,35),  усулларни қўллаш орқали такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 ноябрдаги 04/06-4-сон маълумотномаси). Мазкур илмий таклифни амалиётга жорий этиш натижасида чорвачилик хўжаликларида ташқи самараларни тартибга солишда иқтисодий механизларни қўллаш бўйича янги ёндашувларни ишлаб чиқиш имкони яратилган;
чорва молларини озиқлантиришни ташкил этишда қўлланилувчи экологик барқарорлик, иқтисодий самарадорлик ва ижтимоий ривожланишининг интеграциялашган модели чорвани озиқлантиришга таъсир этувчи экстерналийларни «Агро-экологик модуллар», «Яшил субсидия», «Озиқ-энергия мустақиллиги» компонентларини киритиш асосида тартиблаш орқали такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 ноябрдаги 04/06-4-сон маълумотномаси). Мазкур илмий таклифни амалиётга жорий этиш натижасида қишлоқ хўжалигини ривожлантиришда ташқи самараларни камайтириш, яшил иқтисодиётни шакллантиришнинг муҳим йўналишларини белгилашда асос бўлиб хизмат қилган;
Қорақалпоғистон Республикасида чорвачилик ривожланишининг интеграл индекси бўйича ҳудудлар даражасини «юқори даража» (0,63 < ИЧРИ ≤ 1), «ўрта даража» (0,3 < ИЧРИ ≤ 0,63), «паст даража» (0 < ИЧРИ ≤ 0,3) мезонлари асосида баҳолаш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 ноябрдаги 04/06-4-сон маълумотномаси). Мазкур илмий таклифни амалиётга жорий этиш натижасида мавжуд имкониятларни ҳисобга олган ҳолда чорва таркибини такомиллаштириш ва хўжаликларда самарадорликни 11 фоизга ошириш имкони яратилган;
Қорақалпоғистон Республикасида кўп вариантли эконометрик моделлар асосида чорвачиликни ривожланишини тавсифловчи асосий кўрсаткичларининг 2030 йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз қийматлари Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 ноябрдаги 04/06-4-сон маълумотномаси). Мазкур илмий таклифни амалиётга жорий этиш натижасида минтақада чорвачиликни ривожлантириш учун истиқболдаги мақсадли, узоқ ва қисқа муддатга стратегияларни ишлаб чиқиш имконини яратган.