Каримова Азиза Анваровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Климактерик ёшдаги аёлларда бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиясининг цитологик хусусиятлари” 14.00.25 – Клиник-лаборатор ва функционал диагностика (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Tib4668.
Илмий раҳбар: Курбонова Зумрад Чутбаевна, тиббиёт фанлар доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib 01.02. рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар:  Мўминова Нигора Хайритдиновна тиббиёт фанлари доктори, доцент; Наджмитдинов Отабек Бахриддин ўғли, тиббиёт фанлари доктори.
 Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тести орқали бачадон бўйни атрофик ўзгаришлари ва интраэпителиал неоплазиясини цитологик ташхислашни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан ибoрат:
климактерик ёшдаги аёлларда  эстроген тестини қўллаш 50,7% бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларига шубҳа бўлган ҳолатларда нормал цитологик сурат мавжудлигини, 49,3% ҳолатларда ташхисга аниқлик киритиши исботланган; 
бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларининг эрта босқичларида климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тестини қўллаш орқали  ташхислаш самарадорлиги ошганлиги аниқланган;
климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тести қўлланилганда бачадон бўйни саратон олди ҳолатлари ва саратонини ташхислашнинг цитологик мезонлари асосланган;
одам папиллома вируслари аниқланган климактерик ёшдаги аёлларда бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиялари турли босқичларида, шу жумладан нормал цитологик суратда ҳам кузатилганлиги учун прогностик маркер бўлсада, бачадон бўйни неоплазияларининг эрта диагностик маркери сифатида самараси пастлиги аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Климактерик ёшдаги аёлларда бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиясининг цитологик хусусиятлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик:  климактерик ёшдаги аёлларда  эстроген тестини қўллаш 50,7% бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларига шубҳа бўлган ҳолатларда нормал цитологик сурат мавжудлигини, 49,3% ҳолатларда ташхисга аниқлик киритиши исботланганлиги Хоразм вилояти патологик анатомия экспертиза бюросининг 01.05.2025-йилдаги 20 II-сонли буйруғи, Қашқадарё вилояти Шахрисабз тумани тиббиёт бирлашмасининг 04.05.2025-йилдаги 1651-4-67-TB/2025-сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 15-августдаги 23/09-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: климактерик ёшдаги аёлларда бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларини ташхислашда ҳужайраларнинг ядро ва цитоплазмасидаги ўзгаришларини касалликнинг бошланғич даврларида аниқлаш жараён авж олишининг олдини олиш, ҳаёт сифатини ошириш, эрта босқичларда беморларнинг тўлиқ тузалиши, кеч босқичларда эса умрини узайтириш ва хавфли асоратларни бартараф этиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: климактерик ёшдаги аёлларда бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларини эрта, оғир асоратсиз даврларда цитологик ташхислаш, даволаш ва оғир асоратларини олдини олиш орқали амбулатор ва стационар шароитда даволаниш вақтини камайтиришга ёрдам беради. Хулоса: Эстроген тести орқали саратон олди холатларини ўз вақтида ташхислашни тадбиқ этиш эса бачадон бўйни саратони ривожланишини самарали бартараф этади, уларнинг соғлиғини сақлаш, меҳнат қобилияти ва ўз-ўзига хизмат кўрсатиш кўникмаларини узоқ муддат давомида сақлаб қолиш, шунингдек, ҳаёт сифатини яхшилаш имконини беради.
иккинчи илмий янгилик: бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларининг эрта босқичларида климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тестини қўллаш орқали  ташхислаш самарадорлиги ошганлиги аниқланганлиги Хоразм вилояти патологик анатомия экспертиза бюросининг 01.05.2025-йилдаги 20 II-сонли буйруғи, Қашқадарё вилояти Шахрисабз тумани тиббиёт бирлашмасининг 04.05.2025-йилдаги 1651-4-67-TB/2025-сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 15-августдаги 23/09-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тестини қўллаш орқали бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларини цитологик ташхислаш усулини қўллаш ҳисобига саломатлик индекси ошди, таклиф этилган цитологик диагностика алгоритмини қўллаш бачадон бўйни интраэпителиал ўзгаришларини эрта босқичларда аниқлашга кўмаклашган ва оғир неопластик асоратлар ривожланишининг олдини олишга ёрдам берган. Иқтисодий самарадорлиги: Эстроген тести орқали бачадон бўйни саратони ва саратон олди холатларини ўз вақтида ташхислаш даволашга сарфланадиган маблағларни тежашга эришилган.  Хулоса: Эстроген тести орқали саратон олди холатларини ўз вақтида ташхислашни тадбиқ этиш эса бачадон бўйни саратони ривожланишини самарали бартараф этган ва ҳаёт сифатини яхшилаш, ногиронлик ва ўлим хавфини камайтириш имконини берган.
учинчи илмий янгилик: климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тести қўлланилганда бачадон бўйни саратон олди ҳолатлари ва саратонини ташхислашнинг цитологик мезонлари асосланганлиги Хоразм вилояти патологик анатомия экспертиза бюросининг 01.05.2025-йилдаги 20 II-сонли буйруғи, Қашқадарё вилояти Шахрисабз тумани тиббиёт бирлашмасининг 04.05.2025-йилдаги 1651-4-67-TB/2025-сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 15-августдаги 23/09-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Эстроген тести орқали бачадон бўйни саратони ва саратон олди холатларини эрта лаборатор аниқлаш ногиронлик ва ўлим даражасини камайтиришга имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Эстроген тести асосида бачадон бўйни саратон олди ҳолатларини эрта аниқлаш орқали иқтисодий йўқотишлар қисқаради, даволаш ва ногиронликка сарфланадиган давлат бюджети маблағларининг тежалиши умумий соғлиқни сақлаш тизими самарадорлигини оширади. Хулоса: климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тести орқали саратон олди холатларини ўз вақтида ташхислашни тадбиқ этиш уларнинг соғлиғини сақлаш, меҳнат қобилияти ва ўз-ўзига хизмат кўрсатиш кўникмаларини узоқ муддат давомида сақлаб қолиш, шунингдек, ҳаёт сифатини яхшилаш имконини беради.
 тўртинчи илмий янгилик: одам папиллома вируслари аниқланган климактерик ёшдаги аёлларда бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиялари турли босқичларида, шу жумладан нормал цитологик суратда ҳам кузатилганлиги учун прогностик маркер бўлсада, бачадон бўйни неоплазияларининг эрта диагностик маркери сифатида самараси пастлиги аниқланганлиги Хоразм вилояти патологик анатомия экспертиза бюросининг 01.05.2025-йилдаги 20 II-сонли буйруғи, Қашқадарё вилояти Шахрисабз тумани тиббиёт бирлашмасининг 04.05.2025-йилдаги 1651-4-67-TB/2025-сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 15-августдаги 23/09-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиялари ташхислашда одам папиллома вирусларининг генотипларини аниқланганлиги беморларда саратон олди жараёнларни ташхислаш ва башоратлаш самарасини оширади. Иқтисодий самарадорлиги: бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияларини ташхислашда климактерик ёшдаги аёлларда эстроген тестини қўллаш орқали ташхислаш самарадорлигини ошириш, самарасиз тиббий муолажаларни камайишига олиб келди, бу эса турли аъзоларда ва тизимларда ривожланиш эхтимоллиги бўлган ножўя холатларни камайтирди. Хулоса қилиб айтиш мумкинки, Эстроген тести орқали бачадон бўйни саратони ва саратон олди холатлари шубха қилинган беморларда меъёрий физиологик ўзгаришлар аниқланганда 3 йилда 1 марта гинеколог назорати ва цитологик скрининг тавсия этилади, натижада давлат бюджет маблағларидан 6 баравар иқтисод қилишга эришилади. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish