Акбарова Ранахон Камилжоновнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар: 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сурункали касалликлар камқонлиги патогенезини асосий омилларини бахолаш, ташхислаш ва даволашни такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш” 14.00.29 – Гематология ва трансфузиология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2. PhD/Tib3646.
Илмий раҳбар: Сулейманова Дилором Нагаловна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона жамоат саломатлик тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSс 06/2025.27.12.Tib.01.02.
Расмий оппонентлар: Убайдуллаева Зухра Ибрагимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Маткаримова Дилфуза Сабуровна, тиббиёт фанлари доктори. 
Етакчи ташкилот: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертациянинг йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: сурункали касалликлар камқонликларни  ривожланишида қатнашадиган патогенетик омилларни ўрганиш асосида диагностика ва даволаш усулларини такомиллаштириш, тавсиялар ва алгоритм ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
турли сурункали касалликларида  СКҚ ташхислашда асосий омилларни комплекс равишда текшириш,  натижаларга асосланиб даволашда  патогенетик усулларини қўллаш ахамияти баҳоланган ва СКК ривожланишида қатнашадиган омилларни 3 тури 18% беморларда текширилгани, даволашда асосан (68% беморларда) гемотрансфузион терапия устунлиги аниқланган.  
барча сурункали касалликларда қон зардобидаги темир, витамин В12, фолий кислотасини кўрсаткичлари назорат гуруҳига нисбатан қандли диабет, жигар сурункали касалликларида ишончи даражада паст бўлгани (P<0,001), лекин  ферритин, трансферрин, эритропоэтин  кўрсаткичлари  турли нозологияларда турлича бўлганлиги СКҚ эрта ташхислаш ва даволашда олти асосий биомаркерни комплекс баҳолаш зарурлиги асосланган. 
турли сурункали касалликларда эндоген гематогормон — эритропоэтиннинг СКҚ ривожланишидаги роли ва унинг бошқа патогенетик омиллар билан корреляцион боғлиқлиги аниқланиб, эритропоэтиннинг ташхисий ва башоратлаш аҳамияти ҳамда патогенетик даволашдаги ўрни асосланган. 
сурункали касалликлар фонида СКК мавжуд беморларда қон зардобидаги темир, ферритин, трансферрин, витамин В12, фолий кислота ва эритропоэтин кўрсаткичларини комплекс баҳолаш орқали СККни эрта аниқлаш ва даволаш алгоритми асосида персонификацияланган даволаш ёндашувини жорий этишнинг зарурлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Сурункали касалликлар камқонлиги патогенезини асосий омилларини бахолаш, ташхислаш ва даволашни такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
 биринчи  илмий янгилик: турли сурункали касалликларида  СКҚ ташхислашда асосий омилларни комплекс равишда текшириш,  натижаларга асосланиб даволашда  патогенетик усулларини қўллаш ахамияти баҳоланган ва СКК ривожланишида қатнашадиган омилларни 3 тури 18% беморларда текширилгани, даволашда асосан (68% беморларда) гемотрансфузион терапия устунлиги аниқланганлиги Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти кўп тармоқли клиникасини 28.12.2024 йилдаги 47 сонли  буйруғи, Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий–амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали 23.12.2024 йилдаги 84 сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 20 мартдаги 14/25-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: СКҚни ташхислашда патогенетик аҳамиятга эга омилларни комплекс текшириш ва натижаларга асосланган даволаш усулларини қўллаш анемияни эрта аниқлаш, касаллик асоратларини камайтириш ва беморларнинг меҳнат қобилиятини сақлаб қолиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: СКК ташхисида асосий омилларни комплекс баҳолашга асосланган ёндашув гемотрансфузион терапияни асоссиз қўллаш ҳолатларини камайтириш, даволаш харажатларини оптималлаштириш ва стационар даволаниш муддатини қисқартириш имконини беради. Хулоса: тадқиқот натижаларини клиник амалиётга жорий этиш тиббий ёрдам кўрсатиш сифатини ошириш, беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик ҳолатларини камайтириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими иқтисодий юкламасини пасайтиришга хизмат қилади.
иккинчи  илмий янгилик: барча сурункали касалликларда қон зардобидаги темир, витамин В12, фолий кислотасини кўрсаткичлари назорат гуруҳига нисбатан қандли диабет, жигар сурункали касалликларида ишончи даражада паст бўлгани (P<0,001), лекин  ферритин, трансферрин, эритропоэтин  кўрсаткичлари  турли нозологияларда турлича бўлганлиги СКҚ эрта ташхислаш ва даволашда олти асосий биомаркерни комплекс баҳолаш зарурлиги асосланганлиги Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти кўп тармоқли клиникасини 28.12.2024 йилдаги 47 сонли  буйруғи, Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий–амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали 23.12.2024 йилдаги 84 сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 20 мартдаги 14/25-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: сурункали касаллик анемиясини эрта босқичда аниқлашда темир, ферритин, трансферрин, витамин В12, фолий кислота ва эритропоэтин кўрсаткичларини комплекс баҳолаш касалликни ўз вақтида ташхислаш ва асоратлар ривожланишини камайтириш орқали беморларнинг меҳнат қобилиятини сақлаш ҳамда ҳаёт сифатини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: СККни эрта ташхислашга қаратилган комплекс биомаркерлар панелини қўллаш асоссиз даволаш усулларини камайтириш, даволаш тактикасини оптималлаштириш ва стационар даволаниш муддатини қисқартириш ҳисобига тиббий хизмат харажатларини камайтиради. Хулоса: нозологияга хос лаборатор кўрсаткичларни аниқлашга асосланган дифференциал диагностик ёндашув тиббий ресурслардан оқилона фойдаланиш, лаборатор ва терапевтик тадбирларни мақсадли режалаштириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими иқтисодий юкламасини пасайтириш имконини беради. 
учинчи илмий янгилик: турли сурункали касалликларда эндоген гематогормон — эритропоэтиннинг СКҚ ривожланишидаги роли ва унинг бошқа патогенетик омиллар билан корреляцион боғлиқлиги аниқланиб, эритропоэтиннинг ташхисий ва башоратлаш аҳамияти ҳамда патогенетик даволашдаги ўрни асосланганлиги Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти кўп тармоқли клиникасини 28.12.2024 йилдаги 47 сонли  буйруғи, Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий–амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали 23.12.2024 йилдаги 84 сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 20 мартдаги 14/25-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: сурункали касаллик анемияси ривожланишида эритропоэтиннинг ролини аниқлаш ва унинг ташхисий ҳамда прогностик аҳамиятини баҳолаш касалликни эрта босқичда аниқлаш, анемиянинг оғир шаклларини олдини олиш ва асоратлар частотасини камайтириш орқали беморларнинг ҳаёт сифати ҳамда меҳнат қобилиятини сақлашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: эритропоэтин кўрсаткичларини баҳолашга асосланган патогенетик даволаш тактикасини қўллаш даволашнинг самарадорлигини ошириш, асоссиз симптоматик терапия ва гемотрансфузияга эҳтиёжни камайтириш орқали тиббий хизмат харажатларини оптималлаштиради. Хулоса: СКҚ ривожланишини прогнозлаш имконияти даволаш тадбирларини индивидуаллаштириш, стационар даволаниш муддатини қисқартириш ва тиббий ресурслардан мақсадли фойдаланиш ҳисобига соғлиқни сақлаш тизими иқтисодий юкламасини камайтириш имконини беради.
тўртинчи илмий янгилик: сурункали касалликлар фонида СКК мавжуд беморларда қон зардобидаги темир, ферритин, трансферрин, витамин В12, фолий кислота ва эритропоэтин кўрсаткичларини комплекс баҳолаш орқали СККни эрта аниқлаш ва даволаш алгоритми асосида персонификацияланган даволаш ёндашувини жорий этишнинг зарурлиги асосланганлиги Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти кўп тармоқли клиникасини 28.12.2024 йилдаги 47 сонли  буйруғи, Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий–амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали 23.12.2024 йилдаги 84 сонли буйруғи билан клиник амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2025-йил 20 мартдаги 14/25-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: сурункали касалликлар фонида сурункали касаллик анемиясини темир алмашинуви ва гематологик биомаркерларни комплекс баҳолаш орқали эрта аниқлаш касаллик асоратларини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ва меҳнат қобилиятини сақлаш орқали ижтимоий самарадорликни таъминлайди. Иқтисодий самарадорлиги: персонификацияланган даволаш алгоритмини қўллаш даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоссиз симптоматик терапия ва гемотрансфузион муолажаларни камайтириш ҳисобига тиббий хизмат харажатларини қисқартириш имконини беради. Хулоса: СККни эрта ташхислаш ва индивидуал даволаш ёндашувини жорий этиш стационар даволаниш муддатини қисқартириш, касалликнинг оғир шакллари ривожланишини чеклаш ва тиббий ресурслардан самарали фойдаланиш орқали соғлиқни сақлаш тизими иқтисодий юкламасини камайтиради.

Yangiliklarga obuna bo‘lish