Муродова Ижобатхон Абдулбоси қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Staphylococcus aureus нинг метициллинга чидамли маҳаллий штаммларининг фенотипик ва генетик хусусиятларини ўрганиш», 03.00.04 – Микробиология ва вирусология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Tib4794.
Илмий раҳбар: Ибрагимов Адил Ахмедович, биология фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент вакцина ва зардоблар илмий тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами:  Тошкент давлат тиббиёт университети, Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.01. 
Расмий оппонентлар: Абдуҳалилова Гулнора Кудратуллаевна, тиббиёт фанлари доктори, катта илмий ходим; Нурузова Зуҳра Абдуқодировна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети. 
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Staphylococcus aureus нинг метициллинга чидамли маҳаллий штаммларининг фенотипик ва генетик усуллар ёрдамида аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор маҳаллий метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ва метициллинга сезгир Staphylococcus aureus штаммларининг фенотипик фарқлари метициллинга чидамли штаммларда плазмокоагулаза фаоллиги мос равишда 68% га қарши 32%, лецитиназа фаоллиги 79,6% га қарши 42,7% ва гемолизин фаоллиги 75,5% га қарши 53,6% юқори эканлиги аниқланган;
илк бор маҳаллий метициллинга чидамли Staphylococcus aureus штаммларини антибиотикларга чидамли mecА генларини аниқлаш молекуляр генетик жихатдан исботланган;
илк бор метициллинга чидамли Staphylococcus aureus штаммларининг ДНК ўлчамлари гел-электрофорез усулида 200 бп (base pare)дан иборатлиги исботланган; 
илк бор метициллинга чидамли маҳаллий Staphylococcus aureus штаммларида mеcА гени жойлашган мобил генетик элементларидан ҳаракатчан ва хавфли SCCmecIVc (Staphylocoсc chromosome cassette) тури тарқалганлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 июльдаги 22-сонли йиғилиш баённомасига асосан илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: илк бор маҳаллий метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ва метициллинга сезгир Staphylococcus aureus штаммларининг фенотипик фарқлари метициллинга чидамли штаммларда плазмокоагулаза фаоллиги мос равишда 68% га қарши 32%, лецитиназа фаоллиги 79,6% га қарши 42,7% ва гемолизин фаоллиги 75,5% га қарши 53,6% юқори эканлиги аниқлаш натижалари Тошкент вакцина ва зардоблар илмий-тадқиқот институти эксперт кенгашнинг 28.02.2025 йил №2-сон баённомаси билан тасдиқланган «Метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ген-молекуляр усулда аниқлашда замонавий ёндашув» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур таклиф Мудофаа вазирлиги санитария эпидемиология назорати марказининг 2025 йил 20-мартдаги 27-сонли ҳамда Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг 2025 йил 24-мартдаги 153i-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 июльдаги 22-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ва метициллинга сезгир Staphylococcus aureus антибиотикларга сезгирликни аниқлаш орқали улар келтириб чиқарган касалликларни тўғри даво чораларни қўллашга ва натижада беморлар саломатлигининг қайта тикланишига, касаллик асоратларининг олдини олинишига ҳамда ўлим кўрсаткичини камайтиришга имкон беради. Иқтисодий самарадорлиги: самарали антибиотиклар билан даволаш натижасида беморларнинг шифохонада даволаниш кунини қисқартириш орқали сарфланадиган харажатларни иқтисод қилишга имкон беради.
иккинчи илмий янгилик: илк бор маҳаллий метициллинга чидамли Staphylococcus aureus штаммларини антибиотикларга чидамли mecА генларини аниқлаш молекуляр генетик жихатдан исботланганлиги бўйича таклифлар Тошкент вакцина ва зардоблар илмий-тадқиқот институти эксперт кенгашнинг 28.02.2025 йил №2-сон баённомаси билан тасдиқланган «Метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ген-молекуляр усулда аниқлашда замонавий ёндашув» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур таклиф Мудофаа вазирлиги санитария эпидемиология назорати марказининг 2025 йил 20-мартдаги 27-сонли ҳамда Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг 2025 йил 24-мартдаги 153i-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 июльдаги 22-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ташхисини РТ-ПЗР усулида тасдиқлаш ≥4 соат ичида амалга оширилиши ва аниқлилик даражаси юқорилиги сабабдан анъанавий бактериологик усулга нисбатан тезкор тахлилий диагностика ўтказиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: «AmpliSen MRSA-skrin-titr-FL» ПЗР тест тўплами 100 та анализ учун мўлжалланган бўлиб 1 та бемор анализи (таҳлили) барча харажатлар билан ўртача 40 минг сўмдан тўғри келади. Анъанавий бактериологик усулда MRSA штаммларини ажратиб олиш ўртача 100-120 минг сўмгача баҳоланиб, молекуляр усулдан 60-80 минг сўмгача фарқланади. Беморлар замонавий РТ-ПЗР усулида ташхисланганда 100 та анализ учун бюджетдан 6-8 миллион сўм маблағ тежалишига эришилади.
учинчи илмий янгилик: илк бор метициллинга чидамли Staphylococcus aureus штаммларининг ДНК ўлчамлари гел-электрофорез усулида 200 бп (base pare)дан иборатли исботланганлиги Тошкент вакцина ва зардоблар илмий-тадқиқот институти эксперт кенгашнинг 28.02.2025 йил №2-сон баённомаси билан тасдиқланган «Метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ген-молекуляр усулда аниқлашда замонавий ёндашув» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур таклиф Мудофаа вазирлиги санитария эпидемиология назорати марказининг 2025 йил 20-мартдаги 27-сонли хамда Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг 2025 йил 24-мартдаги 153i-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 июльдаги 22-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: метициллинга чидамли Staphylococcus aureus mecА генларини ўлчамларини  аниқлаш, бундай штаммлар параллел эволюциядан келиб чиққанлигини ва уларнинг мамлакат ичида ёки мамлакатлараро тарқалишини кузатиш орқали касалланишларнинг келажакда юзага келишини камайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: метициллинга чидамли Staphylococcus aureus мамлакатлараро тарқалишини кузатиш, ушбу мамлакатлар қўллаётган чора-тадбирларни ўрганиш орқали улар келтириб чиқарадиган касалликлар ташхисоти ва даволаш учун сарфланадиган ҳаражатларни иқтисод қилиш имконини беради.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор метициллинга чидамли маҳаллий Staphylococcus aureus штаммларида mеcА гени жойлашган мобил генетик элементларидан ҳаракатчан ва хавфли SCCmecIVc (Staphylocoсc chromosome cassette) тури тарқалганли исботланганлиги Тошкент вакцина ва зардоблар илмий-тадқиқот институти эксперт кенгашнинг 28.02.2025 йил №2-сон баённомаси билан тасдиқланган «Метициллинга чидамли Staphylococcus aureus ген-молекуляр усулда аниқлашда замонавий ёндашув» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур таклиф Мудофаа вазирлиги санитария эпидемиология назорати марказининг 2025 йил 20-мартдаги 27-сонли хамда Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг 2025 йил 24-мартдаги 153i-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 июльдаги 22-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: метициллинга чидамли маҳаллий Staphylococcus aureus билан касалланган беморларда касалликнинг оғир кечишини башоратлаш, оқибатларини баҳолаш учун хавф омилларини аниқлаш хамда беморларда диагностик мезонларни баҳолаш орқали уларнинг ҳaёт сифaтини яхшилaш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: метициллинга чидамли маҳаллий Staphylococcus aureus турини аниқлаш касалликнинг ривожланишини ҳамда асоратларининг олдини олиш, бемор саломатлигининг тез қайта тикланиши ва беморларнинг шифохонада даволанишига сарфланадиган харажатларни камайтириш имконини беради.

Yangiliklarga obuna bo‘lish