Тохиров Носиржон Собиржон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): Поездлар ҳаракат тезлиги чекланган шароитларда вақт йўқотишларини камайтириш усулларини такомиллаштириш, 05.08.03 – Темир йўл транспортини ишлатиш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Т4951.
Илмий раҳбар: Арипов Назиржан Мукарамович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги PhD.10/2025.27.12.Т.01.06 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Машарипов Маъсуджон Нуъмонжонович, техника фанлари доктори, профессор; Махкамов Алимжан Хамдамович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах политехника институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади поездлар ҳаракат тезлиги чекланган шароитларда вақт йўқотишларини камайтириш усулларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
темир йўл участкаларида носозликлар аниқланганда огоҳлантиришларни бериш ва бекор қилиш билан боғлиқ технологик амалларни автоматлаштириш асосида маълумотларнинг қайта ишланиш вақти қисқаришини ҳисобга олиб ташишларни ташкил этишдаги вақт йўқотишларини камайтириш усули такомиллаштирилган;
таъмирлаш ишлари сабабли тезлик чекланган шароитларда поездлар ҳаракатини самарали ташкил этиш жараёнида иштирок этувчи ходимларнинг бажарадиган иш функсияларини эътиборга олган ҳолда огоҳлантиришларни беришни автоматлаштирилган тизимининг функсионал модели ишлаб чиқилган;
темир йўл участкаларида поездлар ҳаракатини самарали ташкил қилиш учун тезликни чеклаш ҳақидаги огоҳлантиришларга доир маълумотларни шакллантириш жараёнидаги технологик амалларнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олувчи мезонлар асосида ҳужжатлар сифатини аниқлаш усули ишлаб чиқилган.
тезлик чекланган шароитлар билан боғлиқ ахборот-таҳлилий жараёнларни автоматлаштиришнинг самарадорлигини асослаш учун Баес тармоғи усулидан фойдаланиш орқали огоҳлантиришларнинг тўғридан-тўғри ва тезкор узатилишини таъминлаган ҳолда маълумотлар сифатини баҳолашнинг математик модели ишлаб чиқилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Поездлар ҳаракат тезлиги чекланган шароитларда унумсиз йўқотишларни камайтириш усулларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тезлик чекланган шароитларда поездларга огоҳлантиришларни бериш ва бекор қилиш автоматлаштирилган тизимининг алгоритмлари, функсионал модели ва дастурий мажмуалар кўринишидаги инструментал воситалар, ташишларни ташкил этишдаги унумсиз йўқотишларни камайтириш усули “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ тасарруфидаги “Темирйўлинфратузилма” АЖ нинг Термиз Минтақавий темир йўл узели филиалида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирлигининг 2025-йил 15-январдаги 4/Э64-сонли маълумотномаси). Илмий тадқиқотлар натижасида “Оқработ – Қумқўрғон” темир йўл участкасида огоҳлантириш бланкаларини поезд машинистларига беришга сарфланадиган вақтни 69 дан 17 дақиқага ва огоҳлантиришларни бекор қилишда 23 дан 15 дақиқага камайтириш имконини пайдо бўлган;
огоҳлантиришларнинг вақт тавсифлари асосида технологик жараёнлар кетма-кетлигининг тармоқ графиги, ахборот-таҳлилий маълумотлар сифатини баҳолашнинг математик модели ва тезликни чеклаш тўғрисидаги ҳужжатлар сифатини баҳолаш усули “Ўзбекистон темир йўллари” АЖ тасарруфидаги “Темирйўлинфратузилма” АЖ нинг Тошкент Минтақавий темир йўл узели филиалидаги “Тўқимачи” станциясида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирлигининг 2025-йил 15-январдаги 4/Э64-сонли маълумотномаси). Тадқиқотлар натижасида темир йўл транспортини ишлатиш кўрсаткичлари даражаларини ортириш, огоҳлантиришларни автоматлаштирилган тизими орқали узатиш ташиш жараёнларини ташкил этишдаги унумсиз йўқотишларни 4% га камайтириш ва техник-иқтисодий харажатларни қисқартириш имконияти яратилган.