Қобулов Хотамжон Абдукаримовичнинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.      Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ҳудуд даромад салоҳиятини шакллантириш методологияси ва ривожлантириш стратегияси”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2020.2.DSc/Iqt243.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
 Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Ҳайдаров Низамиддин Хамраевич; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Тўраев Шавкат Шухратович; иқтисодиёт фанлари доктори, доцент Усмонов Кахрамонжон Акбаралиевич.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистон шароитида ҳудудлар даромад салоҳиятини шакллантириш методологиясини такомиллаштириш ҳамда маҳаллий бюджетлар даромад базасини мустаҳкамлашга қаратилган молиявий-фискал ривожлантириш стратегиясини илмий жиҳатдан асослашдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
даромад солиғи тўловчилари ўртасида “горизонтал тенглик” тамойилини таъминлаш мақсадида йиллик айланмаси 100 млн сўмдан ошган ўзини ўзи банд қилган шахслар учун якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан қўлланиладиган солиқ режимини татбиқ этиш асосида маҳаллий бюджетларга қўшимча даромадлар шакллантириш таклифи асосланган;
жисмоний шахсларга тегишли мол-мулкларни баҳолашда кадастр баҳоси, қурилиш қиймати ҳамда уй-жой олди-сотди битимлари натижаларини уйғунлаштиришга асосланган бозор қийматига яқинлаштирилган комплекс баҳолаш ёндашуви таклиф этилган; 
маҳаллий бюджетлар даромад базасини ошириш мақсадида ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожланиш даражасига кўра гуруҳлаш асосида фискал рағбатлантириш консепсияси таклиф этилган;
ҳудудларнинг даромад салоҳиятини амалда фойдаланилмаётган резервлар ҳисобига ошириш юзасидан қишлоқ хўжалиги соҳасида фаолият юритувчи субектлар учун сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ ставкасини анʼанавий индексациялаш (йиллик инфляция даражасида) ўрнига икки баробарга индексациялаш таклиф этилган; 
маҳаллий бюджетлар даромадларини мустаҳкамлаш мақсадида, юк кўтариш қуввати 10 тоннадан ортиқ бўлган юк автомашиналари учун йиғим киритиш орқали автомобил йўлларини сақлаб туриш харажатларини қоплаш таклиф этилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ҳудуд даромад салоҳиятини шакллантириш методологияси ва ривожлантириш стратегияси юзасидан олиб борилган тадқиқотлар натижасида ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялар асосида: 
даромад солиғи тўловчилари ўртасидаги “горизонтал тенглик”ни таъминлаш мақсадида, йиллик айланмаси 100 млн сўмдан ошган ўзини ўзи банд қилган шахсларни якка тартибда фаолият кўрсатувчи шахслар учун белгиланган солиқ тизимини қўллаш орқали маҳаллий бюджетларга қўшимча даромадлар шакллантириш тўғрисидаги таклифи Ўзбекистон 2023-йил 28-декабрдаги “Солиқ ва бюджет сиёсатининг 2024-йилга мўлжалланган асосий йўналишлари қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-891-сон Қонунида ўз аксини топган  (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025-йил 5-мартдаги 06/41-3-4898-сон маълумотномаси). Натижада, 2024-йилда маҳаллий бюджетларга 44,4 млрд сўм қўшимча даромад ундирилиши (умумий даромадга нисбати 0,1 фоиз) прогноз қилинган. Шунингдек, тадбиркорлик билан шуғулланувчи 1 557 нафар жисмоний шахс ўртасида солиқ юки даражаси тенглашиши аниқланган;
жисмоний шахсларга тегишли мол-мулкларни кадастр баҳосини, қурилиш қиймати, уй-жой олди-сотдисига доир битимлардан келиб чиққан ҳолда бозор қийматига яқин ҳолда аниқлаштириш орқали мол-мулк солиғини ошириш юзасидан таклифи Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан апробацияга қабул қилинган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025-йил 5-мартдаги 06/41-3-4898-сон маълумотномаси). Натижада, ўрганилган 4 та туманда, жумладан, биргина Мирзо Улуғбек туманида 83 108 та кўчмас мулк обектлари бўйича 54 фоизининг кадастр қийматлари 5-8 баробарга, 48,5 фоизиники 2-4 баробарга ошиши ва мол-мулк солиғи бўйича тушумлар 24 млрд сўмга (шу солиқ тури бўйича умумий тушумга нисбатан 42 фоиз) ошиши ҳисоб-китоб қилинган;
ҳудудларни тоифаларга ажратган ҳолда, кам ривожланган жойларда солиқ тўловчиларга имтиёзлар бериш орқали инвесторларни кўпроқ жалб қилиш орқали ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш ҳисобига шу ҳудудлар маҳаллий бюджетлари даромадлари базасини ошириш бўйича таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022-йил 30-декабрдаги “Республика ҳудудларини тоифаларга ажратиш ва тадбиркорликни қўллаб- қувватлашнинг табақалаштирилган тизимини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ- 287-сон Фармонида акс этган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025-йил 5-мартдаги 06/41-3-4898-сон маълумотномаси). Натижада, 2023-йил давомида 59 та туманда ишлаб чиқариш ҳажми ўсиш сурʼатлари 3 фоиз бандига ошганлиги кузатилган, маҳаллий бюджетлар даромадлари ўсишида 7 фоиз бандига ўсиш аниқланган;
ҳудудларнинг даромад салоҳиятини амалда фойдаланилмаётган резервлар ҳисобига ошириш юзасидан қишлоқ хўжалиги соҳасида фаолият юритувчи субектлар учун сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ ставкасини анʼанавий индексациялаш (йиллик инфляция даражасида) ўрнига икки баробарга индексациялаш тўғрисидаги таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2023-йил 28-декабрдаги “Солиқ ва бюджет сиёсатининг 2024-йилга мўлжалланган асосий йўналишлари қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-891-сон Қонунида ўз аксини топган. (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025-йил 5-мартдаги 06/41-3-4898-сон маълумотномаси). Натижада, 2024-йилда маҳаллий бюджетлар даромадлари 440 млрд сўмга (йиллик даромадларнинг 0,8 фоиз) ошиши; қишлоқ хўжалиги соҳасида фаолият кўрсатувчиларнинг (республика бўйича 84 минг атрофида) солиқ юки даражаси (сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ суммасининг товар айланмасига нисбати) атиги 0,02 фоиз бандига ошиши; республика бўйича 7 848 та субектда 487,5 млн м3 сув ресурсларини тежаш рағбатлантирилиши ҳисоб-китоб қилинган;
маҳаллий бюджетлар даромадларини мустаҳкамлаш мақсадида, юк кўтариш қуввати 10 тоннадан ортиқ бўлган юк автомашиналари учун йиғим жорий қилиш орқали автомобил йўлларини сақлаб туриш харажатларини қоплаш юзасидан берилган таклиф Ўзбекистон 2023-йил 28-декабрдаги “Солиқ ва бюджет сиёсатининг 2024-йилга мўлжалланган асосий йўналишлари қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-891-сон Қонунида ўз аксини топган (Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025-йил 5-мартдаги 06/41-3-4898-сон маълумотномаси). Натижада, 2024-йилда республика бўйича 15 040 та шу тоифадаги автомобиллардан 24,8 млрд сўм маблағ ундирилиши кўзда тутилган. Шу билан бирга, бу тўловларнинг миқдори автомобил эгалари учун солиқ юки даражасининг сезиларли оширмаслиги юзасидан солиштирма таҳлил ўтказилган.