Рахмонов Шухрат Шавкатовичнинг
бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Туристик маҳсулотларни диверсификация қилиш орқали туризмни барқарор ривожлантириш”, 08.00.017 – Туризм ва меҳмонхона фаолияти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Iqt3217
Илмий раҳбар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Алимова Машҳура Тоирхоновна
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти, DSc.03/2025.27.12.1.27.01
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Тухлиев Искандар Суюнович; иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, PhD Рахимова Нилуфар Аминовна
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети
Диссертация йўналиши: илмий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади
инновацион иқтисодиёт шароитида туристик маҳсулотларни диверсификация қилиш орқали туризм соҳасини барқарор ривожлантириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ГСТC мезонлари асосидаги иқтисодий, ижтимоий ва экологик барқарорлик кўрсаткичларининг туризм ривожига таъсирини эмпирик баҳолаш асосида халқаро “барқарорлик индекси”нинг ҳудудда барқарор туризмнинг ривожланишига узоқ муддатли ижобий таъсири (β=0,269) илмий асосланган;
туризмнинг иқтисодий, ижтимоий ва экологик таъсирини ифодаловчи меъёрлаштирилган индексларнинг солиштирма салмоқлари асосида барқарор туризмнинг ривожланиши интеграл кўрсаткичини баҳолаш методикаси ҳамда (СТД=5,42–7,34) қийматлари чегараси илмий асосланган;
ҳудудий туризмнинг экологик, ижтимоий, иқтисодий таъсири мониторингини амалга ошириш учун “Самарқанд барқарор туризм обсерваторияси”ни ташкил этиш, “Самарқанд агро-экотуризм ҳалқаси”, “Самарқанд велотуризм ҳалқаси”, “Шарқона нафосат – Самарқанд нафаси этнотуризм ҳалқаси” номли туристик маҳсулотлар диверсификацияси асосида ҳудудда барқарор туризмни ривожлантириш модели илмий асосланган;
агро-экотуризм, этно-туризм ва рекреацион туризм турмаҳсулотларини диверсификациялаш асосида мамлакатимиз туризм бозорида истеъмол қийматига эга турмаҳсулотлар сонининг 2025-2028-йиллардаги прогноз параметрлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Туристик маҳсулотларни диверсификация қилиш орқали туризмни барқарор ривожлантириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ГСТC мезонлари асосидаги туристик ҳудудлар ва мамлакатларда туризмнинг иқтисодий, ижтимоий ва экологик барқарорлик кўрсаткичларининг туризм ривожига таъсирини эмпирик баҳолаш параметрлари бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 15-майдаги ПФ-87-сон “2025-2026-йилларда сайёҳлар оқимини кескин кўпайтириш ва туристик хизматлар кўламини жадал кенгайтириш орқали туризмнинг иқтисодиётдаги ўрни ва аҳамиятини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонини амалга ошириш чора-тадбирлари дастури ва “Йўл харитаси”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 03-10-17-968-сонли маълумотномаси). Натижада мамлакатимизда барқарор туризмни ривожлантириш миллий моделини халқаро тажриба билан таққослаш имконияти яратилган;
туризмнинг иқтисодий, ижтимоий ва экологик таъсирини ифодаловчи меъёрлаштирилган индексларнинг солиштирма салмоқлари асосида барқарор туризмнинг ривожланиши интеграл кўрсаткичини баҳолаш методикаси ҳамда аниқланган (СТД=5,42–7,34) қийматлари чегарасидан ўтишга қаратилган туристик маҳсулотларни диверсификасиялаш позицияси орқали манзилли дастурларни ишлаб чиқиш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар “2025-2026-йилларда ҳудудларнинг туризм салоҳиятини изчил ўрганиш натижасида амалга оширилиши режалаштирилган чора-тадбирлар” дастури ва “Йўл харитаси”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 03-10-17-968-сонли маълумотномаси). Натижада, 2025-2028-йиллар давомида хорижий туристларга сотиладиган сайёҳлик йўлланмалари сонини 3,1 баравар ошириш имкониятлари асосланган;
барқарор туризм обсерваториялари халқаро тармоғига (ИНСТО) интеграциялаш ҳамда ҳудудий туризмнинг экологик, ижтимоий, иқтисодий таъсири мониторингини амалга ошириш учун “Самарқанд туризм обсерваторияси”ни ташкил этиш, “Самарқанд агро-экотуризм ҳалқаси”, “Самарқанд велотуризм ҳалқаси”, “Шарқона нафосат – Самарқанд нафаси этнотуризм ҳалқаси” номли туристик маҳсулотлар диверсификацияси асосида ҳудудда барқарор туризмни ривожлантириш модели юзасидан асосланган илмий таклиф ва тавсиялар “2025-2026-йилларда ҳудудларнинг туризм салоҳиятини изчил ўрганиш натижасида амалга оширилиши режалаштирилган чора-тадбирлар” дастури ва “Йўл харитаси”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 03-10-17-968-сонли маълумотномаси). Натижада 2025-2028-йиллар давомида Самарқанд вилоятининг туризм салоҳиятидан самарали фойдаланган ҳолда жами сотиладиган сайёҳлик йўлланмалари сонини 3 маротаба ошириш имкониятлари асосланган;
агро-экотуризм, этно-туризм ва рекреацион туристик маҳсулотларни диверсификациялаш асосида мамлакатимиз туризм бозорида истеъмол қийматига эга турмаҳсулотлар сонининг 2025-2028-йиллардаги прогноз параметрлари бўйича илмий таклиф ва тавсиялар “2025-2026-йилларда ҳудудларнинг туризм салоҳиятини изчил ўрганиш натижасида амалга оширилиши режалаштирилган чора-тадбирлар” дастури ва “Йўл харитаси”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Туризм қўмитасининг 2025-йил 18-сентябрдаги 03-10-17-968-сонли маълумотномаси). Натижада мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Самарқанд вилоятида ўрта муддатли истиқболда туристик салоҳиятдан самарали фойдаланиш ва туризмни барқарор ривожлантиришнинг асосий параметрлари ўртасидаги ўзаро мувофиқликни таъминлаш имкони яратилган.