Фатуллаева Камола Рахматуллаевнанинг
филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси,ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи):
“Тиббий бирликларда синонимик ва антонимик муносабатлар (инглиз ва ўзбек тиллари мисолида)”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган: № В2023.2.PhD/Fil3594.
Илмий раҳбар: Абузалова Мехринисо Кадировна, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат университети DSc.03/2025.27.12.Fil.08.08
Расмий оппонентлар: Джумаева Жамила Шариповна, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Саидова Мухайё Умедиллоевна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Инглиз ва ўзбек тиллари тиббий бирликларда синонимик ва антонимик муносабатларнинг дифференциал ва анологик  хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
инглиз ва ўзбек тилларида тиббиу терминларнинг шаклланиши, тараққиуот усули, терминлашишида тизимлилик, оъз терминологик маудонидаги моносемикликка моуиллик, експрессиуа, стилистик бетарафлик хусусиуатлари ҳамда аффиксациуа, композициуа, конверсиуа, аббревиатура, ўзлашмалар орқали деривастион мазмун касб этиши аниқланган;
қиёсланаётган тиллардаги тиббиу бирликларни боуитишда соъз оъзлаштириш, интернационал лексика, тиббиу евфемизм, тиббиу перифраза, тиббиу епоним, метафоралар, шунингдек, уларнинг семантик маудонини ҳосил қилувчи синонимиуа, антонимиуа, гипер-гипонимиуа, партонимиуа каби парадигматик муносабатлар самарадорлиги исботланган; 
ҳар иккала тилнинг тиббий терминлар тизимидаги синонимия ҳодисасида дублет синонимлар самарадорлиги аниқланиб, бундай дублетларда инглиз тилида таснифланган эквивалент “сифат + от” атамали таркибда бўлса, ўзбек тилида “от+феъл” бирикмаси унумдорлиги ҳамда уларнинг алмаштириш (бир хил лексемаларнинг такрорланиши), аниқлаштириш (маълумотни аниқ уетказиш), стилистик (нутққа коъркамлик бериш), експрессивлик (услубиу боъуоқдорлик) функсиуалари далилланган;
инглиз ва ўзбек тиллари тиббиу бирликларида антонимик муносабатлар инсон физиологик ҳамда психологик ҳолати билан боғлиқ жарауонларнинг оъзаро қарма-қаршилигида, турли ўхшатишлар, сифатлашлар, қиуослар, образлилик асосида уузага сҳиқишидаги даража коърсаткисҳини олган тиббиу бирликлар сафининг енг ууқори ва енг пастки оъринда турувчи лексемалар градациуаси  орқали воқеланиши асосланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Инглиз ва ўзбек тиллари тиббий бирликларида синонимик ва антонимик муносабатларни тадқиқ қилиш жараёнида эришилган илмий натижа ва хулосалар асосида:
инглиз ва ўзбек тилларида тиббиу терминларнинг шаклланиши, тараққиуот усули, терминлашишида тизимлилик, оъз терминологик маудонидаги моносемикликка моуиллик, експрессиуа, стилистик бетарафлик хусусиуатлари ҳамда аффиксациуа, композициуа, конверсиуа, аббревиатура, ўзлашмалар орқали деривастион мазмун касб этиши оид назариу хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2017-2020- йилларда бажарилган ОТ-Ф1-030 “Ўзбек адабиёти тарихи” кўп жилдлик монографияни (7 жилд) чоп этиш” мавзусидаги фундаментал илмий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Тошкент давлат оъзбек тили ва адабиуоти университетининг 2023-уил 7-декабрдаги №01/4-2626-сон маълумотномаси). Натижада соҳа терминларини тартибга солиш уузасидан тавсиуалар бериш ҳамда инглизсҳа-оъзбексҳа лингвистик терминлар луғати мазмуни боуитилишига асос боълган; 
қиёсланаётган тилларда тиббиу бирликлар боуитишда соъз оъзлаштириш, интернационал лексика, тиббиу евфемизм, тиббиу перифраза, тиббиу епоним, метафоралар, улар семантик маудонини ҳосил қилувчи синонимиуа, антонимиуа, гипер-гипонимиуа, партонимиуа каби парадигматик муносабатлар самарадорлигига оид хулосалардан Самарқанд давлат чет тиллар институтида 2016-2018 йилларда амалга оширилган Европа Иттифоқининг Эрасмус+ дастури 561624-ЭРР-1-2015-УК-ЭППКА2-CБҲЕ-СП-ЭРАСМУС+ CБҲЕ ИМЕП: “Ўзбекистонда олий талим тизими жараёнларини модернизациялаш ва халқаролаштириш” номли хорижий лойиҳада фойдаланилган (Самарқанд давлат сҳет тиллар институтининг 2023-уил 4-декабрдаги №1187/02-сон маълумотномаси). Натижада тиббиу терминлар ҳақидаги илмиу қарашларнинг боуишига асос боълган;
ҳар иккала тилнинг тиббий терминлар тизимининг синонимия ҳодисасида дублет синонимлар самарадорлиги аниқланиб, бундай дублетларда инглиз тилида таснифланган эквивалент “сифат + от”атамали таркибли бўлса, ўзбек тилида “от+феъл” бирикмаси унумдорлиги ҳамда уларнинг алмаштириш (бир хил лексемаларнинг такрорланиши), аниқлаштириш (маълумотни аниқ уетказиш), стилистик (нутққа коъркамлик бериш), експрессивлик (услубиу боъуоқдорлик) функсиуалари билан боғлиқ хулоса ва натижалардан Бухоро вилоят телерадиокомпаниясида “Ассалом Бухоро”, “Замондош” коърсатувлари ва “Асрларнинг асраганлари” радиоешиттиришлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Бухоро вилоуат телерадиокомпаниуасининг 2023-уил 17-ноуабрдаги №02-09-321-сон маълумотномаси). Натижада мазкур телекоърсатувлар усҳун таууорланган материалларнинг мазмуни мукаммаллашган.