Нигматжонова Нозима Улмасжановнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Қурилиш саноати корхоналари фаолияти самарадорлигини рақамлаштириш усуллари асосида ошириш йўллари”, 08.00.03-“Саноат иқтисодиёти”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2026.1.PhD/Iqt5655
Илмий раҳбари: Хасанов Тохир Абдурашидович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент архитектура-қурилиш университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент архитектура-қурилиш университети ҳузуридаги PhD.03/2026.09.01.I.04.М рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент Искандаров Эркин Буриевич, ҳамда иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Курбаниязов Шахзодбек Каримовичлар.
Етакчи ташкилот: Тошкент Давлат транспорт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қурилиш саноати корхоналари фаолиятини бошқариш ва иқтисодий самарадорлигини баҳолашда рақамли эгизак ва БИМ технологиялар интеграциясини қўллаш бўйича илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
рақамли эгизак ва БИМ технологиялари диссертацияда алоҳида ахборот технологиялари сифатида эмас, балки уларнинг ўзаро интеграцияси натижасида шаклланган ягона рақамли платформа сифатида талқин этилди ва мазкур платформа асосида қурилиш саноати корхоналарнинг иқтисодий самарадорлигини бошқаришга йўналтирилган интеграциялашган ташкилий-иқтисодий модел таклиф этилди; 
қурилиш саноати корхоналарида рақамли эгизак ва БИМ технологияларини жорий этишни таъминловчи технологик, ахборот-иқтисодий ва институционал даражаларни қамраб олувчи уч даражали интеграция модели ишлаб чиқилди ҳамда унинг амалий қўлланилиши лойиҳа муддати, таннарх ва ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини яхшилаш имконини бериши асосланди;
рақамли эгизак ва БИМ технологияларини жорий этиш самарадорлигини баҳолаш мақсадида КПИларга асосланган умумий иқтисодий самарадорлик индексини ҳисоблаш услубиёти ишлаб чиқилди ва ушбу индекс асосида қурилиш саноати корхоналари учун “пассив-актив” ссенарийлар бўйича 2025–2030 йилларга мўлжалланган прогноз-оптималлаштириш ёндашуви таклиф этилди;
рақамли эгизак ва БИМ технологияларини қурилиш саноатида жорий этишни такомиллаштириш мақсадида 2025-2030 йилларга мўлжалланган босқичма-босқич Йўл харитаси ишлаб чиқилди ва амалий қўлланилиши рақамли трансформацияни тизимли амалга ошириш, иқтисодий самарадорликни барқарор ошириш ва инвестицион рискларни камайтириш имконини бериши илмий жиҳатдан асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қурилиш саноати корхоналари фаолияти самарадорлигини рақамлаштириш усуллари асосида ошириш йўллари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
рақамли эгизак ва БИМ технологияларини интеграциялашга асосланган иқтисодий бошқарув модели бўйича таклифлар ТошуйжойЛИТИ томонидан илмий-техник ҳамроҳлик ва методик кузатув асосида, “Эмдирсал Иншаат” МЧЖ томонидан бевосита амалга оширилган қурилиш ишларида ҳамда “Ўзқурилиш Инвест” АЖ балансига тегишли қурилиш обектларида Архитектура қурилиш интеграция ва инновация маркази иштирокида амалиётга татбиқ этилди (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 2-июндаги 37-06/6141-сонли маълумотномаси). Натижада қурилиш ва ишлаб чиқариш жараёнларини ягона бошқарув контури орқали интеграциялаш имконияти яратилди, маълумотлар шаффофлиги ошди ва бошқарув самарадорлиги мустаҳкамланган;
рақамли эгизак ва БИМ технологияларини жорий этишнинг иқтисодий самарадорлигини баҳолаш бўйича ишлаб чиқилган механизм асосида БИМ модели ва факт маълумотларнинг рақамли эгизак асосида интеграцияси йўлга қўйилиб, “Эмдирсал Иншаат” МЧЖ ва “Ўзқурилиш Инвест” АЖ обектларида режа–факт назорати ҳамда реал вақт мониторинги амалга оширилди. Бу жараён лойиҳа бошқарувининг самарадорлигини ошириш, оғишларни эрта аниқлаш ва бошқарув қарорларини тезлаштириш имконини берди. (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 2-июндаги 37-06/6141-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳа вақт сарфи 25% га қисқаришига, жадвал оғишларини эрта аниқлаш имконияти яратилди ва қурилиш ишларининг кечикиш рисклари сезиларли даражада камайишига эришилган;
рақамли эгизак ва БИМ технологияларини жорий этиш самарадорлигини баҳолаш бўйича ишлаб чиқилган механизм (“олдин–кейин” таққослаш, РОИ ва НПВ билан боғлаш, шунингдек риск ва сезгирлик омилларини ҳисобга олиш) “Эмдирсал Иншаат” МЧЖ ва “Ўзқурилиш Инвест” АЖ обектларида амалиётда қўлланилди. Ушбу ёндашув қурилиш жараёнларини реал вақт режимида кузатиш ва тезкор бошқариш имконини бериб, ресурслардан фойдаланиш интизомини кучайтирди. (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 2-июндаги 37-06/6141-сонли маълумотномаси). Натижада қурилиш харажатлари 15 % га камайтирилди ва эмпирик “олдин-кейин” баҳолаш натижалари иқтисодий самарадорликнинг ошишига эришилган;
иқтисодий самарани ўлчанадиган ва верификация қилинадиган натижага айлантирувчи ташкилий-иқтисодий механизм (CДЕ - ягона маълумотлар муҳити, КПИ паспортлари ва жавобгарлик занжири) қурилиш обектлари билан бир қаторда қурилиш материаллари ишлаб чиқарувчи саноат корхонаси - “Бектемир Металл Конструксиялари” ҚК МЧЖ нинг ишлаб чиқариш обектида синовдан ўтказилди. Шунингдек, 2030 йилгача пассив ва актив ссенарийлар асосидаги прогноз-оптималлаштириш ёндашуви ҳамда 2025–2030 йилларга мўлжалланган босқичма-босқич Йўл харитаси ишлаб чиқилди ва рақамли трансформацияни тизимли жорий этиш бўйича амалий тавсиялар берилди. (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 2-июндаги 37-06/6141-сонли маълумотномаси). Натижада энергия сарфи 12 % га қисқариши, иш унумдорлиги 15 % га ошиши ва бошқарув интизомининг кучайиши кузатилди, смета жараёнларини автоматлаштириш, режа-факт оғишларини камайтириш ва ортиқча харажатларни бартараф этиш орқали иқтисодий самарадорлик ошди, Рақамли эгизак ва БИМ технологияларини иқтисодий мезонлар асосида танлаш ва уларни ўлчанадиган иқтисодий натижа берувчи инвестицион ечим сифатида асослаш имконияти яратилган.