Пулатова Моҳичехра Темировнанинг 
филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Кристофер Марло, Абдулла Орипов ва Пиримқул Қодиров талқинларидаги Амир Темур образларининг қиёсий таҳлили”, 10.00.06. – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2023.2.PhD/Fil3549
Илмий раҳбар: Бакаева Мухаббат Каюмовна, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият юритаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.08.08
Расмий оппонентлар: Гадоева Мавлюда Ибрагимовна, филология фанлари доктори, профессор; Кадирова Наргиза Арифовна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент. 
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Кристофер Марло, Абдулла Орипов ва Пиримқул Қодиров талқинларидаги Амир Темур образларининг муштарак ва ўзига хосликларни аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Кристофер Марлонинг “Соҳибқирон Темур” (“Тамбурлаине тҳе Греат”), Абдулла Ориповнинг “Соҳибқирон” ҳамда Пиримқул Қодировнинг “Она лочин видоси” ва “Амир Темур сиймоси” асарларидаги Амир Темур образларида муайян даражада тарихий ҳақиқат мавжудлиги ва унинг бадиий тўқима билан уйғунлашиб кетганлиги асосланган;
Кристофер Марлонинг “Соҳибқирон Темур” асарида гуманизмдаги мутлақ озод инсон ғояси билан бир қаторда Макиавелизм оқимининг шахс нафақат ижтимоий келиб чиқиши, балки ахлоқ қоидаларидан ҳам эркин бўлиши, ўз мақсадлари йўлида жиноятлар содир этиши ҳамда айнан шу интилишлар шахсдаги ўсиб борувчи эгоизмни ошириб, уни фалокатга дучор этиш мумкинлиги каби ғоявий ҳамда композицион, сюжет қурилишидаги бадиий вазифалари далилланган; 
Абдулла Ориповнинг “Соҳибқирон” асарида Амир Темурнинг сиёсий ва ҳарбий фаолиятидан кўра, унинг шахсияти, руҳий ҳолати, инсонларга бўлган муносабати, оила, жамиятга нисбаттан қарашлари ҳамда ички кечинмалари тасвирланган бош қаҳрамонинг психологик шаклланиб бориши ва буюк шахс даражасига кўтарилиш босқичлари бирин кетин очиб берилганлиги исботланган;
таҳлилга тортилган ҳар учала ижодкор талқинидаги соҳибқирон Темур образида унинг ботир ва қўрқмас лашкарбоши сифатида ўз кучи ва ақли билан улкан салтанат барпо эта олганлиги, аёлларга бўлган чексиз ҳурмат-эҳтироми ва енгилмас иродаси ҳамда тенгсиз жасорати мадҳ этилганлиги Ғарбу Шарқ фалсафаси ва маданияти мутаносиблигида ифодаланиши исботланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кристофер Марло, Абдулла Орипов ва Пиримқул Қодиров талқинларидаги Амир Темур образларининг қиёсий таҳлили бўйича олинган натижалар асосида: 
Кристофер Марлонинг “Соҳибқирон Темур” (“Тамбурлаине тҳе Греат”), Абдулла Ориповнинг “Соҳибқирон” ҳамда Пиримқул Қодировнинг “Она лочин видоси” ва “Амир Темур сиймоси” асарларидаги Амир Темур образларида маълум даражада тарихий ҳақиқат мавжудлиги ва унинг бадиий тўқима билан уйғунлашиб кетганлигига доир назарий хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2017-2020-йилларда бажарилган ОТ-Ф1-030 “Ўзбек адабиёти тарихи” кўп жилдлик монографиясини (7 жилд) чоп этиш” мавзуидаги фундаментал лойиҳасида фойдаланилган (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 8-октябрдаги № 04/1-2744-сон маълумотномаси). Натижада кўп жилдлик монография учун тайёрланган материалларнинг мазмуни мукамаллашувига ва илмий далилларга бой бўлишига эришилган;
Марлонинг “Соҳибқирон Темур” асарида гуманизмдаги мутлақ озод инсон ғояси кенгайиб, Макиавелизмдаги шахс нафақат ижтимоий келиб чиқиши, балки, ахлоқ қоидаларидан ҳам эркин бўлиши, ўз мақсадлари йўлида жиноятлар содир этиши ҳамда айнан шу интилишлар шахсдаги ўсиб борувчи эгоизмни ошириб, уни фалокатга дучор этиш мумкинлиги каби ғоявий ҳамда композицион, яъни сюжет қурилишидаги бадиий вазифаларига оид назарий ва амалий хулосалардан Бухоро давлат университетида 2019-2021 йилларда бажарилган СУЗ800191НО158-МОО3-рақамли хорижий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Бухоро давлат университетининг 2024-йил 27-июлдаги №06-01-0302-сон маълумотномаси). Натижада талабаларнинг инглиз ва америка адиблари қаторида инглиз драматурги Кристофер Марло ижод йўли, унинг “Соҳибқирон Темур” асарида буюк бобокалонимиз Амир Темур образи, мазкур образдаги айрим бўрттиришлар ҳақида фикр юритиб, танқидий ёндашган ҳолда эркин мулоқот қилиш асносида нутқ кўникмаларини ривожлантиришга хизмат қилган;
Абдулла Ориповнинг “Соҳибқирон” асарида Амир Темурнинг сиёсий ва ҳарбий фаолиятидан кўра, унинг шахсияти, руҳий ҳолати, инсонларга бўлган муносабати, оила, жамиятга нисбаттан қарашлари ҳамда ички кечинмалари тасвирланган бош қаҳрамонинг психологик шаклланиб бориши ва буюк шахс даражасига кўтарилиш босқичлари бирин кетин очиб берилганлиги билан боғлиқ хулоса ва натижалардан Бухоро вилоят телерадиокомпаниясида “Ассалом, Бухоро”, “Саккизинчи мўжиза” кўрсатувлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Бухоро вилоят телерадиокомпаниясининг 2024-йил 7-майдаги № 01-09-77-сон маълумотномаси). Натижада ушбу телекўрсатувлар учун тайёрланган материалларнинг мазмуни мукамаллашувига, илмий далилларга бой бўлишига, кўрсатувнинг илмий-оммабоплиги таъминланишига эришилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish