Ахмадалиева Гулмира Маруфжон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тилларида “қўрқув” консептининг когнитив тадқиқи”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чогʻиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:  № В2025.2.PhD/Fil5642.
Илмий раҳбар: Ахророва Рузихон Усмановна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.10.05.
Расмий оппонентлар: Ғаниева Дилдора Азизовна, филология фанлари доктори, профессор, Рахматова Меҳринисо Мусиновна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат чет тиллари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларида “қўрқув” консептига доир лисоний бирликларни когнитив тилшуносликнинг асосий элементлари бўлган фрейм ва ссенарийлар орқали қиёсий тадқиқ этишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
консепт билан боғлиқ назариялар асосида “қўрқув” консептига оид лисоний бирликларнинг когнитив қатлами (субект, обект, тасаввурий, тасодифий воситалар, диний, ҳайвонлар, ирим-сирим, ташқи муҳит, табиат унсурлари (сув, олов кабилар)дан қўрқиш) хусусиятлари асосланган;
когнитив қатлам назарияси, ассоциатив майдон ва фрейм семантикаси ҳамда миллий-маданий консептлар методологик база сифатида қўлланилган; бу орқали “қўрқув” консептининг инсон когнитив онгидаги позицияси (ички дунёси), унинг психоемоционал ҳолатини акс эттиришдаги (психологик ҳолати ва кечинмалари) функсионал ва лингвомаданий жиҳатлари далилланган;
Эдгар Аллан Понинг “Ашерлар уйининг қулаши” ва Назар Эшонқулнинг “Шарпа” ҳикояларида қўлланган “қўрқув” консептига оид лисоний бирликлар орқали икки тилнинг давр, муҳит, миллий менталитет ва дунёқараш хусусиятларидаги фарқлар таҳлил қилинган; тадқиқот учун танланган обектларда қўлланган қўрқув консептига оид лексик, фразеологик ва паремиологик бирликларнинг синонимик, антонимик ва омонимик муносабатлари, уларнинг ассоциатив майдони шаклланиш жараёнларининг матнда таъсири исботланган;
консепт билан боғлиқ назариялар асосида “қўрқув” консептига оид лисоний бирликларнинг когнитив қатлам хусусиятлари аниқланиб, қўрқув консепти ёрдамида инсоннинг ички дунёси, психологик ҳолати ва кечинмаларини очиб бериш мумкинлиги асосланган; инглиз ва ўзбек тилларида “қўрқув” консептига доир лексик, фразеологик ва паремиологик бирликлардан фойдаланишдаги ўзига хос жиҳатлар аниқланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотнинг назарий таклифлари, амалий тавсиялари ва хулосаларидан қуйидаги лойиҳа ва ишларда фойдаланилган: 
консепт билан боғлиқ назариялар асосида “қўрқув” консептига оид лисоний бирликларнинг когнитив қатлами (субект, обект, тасаввурий, тасодифий воситалар, диний, ҳайвонлар, ирим-сирим, ташқи муҳит, табиат унсурлари (сув, олов кабилар)дан қўрқиш) хусусиятлари асосланганига доир назарий хулосалардан фолклор санъатининг моҳиятини очиқлашда 2022-2023-йиллар “Ўзбек миллий қўшиқ санъатини тарғиб этишга бағишланган веб (электрон луғатлар) тўплами яратиш” мавзусидаги Ф3-2019081663 рақамли фундаментал лойиҳани бажаришда, хусусан, “Ўзбек фолклор санъати терминларининг қисқача ўзбекча-инглизча-немисча луғати”ни яратишда фойдаланилган (Оъзбекистон давлат хореографийа академийасининг 2024-йил 5-декабрдаги 01/04-146-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳага доир материалларнинг мазмуни мукаммаллаштирилган ва илмий-амалий далиллар билан билан бойитилган.
когнитив қатлам назарияси, ассоциатив майдон ва фрейм семантикаси ҳамда миллий-маданий консептлар методологик база сифатида қўлланилган; бу орқали “қўрқув” консептининг инсон когнитив онгидаги позицияси (ички дунёси), унинг психоемоционал ҳолатини акс эттиришдаги (психологик ҳолати ва кечинмалари) функсионал ва лингвомаданий жиҳатлари далилланганига доир илмий хулосалардан 2022-2023-йилларда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” дастурлари ссенарийларини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 6-декабрдаги 26-36-926-сон маълумотномаси). Натижада ушбу телекўрсатув ва радиоешиттиришлар учун тайёрланган материалларнинг мазмуни янада такомиллашган ва мазкур илмий натижалар томошабинларнинг “қўрқув” консептига доир лисоний бирликлардан ўринли фойдаланишлари учун муҳим аҳамият касб этган.
Эдгар Аллан Понинг “Ашерлар уйининг қулаши” ва Назар Эшонқулнинг “Шарпа” ҳикояларида қўлланган “қўрқув” консептига оид лисоний бирликлар орқали икки тилнинг давр, муҳит, миллий менталитет ва дунёқараш хусусиятларидаги фарқлар таҳлил қилинган; тадқиқот учун танланган обектларда қўлланган қўрқув консептига оид лексик, фразеологик ва паремиологик бирликларнинг синонимик, антонимик ва омонимик муносабатлари, уларнинг ассоциатив майдони шаклланиш жараёнларининг матнда таъсири исботланганига оид хулосалардан Ўзбекистон Миллий университетида 2020-2022-йилларда бажарилган ПЗ-201709134-сонли “Филология йўналиши бўйича инглиз тили ўрганишни баҳолаш сифатининг шакл ва тамойиллари” мавзудаги амалий лойиҳаси доирасидаги вазифалар ижросини таъминлашда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 24-июндаги 04/11-7915-сон маълумотномаси). Натижада “қўрқув” консептининг когнитив тилшунослик соҳасидаги аҳамиятини аниқлашда урф-одатлар, давр, яшаш муҳити ва миллий ўзига хослик омиллари ўқувчиларнинг консептга доир дунёқарашларини оширишда муҳим асос бўлиб хизмат қилган.