Ибодуллаева Дилдора Чориқул қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Марказий сероз хориоретинопатияни ташхислаш усулларини такомиллаштириш ва даволаш самарадорлигини баҳолаш мезонларини яратиш» 14.00.08 – Офтальмология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.1.PhD/Tib3325.
Илмий раҳбар: Джамалова Ширин Абдумуратовна, тиббиёт фанлари доктори, доцент. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургия илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.12.01.
Расмий оппонентлар: Кожухов Арсений Александрович, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси); Янгиева Нодира Рахимовна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: марказий сероз хориоретинопатияни замонавий диагностика визуализация усуллари асосида хасталикнинг сурункалашув хавфини эрта башорат қилишга қаратилган моделни ишлаб чиқиш шунингдек,   турли тўлқин узунлигидаги лазерлар ёрдамида даволаш самарадорлигини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
марказий сероз хориоретинопатияни ташхислаш ва башорат қилишда текширув усулларини биргаликда қўллаш асосида комплекс таҳлил ўтказилди унга кўра ўткир шаклда нейроэпителийнинг чекланган гумбазсимон кўчиши, фоторецепторлар қатламининг сақланган структураси аниқланган бўлса, сурункали шаклда гипо ва гипераутофлюоресценция зоналари, пигмент эпителий остида чўкмалар, ангио-ОКТда flow-voids соҳалари кузатилиб, бу икки шакл ўртасидаги морфофункционал фарқлар аниқланган;
марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашув жараёнини эрта босқичда башорат қилиш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган морфологик белгилар, жумладан хориокапиллярларда flow voids, аутофлуоресценцияда гипераутофлуоресценция ва ФАГда диффуз фильтрация шакли аниқланган; 
ўткир босқичда ушбу морфологик фаоллик белгилари бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ кўринишда мавжуд бўлган ҳолларда, марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашув хавфи 21 мартагача ортиши аниқланган;
марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашувини морфологик жиҳатдан башорат қилишга қаратилган модел ишлаб чиқилиб, статистик таҳлилар асосида даволаш тактикаси такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Марказий сероз хориоретинопатиянинг ташхислашда турли ноинвазив усуллардан фойдаланиш ва даволаш самарадорлигини комплекс баҳолаш бўйича олинган илмий натижалар асосида (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 04 ноябрдаги 28/08-сонли хулосаси):
биринчи илмий янгилик: марказий сероз хориоретинопатияни ташхислаш ва башорат қилишда текширув усулларини биргаликда қўллаш асосида комплекс таҳлил ўтказилди унга кўра ўткир шаклда нейроэпителийнинг чекланган гумбазсимон кўчиши, фоторецепторлар қатламининг сақланган структураси аниқланган бўлса, сурункали шаклда гипо ва гипераутофлюоресценция зоналари, пигмент эпителий остида чўкмалар, ангио-ОКТда flow-voids соҳалари кузатилиб, бу икки шакл ўртасидаги морфофункционал фарқлар аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Марказий сероз хориоретинопатияни даволашда турли кам инвазив методлар самарадорлигини клиник баҳолаш» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) ва «Марказий сероз хориоретинопатияни ташхислашда ноинвазив текширув усулларининг клиник аҳамияти» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали (буйруқ №52-U, 29.04.2025 й.) ҳамда Академик Ё. X. Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази (буйруқ №122, 24.04.2025 й.) клиник амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Марказий сероз хориоретинопатияни эрта ва аниқ ташхислаш ҳамда самарали даволаш имконияти беморларда кўриш қобилиятини сақлаб қолиш орқали ногиронлик ҳолатларини камайтиришга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлик: Инновацион ташхислаш усуллари ва эрта даволаш тактикаси жорий этилиши орқали ҳар бир беморга тўғри келадиган даволаш харажатлари ўртача 1,8 баробарга камайиши ҳисобга олинганда, 90 нафар бемор бўйича умумий иқтисодий самара 320–350 миллион сўмни ташкил этган. Хулоса: турли тадқиқотлар маълумотлари асосида ҳар хил турдаги клиник ва патогенетик шаклларига хос, касаллик шаклларини бир биридан аниқ фарқлашга ёрдам берадиган белгилар аниқланган.
иккинчи илмий янгилик: марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашув жараёнини эрта босқичда башорат қилиш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган морфологик белгилар, жумладан хориокапиллярларда flow voids, аутофлюоресценцияда гипераутофлюоресценция ва ФАГда диффуз фильтрация шакли аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Марказий сероз хориоретинопатияни  даволашда турли кам инвазив методлар самарадорлигини клиник баҳолаш»  (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) ва «Марказий сероз хориоретинопатияни ташхислашда ноинвазив текширув усулларининг клиник аҳамияти» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали (буйруқ №52-U, 29.04.2025 й.) ҳамда Академик Ё. X. Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази (буйруқ №122, 24.04.2025 й.) клиник амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Сурункалашувни эрта башорат қилиш имконининг яратилиши, беморларда ногиронлик ҳолатларини олдини олиш ва уларнинг ҳаёт сифатини сақлаб қолишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: сурункалашув хавфини башорат қилувчи морфологик кўрсаткичлардан фойдаланиш орқали даволашнинг индивидуаллаштирилиши натижасида ортиқча ва самарасиз тиббий аралашувлардан воз кечилиб, ҳар бир бемор учун ўртача 2,5–3 млн сўм тежам қилинган ҳолда, 90 бемор миқёсида жами 220–270 миллион сўм атрофида иқтисодий самарага эришилиши исботланган. Хулоса: касалликнинг сурункалашув жараёнини эрта босқичда башорат қилиш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган морфологик белгилар аниқланган. 
учинчи илмий янгилик: ўткир босқичда ушбу морфологик фаоллик белгилари бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ кўринишда мавжуд бўлган ҳолларда, марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашув хавфи 21 мартагача ортиши аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Марказий сероз хориоретинопатияни  даволашда турли кам инвазив методлар самарадорлигини клиник баҳолаш»  (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) ва «Марказий сероз хориоретинопатияни ташхислашда ноинвазив текширув усулларининг клиник аҳамияти» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали (буйруқ №52-U, 29.04.2025 й.) ҳамда Академик Ё. X. Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази (буйруқ №122, 24.04.2025 й.) клиник амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: сурункалашув хавфини 21 мартагача оширадиган морфологик белгилари аниқланган беморларни эрта ажратиб олиш орқали кўриш қобилиятини сақлаб қолиш, меҳнатга лаёқатли аҳолининг фаоллигини узоқ муддат таъминлаш имкони яратилади. Иқтисодий самарадорлиги: Сурункалашув хавфи юқори бўлган беморларга мослаштирилган эрта даволаш тактикаси қўлланилиши орқали такрорий стационар даволаш эҳтиёжи 40–50% га камайиши натижасида ҳар бир шундай бемор учун тахминан 3–3,5 млн сўм тежам таъминланиб, 90 бемор миқёсида жами 270–315 млн сўм атрофида иқтисодий самарага эришилди. Хулоса: касалликнинг ўткир шаклида аниқланган белгилар сурункали шаклига утиш хавфини қанчалик юқори даражада ошириши аниқланган.
тўртинчи илмий янгилик: марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашувини морфологик жиҳатдан башорат қилишга қаратилган модел ишлаб чиқилиб, статистик таҳлилар асосида даволаш тактикаси такомиллаштирилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Марказий сероз хориоретинопатияни  даволашда турли кам инвазив методлар самарадорлигини клиник баҳолаш»  (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) ва «Марказий сероз хориоретинопатияни ташхислашда ноинвазив текширув усулларининг клиник аҳамияти» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, №2, 27.02.2025 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Самарқанд филиали (буйруқ №52-U, 29.04.2025 й.) ҳамда Академик Ё. X. Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази (буйруқ №122, 24.04.2025 й.) клиник амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Сурункалашув хавфини аниқ башорат қилувчи модель асосида индивидуал ёндашувни жорий этиш, беморларда асоратларнинг олдини олиш ва реабилитацияга муҳтожликни камайтириш орқали ижтимоий юкламани сезиларли даражада пасайтиради. Иқтисодий самарадорлиги:  Сурункалашувни эрта башорат қилиш модели асосида юқори хавфли беморларга мақсадли даволаш тактикаси қўлланилиши орқали умумий даволаш харажатлари 30–35% га камайиб, ҳар бир бемор учун ўртача 3,2 млн сўм тежам таъминланиб, 90 бемор миқёсида тахминан 290–300 миллион сўм иқтисодий самара кузатилди. Хулоса: марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункалашувини морфологик жиҳатдан башорат қилишга қаратилган модел ишлаб чиқилиб чиқилган, хамда индивидуаллаштирилган эрта даволаш тактикаси такомиллаштирилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish