Бердалиева  Мухаббатхон Зайниддин қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистонда уй-жой харидини молиялаштириш амалиётини такомиллаштириш”. 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Iqt3741
Илмий раҳбар: Астанакулов Олим Таштемирович иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети ҳузуридаги “Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришнинг илмий асослари ва муаммолари” илмий-тадқиқот маркази
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Кимё халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.29.02.
Расмий оппонентлар: Олимжонов Одил Олимович иқтисодиёт фанлари доктори, профессор. Ибодуллаев Шахбоз Тўлқин ўғли иқтисодиёт фанлари бўйича фан доктори (DSc), Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистонда уй-жой харидини молиялаштириш амалиётини такомиллаштиришга доир илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
уй-жой харидини молиялаштириш манбаларини депозитлар орқали шакллантириш амалиёти паст фоиз ставкали шартномавий депозитларни жорий қилиш орқали такомиллаштирилган;
қурилиш соҳасида эскроу ҳисобидан фойдаланишнинг шартнома тузиш, эскроу ҳисобини очиб пулни жойлаш, ҳисобни блоклаш, ҳужжатлар текшируви ва пулни сотувчига ўтказиш босқичлари эскроу банк томонидан қурилишни рақамли воситалар асосида мониторинг қилиш ва маблағларни тизимли равишда чиқариш босқичи орқали такомиллаштириш таклифи асосланган;
уй-жой билан боғлиқ молиявий жараёнлар олди-сотди эскроу счёти, ипотека эскроу счёти ва шартли эскроу счётлари орқали такомиллаштириш таклиф этилган; 
уй-жой харидини молиялаштириш амалиёти анъанавий тизимга муқобил равишда камайиб борувчи шерикчилик тамойилига асосланган янги турдаги инструментни қўллаш орқали такомиллаштирилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: 
Ўзбекистонда уй-жой харидини молиялаштириш амалиётини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий янгилик ва амалий таклифлар асосида:
уй-жой харидини молиялаштириш манбаларини депозитлар орқали шакллантириш амалиётини паст фоиз ставкали шартномавий депозитларни жорий қилиш орқали такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 13-апрелдаги “2023-йилда бозор тамойилларига асосланган ипотека кредитлари орқали аҳолини уй-жой билан таъминлаш дастурини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-51-сонли Фармонининг 2-бандида ўз аксини топган (“Ўзбекистон саноат-қурилиш банки” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 12-февралдаги 41-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга жорий этиш натижасида ипотека кредитларини беришда кредитларни молиялаштириш манбаларининг муддатларини мувофиқлаштириш ва депозитга эга бўлган мижозларга паст ставкали ипотека кредитини ажратиш имконияти вужудга келади;
қурилиш соҳасида эскроу ҳисобидан фойдаланишнинг шартнома тузиш, эскроу ҳисобини очиб пулни жойлаш, ҳисобни блоклаш, ҳужжатлар текшируви ва пулни сотувчига ўтказиш босқичлари эскроу банк томонидан қурилишни рақамли воситалар асосида мониторинг қилиш ва маблағларни тизимли равишда чиқариш босқичи орқали такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги ПФ-158-сон “Ўзбекистон – 2030 стратегияси тўғрисида”ги Фармонидаги Ўзбекистон – 2030 Стратегиясининг 60-мақсади “Ҳудудларни комплекс ривожлантириш, урбанизация стратегиясини амалга ошириш, аҳолини арзон уй-жой билан таъминлаш даражасини ошириш” мақсади доирасида амалга оширилиши кўзда тутилган   “Кўп квартирали уйлар ва бошқа кўчмас мулк объектларини улуш киритиш асосида қуришни тартибга солувчи қонуний асосларни шакллантириш” ислоҳотларига мос келади (“Ўзбекистон саноат-қурилиш банки” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 12-февралдаги 41-сонли маълумотномаси). Ушбу таклиф инвесторлар ва харидорларнинг хавфсизлигини ошириш, маблағларни мақсадли сарфлаш ва қурилиш муддатларига риоя қилиш ва молиялаштириш самарадорлигини ошириш имконини берди;
уй-жой билан боғлиқ молиявий жараёнларни олди-сотди эскроу счёти, ипотека эскроу счёти ва шартли эскроу счётлари орқали такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги ПФ-158-сон “Ўзбекистон – 2030 стратегияси тўғрисида”ги Фармонидаги Ўзбекистон – 2030 Стратегиясининг 60-мақсади “Ҳудудларни комплекс ривожлантириш, урбанизация стратегиясини амалга ошириш, аҳолини арзон уй-жой билан таъминлаш даражасини ошириш” мақсади доирасида амалга оширилиши кўзда тутилган “Кўп квартирали уйлар ва бошқа кўчмас мулк обектларини улуш киритиш асосида қуришни тартибга солувчи қонуний асосларни шакллантириш” ислоҳотларига мос келади (“Ўзбекистон саноат-қурилиш банки” акциядорлик тижорат банкининг 2025-йил 12-февралдаги 41-сонли маълумотномаси). Натижада, уй-жой билан боғлиқ молиявий операциялар янги механизм орқали янада шаффоф ва хавфсиз амалга оширилиши, молиявий жараёнларда барқарорлик ва самарадорлик ошиши таъминланди;
уй-жой харидини молиялаштириш амалиётини анъанавий тизимга муқобил равишда камайиб борувчи шерикчилик тамойилига асосланган янги турдаги инструментни қўллаш орқали такомиллаштириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 11-сентябрдаги “Ўзбекистон – 2030 стратегияси тўғрисида”ги ПФ-158-сонли Фармон билан тасдиқланган Ўзбекистон – 2030 Стратегиясининг 50-мақсадида ўз аксини топган (“Трастбанк” хусусий акциядорлик банкининг 2025-йил 12-февралдаги 01-09/480-сонли маълумотномаси). Ушбу таклиф уй-жой харидини молиялаштиришда барқарор ва ислом молияси тамойилларига мос молиявий инструментларни жорий этиш орқали молиявий институтлар хизматлари кўламини кенгайтириш ва рискларни диверсификация қилиш имкониятини яратади.

Yangiliklarga obuna bo‘lish