Жалилов Жамшид Ғанижоновичнинг
фанлари доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Тикув-трикотаж корхоналари маркетинг фаолиятида мотивация усулларидан фойдаланиш методологиясини такомиллаштириш”, 08.00.11-“Маркетинг”, 08.00.13-“Менежмент”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.DSc/Iqt887.
Илмий маслаҳатчи: Эргашходжаева Шахноза Джасуровна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.1.23.04.
Расмий оппонентлар: Ахмедов Икром Акрамович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Бобожонов Азизжон Бабаханович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент, Ҳасанов Тоҳир Абдурашидович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Тикув-трикотаж корхоналари маркетинг фаолиятида мотивация усулларидан фойдаланиш методологиясини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “маркетингда мотивация” тушунчасининг иқтисодий мазмуни корхонани бозорда барқарор ривожлантириш билан боғлиқ бўлган мақсадларини амалга ошириш учун маркетинг фаолиятида исте'молчилар, маркетолог-ходимлар ва воситачиларда ижодкорлик, ташаббускорлик, жамоавий ишлаш, тезкор қарор қабул қилиш орқали мижозлар билан доимий ўзаро муносабатлар ўрнатишга асосланган усуллар, воситалар ва ёндашувлар мажмуи сифатида такомиллаштирилган;
корхоналар маркетинг фаолиятида маркетолог-ходимларга йўналтирилган мотивация усулларидан фойдаланганлик даражаси индексини “паст” (0<МУФИ≤0,6), “ўрта” (0,6<МУФИ≤0,8), “юқори” (0,8<МУФИ≤1) даражадаги мезон ва индикаторлари орқали баҳолаш асосида стратегик қарорлар қабул қилиш асосланган;
исте'молчиларнинг тикув-трикотаж маҳсулотларига бўлган талабини маҳсулотнинг ҳаётийлик йўлининг турли босқичларида мотивация усулларидан фойдаланишда кириш босқичида “ахборот-ишонч мотиви”, ўсиш босқичида “ижтимоий-эмоционал мотив”, етуклик/пасайиш босқичида “иқтисодий-содиқлик мотиви”ни қўллаш таклифи асосланган;
корхоналар маркетинг фаолиятида воситачилар билан узоқ муддатли алоқалар ўрнатиш, харид фаоллигини ошириш, хулқ-атворли ва коммуникасион ривожлантириш, сифатли хизмат кўрсатиш ва молиявий мотивация усуллари воситачиларни мотивациялаш индекси “кам даражада мотивациялаш” (1<ВМИ≤3), “ўрта даражада мотивациялаш” (3<ВМИ≤4), “юқори даражада мотивациялаш” (4<ВМИ≤5) гуруҳга ажратиш орқали такомиллаштирилган;
тикув-трикотаж корхоналарида маркетинг фаолияти жараёнлари динамикасига та'сир этувчи демографик, психогафик ва географик омилларнинг мотивация усуллари билан боғлиқлигини эконометрик моделлаштириш асосида 2035-йилга қадар маҳсулот ишлаб чиқиш ва сотиш ҳажмининг прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тикув-трикотаж корхоналари маркетинг фаолиятида мотивация усулларидан фойдаланишни такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
услубий ёндашувга кўра “маркетингда мотивация” тушунчасининг иқтисодий мазмуни корхонани бозорда барқарор ривожлантириш билан боғлиқ бўлган мақсадларини амалга ошириш учун маркетинг фаолиятида исте'молчилар, маркетолог-ходимлар ва воситачиларда ижодкорлик, ташаббускорлик, жамоавий ишлаш, тезкор қарор қабул қилиш орқали мижозлар билан доимий ўзаро муносабатлар ўрнатишга асосланган усуллар, воситалар ва ёндашувлар мажмуи сифатида такомиллаштирилган назарий ва услубий материаллардан олий таълим талабалари учун тавсия этилган “Брендни бошқариш” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган. (Тошкент давлат иқтисодиёт университети ректорининг 07.03.2025 йилдаги 265 сонли буйруғИ билан берилган 265-30 сон нашр гувоҳномаси). Мазкур тушунчанинг янги мазмунда киритилиши олий таълим муассасалари талабалари ҳамда бўлғуси мутахассисларнинг маркетинг фаолиятида мотивация усуллари борасидаги билим ва кўникмаларини кенгайтириш имконини яратган;
корхоналар маркетинг фаолиятида маркетолог-ходимларга йўналтирилган мотивация усулларидан фойдаланганлик даражаси индексини “паст” (0<МУФИ≤0,6), “ўрта” (0,6<МУФИ≤0,8), “юқори” (0,8<МУФИ≤1) даражадаги мезон ва индикаторлари орқали баҳолаш асосида стратегик қарорлар қабул қилиш асосланган илмий янгилиги "Софт деним техтилес" МЧЖ амалиётида қўлланилган (Ўзбекистон Савдо-Саноат палатаси томонидан 2025 йил 9 октябрда берилган 03-05-33-11512-сон маълумотнома). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида корхона сотув ҳажми 2024 йилда 2023 йилга нисбатан 8,6 фоизга ошишга эришилган;
исте'молчиларнинг тикув-трикотаж маҳсулотларига бўлган талабини маҳсулотнинг ҳаётийлик йўлининг турли босқичларида мотивация усулларидан фойдаланишда кириш босқичида “ахборот-ишонч мотиви”, ўсиш босқичида “ижтимоий-эмоционал мотив”, етуклик/пасайиш босқичида “иқтисодий-содиқлик мотиви”ни қўллаш таклифи “Шамширгарон эффект” МЖЧ амалиётига жорий этилди (Ўзбекистон Савдо-Саноат палатаси томонидан 2025 йил 9 октябрда берилган 03-05-33-11512-сон маълумотнома). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида корхона сотув ҳажми 2024 йилда 2023 йилга нисбатан 9,4 фоизга ошишга эришилган;
корхоналар маркетинг фаолиятида воситачилар билан узоқ муддатли алоқалар ўрнатиш, харид фаоллигини ошириш, хулқ-атворли ва коммуникасион ривожлантириш, сифатли хизмат кўрсатиш ва молиявий мотивация усуллари воситачиларни мотивациялаш индекси “кам даражада мотивациялаш” (1<ВМИ≤3), “ўрта даражада мотивациялаш” (3<ВМИ≤4), “юқори даражада мотивациялаш” (4<ВМИ≤5) гуруҳга ажратиш орқали такомиллаштирилган илмий янгилиги “Камалак Шабнам текс” МЧЖ фаолиятига жорий этилди (Ўзбекистон Савдо-Саноат палатаси томонидан 2025 йил 9 октябрда берилган 03-05-33-11512-сон маълумотнома). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида корхона сотув ҳажми 2024 йилда 2023 йилга нисбатан 9,2 фоизга ошишга эришилган;
тикув-трикотаж корхоналарида маркетинг фаолияти жараёнлари динамикасига та'сир этувчи демографик, психогафик ва географик омилларнинг мотивация усуллари билан боғлиқлигини эконометрик моделлаштириш асосида 2035-йилга қадар маҳсулот ишлаб чиқиш ва сотиш ҳажмининг прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган илмий янгилиги "Софт деним техтилес" МЧЖ амалиётида жорий этилди (Ўзбекистон Савдо-Саноат палатаси томонидан 2025 йил 9 октябрда берилган 03-05-33-11512-сон маълумотнома). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида корхонанинг барқарорлигига эришиш натижасида савдо айланмасини ошириш имконияти аниқланиб сотув ҳажмининг истиқболдаги кўрсаткичларини янада аниқлаштириш ҳамда мувофиқлаштириш имконияти яратилган.