Аманжолова Зулфия Мамитовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Эртаги экинда қовуннинг (C.мело аданс Л.) нав ва дурагайларини танлаш ҳамда етиштиришнинг технологик элементларини такомиллаштириш (Нукус тумани мисолида)”, 06.01.06 – сабзавотчилик (Қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Qx1526
Илмий раҳбар: Матиякубов Худояр, қишлоқ хўжалиги фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоғистон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.08/2025.27.12.Qx.02.02.
Расмий оппонентлар: Дустмуратова Саодат Исмоиловна, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор; Амиров Хамидулла Суюнович, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Сабзавот, полиз экинлари ва картишкачилик илмий-тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Нукус туманида эртаги экинда қовун нав намуналарининг агробиологик хусусиятларини ўрганиш, истиқболли нав ва дурагайларни танлаш ҳамда мақбул кўчат ёши, экиш муддати ва усулларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор эртаги экинда қовуннинг 18 та нав ва дурагайларидан Қорақалпоғистон тупроқ-иқлим шароитида етиштиришга мос, кичик мева вазнли (0,7-1,2 кг), энг эрта товарбоп (18,8-24,4 т/га) ва юқори ҳосилдор (34,4-54,1 т/га) “Рохат”, “Колхозница”, “Кичкинтой” навлари ва “Дакаро Ф1” дурагайи танланган;
қовун нав ва дурагайларини 25 кунлик кўчатидан экилганда уларнинг ўсиб-ривожланиши ва ҳосилдорлиги юқори (35,9 т/га) бўлиши аниқланган;
эртаги экинда қовун нав ва дурагайларидан энг эрта товарбоп ва юқори ҳосилдорликни (41,1 т/га) таъминловчи мақбул экиш муддати апрел ойининг биринчи декадаси эканлиги аниқланган;
қовун нав ва дурагайларини эртаги экинда ўсиб-ривожланиши ва юқори ҳосилдорлигига (42,5 т/га) таъсир этган кўчатларни самарали экиш усули (плёнка билан мулчалаш) илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Нукус туманида эртаги экинда қовуннинг (C.мело аданс Л.) нав ва дурагайларини танлаш ҳамда етиштиришнинг технологик элементларини ишлаб чиқиш бўйича тадқиқотлар натижасида:
“Эртаги экинда қовуннинг (C.мело аданс Л.) нав ва дурагайларини танлаш ҳамда етиштиришнинг технологик элементларини такомиллаштириш бўйича тавсиянома” тасдиқланган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 апрелдаги 02/013-1283-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома қовун етиштирувчи деҳқон ва фермер хўжаликларида қўлланма сифатида хизмат қилмоқда;
танлаб олинган қовуннинг серҳосил “Кичкинтой”, “Рохат”, “Эртаги хандалак №24”, “Колхозница” навлари ва “Дакаро Ф1” дурагайини Қорақалпоғистон Республикаси Нукус туманидаги “Даwлет шортанбайли” ва “Иқлас оринбай” фермер хўжалигининг 4,0 гектар майдонида жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 апрелдаги 02/013-1283-сон маълумотномаси). Натижада, қовуннинг “Гурбек местний” навидан – 28,3 т/га, “Кичкинтой” навидан – 30,5 т/га, “Рохат” навидан – 25,4 т/га, “Эртаги хандалак №24” навидан – 14,3 т/га, “Колхозница” навидан – 29,5 т/га ҳамда “Дакаро Ф1” дурагайидан – 31,6 т/га товарбоп ҳосил олинган, шунингдек, майдон бирлигидан мос равишда – 56,5; 121,8; 126,8; 71,3; 118,0 ҳамда 157,8 млн. сўм даромадга эришилган;
эртаги экинда қовун нав намуналарини 25 кунлик кўчатидан етиштириш ишланмаси Қорақалпоғистон Республикаси Нукус туманидаги “Нокис нурлı келешек” фермер хўжалигининг 1,0 гектар, “Туран Филдес” фермер хўжалигининг 1,0 гектар ҳамда “Амиw жагиси” фермер хўжалигининг 1,0 гектар, жами 3 гектар майдонга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 28 апрелдаги 02/013-1283-сон маълумотномаси). Натижада, “Гурбек местний” навидан – 32,2 т/га, “Кичкинтой” навидан – 29,1 т/га, “Рохат” навидан – 28,9 т/га ва “Дакаро Ф1” дурагайидан – 38,5 т/га товарбоп ҳосил ҳамда (мос равишда) 64,4; 116,4; 144,5 ҳамда 192,5 млн. сўм даромад олишга эришилган.