Зокиров Мирзрахим Абдуалиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи): Бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизими 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: № B2022.1.PhD/Ped2980
Илмий раҳбар: Қамбарова Дилором Юсуповна педагогика фанлари номзоди, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қўқон давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Қўқон давлат университети PhD.03/2025.27.12.Ped.34.01
Расмий оппонентлар: Эргашева Гулрухсор Сурхониддиновна педагогика фанлари доктори, профессор; Жўраев Нурбек Саъдуллаевич психология фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат педагогика институти.
II.Тадқиқотнинг мақсади: бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ва педагогик механизмларини ривожлантиришга оид таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилар билан белгиланади:
бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизимининг шахсий, когнитив-фаолиятли, рефлексив компонентларнинг рағбатлантирувчи, коммуникатив, трансляцион, регулятив функсиялар билан оптимал идентивлигининг коррекцион-ривожлантирувчи динамиклигини таъминлаш орқали аниқлаштирилган;
бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизимининг замонавий методик имкониятлари дискурсив-стилистик, риторик-прагматик, этикет-нутқни вербал ва новербал воситалар ва рефлексив компонентлар - субект-субект муносабатлар асосида такомиллаштирилган;
бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш моделинининг амалий компоненти “Персептив қобилиятларини ривожлантириш технологияси”, “Жудге”, “Келажакка назар”, “Муаммоли топшириқлар”, “Карусел”га модификацион тарзда лойиҳалаш ва продуктогенлик даражаси интенсификациясини персептивлик асосида бойитиш мантиқини белгилаш асосида такомиллаштирилган;
персептив қобилиятни ривожлантиришнинг интеграллашган методик таъминоти (репродуктив, ижодий-изланиш ва новаторлик босқичлари мазмуни) ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини ошира олиш даражасини аниқлашга йўналтирилган квалиметрик параметрларнинг прогностик (конструктив) хусусиятларига устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизими бўйича олинган тадқиқот натижалари асосида:
бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизимининг шахсий, когнитив-фаолиятли, рефлексив компонентларнинг рағбатлантирувчи, коммуникатив, трансляцион, регулятив функсиялар билан оптимал идентивлигининг коррекцион-ривожлантирувчи динамиклигини таъминлаш орқали аниқлаштиришга доир таклиф ва мулоҳазалар “Умумий педагогика” (Педагогик маҳорат) номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган ҳамда тажриба синов ойбектларида оммалаштирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги 333-сонли буйруғи). Натижада, бўлғуси ўқитувчиларнинг ўқувчиларда ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизими учун самарали методик таъминот яратилди ва таълим жараёнига жорий қилинди.
бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизимининг замонавий методик имкониятлари дискурсив-стилистик, риторик-прагматик, этикет-нутқни вербал ва новербал воситалар ва рефлексив компонентлар - субект-субект муносабатлар асосида такомиллаштиришга доир тавсиялар “Умумий психология” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги 333-сонли буйруғи). Натижаларнинг жорий қилиниши бўлажак ўқитувчиланинг перцептив қобилиятини ривожлантириш тизимига доир иннновацион методик ишланмалар яратишга хизмат қилган.
бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизими моделинининг амалий компоненти “Персептив қобилиятини ривожлантириш технологияси”, “Жудге”, “Келажакка назар”, “Муаммоли топшириқлар”, “Карусел”га модификацион тарзда лойиҳалаш ва продуктогенлик даражаси интенсификациясини персептивлик асосида бойитиш мантиқини белгилаш асосида такомиллаштиришга доир тавсиялар “Умумий психология” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 6-сентябрдаги 333-сонли буйруғи). Натижада, бўлғуси ўқитувчиларда ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга йўналтирилган персептив қобилиятини ривожлантириш тизимининг педагогик имкониятлари кенг миқёсида оммалаштирилган.
персептив қобилиятини ривожлантиришнинг интеграллашган методик таъминоти (репродуктив, ижодий-изланиш ва новаторлик босқичлари мазмуни) ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини ошира олиш даражасини аниқлашга йўналтирилган квалиметрик параметрларнинг прогностик (конструктив) хусусиятларига устуворлик бериш асосида такомиллаштиришга доир тавсияларидан Республика маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтида амалга оширилган “ижтимоий тармоқлар орқали аҳоли ўртасида социологик тадқиқотлар ўтказиш ва натижалари асосида таҳлилий материаллар тайёрлаш”га бағишланган вазифалар ижросини таъминлашда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2023-йил 2-июндаги 213-сон далолатномаси). Натижада, персептив қобилиятини ривожлантиришнинг интеграллашган методик таъминоти кенг миқёсида оммалаштиришга эришилган.