Курбонова Зилола Исмоил қизининг фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мактабгача таълим ташкилотларида 5-7 ёшли болаларни мактаб таълимига тайёрлаш механизмларини такомиллаштириш” 13.00.08–Мактабгача таълим ва тарбия назарияси ва методикаси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Ped 5352 
Илмий раҳбар: Жумаева Моҳигул Абдувоҳидовна, доцент, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Бухоро давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.08.04
Расмий оппонентлар: Хурвалиева Тармиза Латиповна, профессор, педагогика фанлари доктори (DSc);  Турдиева Моҳира Жўрақуловна, доцент, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи  ташкилот: Урганч давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади Тадқиқотнинг мақсади мактабгача таълим ташкилотларида 5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш механизмларини такомиллаштиришга оид илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлашнинг педагогик – психологик имкониятлари тарбияланувчиларнинг жисмоний (ҳаракат координацияси, мустақиллик, физиологик ўсиш), ақлий (тафаккур, хотира, диққат, тасаввур, санъатга қизиқиш), ижтимоий-эмоционал (мулоқот, эмоциялар, одоб-ахлоқ), билиш қобилиятлари (санаш ва ҳисоблаш, ҳарфлар ва товушларни билиш, рангларни ва шаклларни фарқлаш) каби хусусиятлари баҳоловчи шахсий ривожланиш траекториясини белгилаш асосида аниқлаштирилган.
5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш механизми тарбиячи ва тенгдошлар билан ҳамкорлик, мулоқот ва оʻрганишда боланинг “яқин ривожланиш зонасини”ни аниқлашга йўналтирилган (когнитив, ижтимоий-эмоционал ва жисмоний ривожланиши, оʻқишга боʻлган тайёргарлигини ошириши ва мактаб муҳитига муваффақиятли мослашишига ёрдам бериш) оʻқув-тарбия жараёнининг мазмуни педагогик, психологик ва дидактик тамойилларга устуворлик бериш орқали илмий асосланган.
мактабгача таълим ташкилотларида ҳар бир тарбияланувчининг ривожланганлик даражаси физик (бўй ўсиши, жисмоний куч ва чидамлилик), когнитив (ақлий қобилиятлар, билим олиш, муаммо ечиш, тафаккур қилиш қобилияти), ижтимоий-эмоционал (муносабатларни қуриш, мулоқот қилиш, эмоцияларни бошқариш, ўз-ўзини англаш) каби соҳаларини диагностик таҳлил қилишга йўналтирилган мезонлар асосида такомиллаштирилган.
5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш мазмуни ҳар бир тарбияланувчининг (генетик омиллар, муҳит таъсири, тарбия, саломатлик) индивидуал ривожланиш суръати ва қобилиятларини ҳисобга олган ҳолда “Менинг эҳтиёжларим, эмоцияларим, ниятларим” усулидан фойдаланишга йўналтирилган рефлексив ёндашувли платформадан фойдаланишга оид методик тавсиялар асосида такомиллаштирилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мактабгача таълим ташкилотларида 5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш механизмларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалари асосида:
5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлашнинг педагогик – психологик имкониятлари тарбияланувчиларнинг жисмоний (ҳаракат координацияси, мустақиллик, физиологик ўсиш), ақлий (тафаккур, хотира, диққат, тасаввур, санъатга қизиқиш), ижтимоий-эмоционал (мулоқот, эмоциялар, одоб-ахлоқ), билиш қобилиятлари (санаш ва ҳисоблаш, ҳарфлар ва товушларни билиш, рангларни ва шаклларни фарқлаш) каби хусусиятлари баҳоловчи шахсий ривожланиш траекториясини белгилаш асосида аниқлаштирилган хулоса ва таклифлардан “Болаларни мактабга тайёрлаш методикаси” дарслиги мазмунини такомиллаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 28-августдаги 02/01-01-335-сон маълумотномасига мувофиқ). Натижада, 5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш мазмунини муайян даражада бойитилишига эришилган;
5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш механизми тарбиячи ва тенгдошлар билан ҳамкорлик, мулоқот ва оʻрганишда боланинг “яқин ривожланиш зонасини”ни аниқлашга йўналтирилган (когнитив, ижтимоий-эмоционал ва жисмоний ривожланиши, оʻқишга боʻлган тайёргарлигини ошириши ва мактаб муҳитига муваффақиятли мослашишига ёрдам бериш) оʻқув-тарбия жараёнининг мазмуни педагогик, психологик ва дидактик тамойилларга устуворлик бериш орқали илмий асосланган таклифлар дан ПЗ-2014-0906083753 – “Мактабгача таълим муассасаларида таълим жараёни сифат ва самарадорлигини такомиллаштиришнинг педагогик тизими” мавзусидаги амалий тадқиқот лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган. (Қори Ниёзий номидаги тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 18-июндаги 01/09-09/307-сон маълумотномаси) Натижада, 5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш бўйича тавсия этилган лойиҳалар орқали тарбиячиларнинг касбий маҳоратини муайян оширишга эришилган.
мактабгача таълим ташкилотларида ҳар бир тарбияланувчининг ривожланганлик даражаси физик (бўй ўсиши, жисмоний куч ва чидамлилик), когнитив (ақлий қобилиятлар, билим олиш, муаммо ечиш, тафаккур қилиш қобилияти), ижтимоий-эмоционал (муносабатларни қуриш, мулоқот қилиш, эмоцияларни бошқариш, ўз-ўзини англаш) каби соҳаларини диагностик таҳлил қилишга йўналтирилган мезонлар асосида такомиллаштирилган тавсиялардан 60110200-Мактабгача таълим йўналиши талабалари учун тайёрланган “Болаларни мактабга тайёрлаш методикаси” дарслиги мазмунини назарий ва амалий жиҳатдан бойитишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 28-августдаги 02/01-01-335-сон маълумотномасига мувофиқ). ишлаб чиқилди (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 28-августдаги 02/01-01-335-сон маълумотномасига мувофиқ). Натижада, 5–7 ёшли болаларни мактаб таълимига тайёрлаш механизмларини янада самарали ташкил этиш, таълим ва тарбия жараёнида инновацион ҳамда ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланиш, шунингдек, тарбиячиларнинг медиа ва касбий компетентлигини оширишга эришилган;
5-7 ёшли болаларни мактабга тайёрлаш мазмуни ҳар бир тарбияланувчининг (генетик омиллар, муҳит таъсири, тарбия, саломатлик) индивидуал ривожланиш суръати ва қобилиятларини ҳисобга олган ҳолда таълим мазмуни ва услубини автоматик мослаштиришга йўналтирилган рефлексив ёндашувли платформадан фойдаланишга оид ишлаб чиқилган таклифлардан ПЗ-202005236-рақамли “Оила психологияси фанидан мултимедия маҳсулотини яратиш” мавзусидаги инновацион тадқиқот лойиҳасида белгиланган асосий вазифаларни бажаришда самарали фойдаланилган. (Бухоро давлат университетининг 2025-йил 26-июндаги 01-11-05/4075-сон маълумотномаси) Натижада, такомиллаштирилган механизмларнинг самарадорлигини эмпирик ўлчаш усуллари (масалан, экспериментал ва назорат гуруҳлари натижаларини таққослаш) тадқиқот методологиясини ривожлантиришда муайян даражада хизмат қилишига эришилган.