Хайдарова Лобар Халимовнанинг фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликнинг интегрсиялашган тизимини такомиллаштириш” 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.А.PhD/Ped.2820
Илмий раҳбар: Дилова Наргиза Гайбуллаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Бухоро давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.08.04.
Расмий оппонентлар: Адизов Бахтиёр Раҳмонович, профессор, педагогика фанлари доктори (DSc); Тайланова Шоҳида  Зайниевна, профессор, педагогика фанлари доктори (DSc).
Етакчи  ташкилот:  Урганч давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади талабаларда ахлоқий ва эстетик компетенликнинг интеграциялашган тизимини такомиллаштириш ҳамда илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликнинг интеграциялашган тизими “ахлоқий-эстетик билим”, ахлоқий-эстетик ҳис-туйғу”,“ахлоқий-эстетик хулқ-атвор” тушунчаларининг педагогик моҳияти шахс эҳтиёжлари иерархиясининг тарихийлик, ворисийлик ёндашувига кўра (шахсий ривожланиш, ижтимоий уйғунлик, маданий бойлик) “субект-эҳтиёж”, “эҳтиёж-субект” дуаллигига мувофиқ илмий асосланган;
талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликни ривожлантириш мазмуни дахлдорлик, фидойилик, мафкуравий таҳдидлардан ҳимояланиш каби детерминантлари нопрофессионал, статистик, динамик кўринишга эга мотивлаштириш жараёнларининг ички ва ташқи рағбат билан реаллашув имкониятларини ўзини-ўзи ривожлантиришнинг индивидуал траекториясига мувофиқлигини таъминлаш асосида аниқлаштирилган;
талабаларнинг ахлоқий ва эстетик компетентлик даражаси мезонлари ёшларнинг ахлоқий ва эстетик компетентлигини рақамли технологиялар орқали оширишга қаратилган “Олтин қоидалар сандиғи" ижодий лойиҳасини қўллаш орқали  фойдаланувчиларга ахлоқий дилеммаларни ҳал қилиш даражасини (диний ахлоқ, дунёвий ахлоқ, профессионал ахлоқ) баҳолашга оид нормалар такомиллаштирилган;
талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликни ривожлантириш модели амалий компоненти миллий ахлоқий-маданий қадриятлар (этник қадриятлар, инсон идеали ва муносиб ҳаёт ҳақидаги ғоялар)нинг ахлоқий муносабатларни ривожлантиришдаги роли ҳамда компонентларини интеграциялаш асосида “Виртуал ва ҳақиқий оламда ахлоқий-эстетик интеграция” номли махсус ўқув курси дастурини ишлаш орқали такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Талабаларда ахлоқий ва эстетик компетенликнинг интеграциялашган тизимини такомиллаштириш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликнинг интеграциялашган тизими “ахлоқий-эстетик билим”, ахлоқий-эстетик ҳис-туйғу”,“ахлоқий-эстетик хулқ-атвор” тушунчаларининг педагогик моҳияти шахс эҳтиёжлари иерархиясининг тарихийлик, ворисийлик ёндашувига кўра (шахсий ривожланиш, ижтимоий уйғунлик, маданий бойлик) “субект – эҳтиёж”, “эҳтиёж – субект” дуаллигига мувофиқ илмий асосланган тавсиялар асосида ФЗ-2016-0909111822 "Дарсликлар ва ўқув адабиётлари мазмунига Шарқ педагогик тафаккури дурдоналарини сингдириш орқали ўқувчиларда оммавий маданиятга қарши курашчанлик кўникмаларини шакллантириш механизмлари" (2017-2020-йй) мавзусидаги фундаментал лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 18-июндаги 01/09/305-сон маълумотномаси). Натижада, ушбу лойиҳада Шарқ мутафаккирлари мероси воситасида талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликни интеграциялаш имкониятларининг илмий назарий асосларини ўрганиш имкониятини оширишга эришилган.
талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликни ривожлантириш мазмуни дахлдорлик, фидойилик, мафкуравий таҳдидлардан ҳимояланиш каби детерминантлари нопрофессионал, статистик, динамик кўринишга эга мотивлаштириш жараёнларининг ички ва ташқи рағбат билан реаллашув имкониятларини ўзини-ўзи ривожлантиришнинг индивидуал траекториясига мувофиқлигини таъминлаш асосида аниқлаштирилган илмий тавсиялардан “Миллий тикланишдан-миллий юксалиш сари” ёшларни қўллаб-қувватлашга қаратилган “Учинчи Ренессанс - ёшлар нигоҳида” номли лойиҳаси доирасида тарғибот ишларини ташкил этиш ва ўтказишда диссертация материалларидан фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йил 12-июл 2-13-21-3818-сон маълумотномаси). Натижада, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 26-мартдаги “Маънавий-маърифий ишлар тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” ги ПҚ-5040-сон Қарори ижросини таъминлашга муайян даражада эришилган;
талабаларнинг ахлоқий ва эстетик компетентлик даражаси мезонлари ёшларнинг ахлоқий ва эстетик компетентлигини рақамли технологиялар орқали оширишга қаратилган “Олтин қоидалар сандиғи" ижодий лойиҳасини қўллаш орқали  фойдаланувчиларга ахлоқий дилеммаларни ҳал қилиш даражасини (диний ахлоқ, дунёвий ахлоқ, профессионал ахлоқ) баҳолашга оид такомиллаштирилган нормалардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2024-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ВИИ йўналишида белгиланган “Узлюксиз таълим тизимида маънавий комилликка эришиш ва маърифатли ёшларни тарбиялашга доир чора-тадбирлар” 52-банди “Узлюксиз маънавий тарбия консепсиясида белгиланган мақсад ва вазифалар асосида  “Янги куч”  маънавий-тарбиявий ҳаракатлар дастурини ишлаб чиқиш” мавзусида тарғибот ишларини ташкил этиш ва ўтказишда фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2025-йил 17-апрелдаги 10/203-сонли далолатномаси). Натижада,  диссертацияда илгари сурилган таклифлар, тавсия ва хулосалар талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликнинг интеграциялашган тизимини такомиллаштиришга хизмат қилган. 
талабаларда ахлоқий ва эстетик компетентликни ривожлантириш модели амалий компоненти миллий ахлоқий-маданий қадриятлар (этник қадриятлар, инсон идеали ва муносиб ҳаёт ҳақидаги ғоялар)нинг ахлоқий муносабатларни ривожлантиришдаги роли ҳамда компонентларини интеграциялаш асосида “Виртуал ва ҳақиқий оламда ахлоқий-эстетик интеграция” номли махсус ўқув курси дастурини ишлаш орқали такомиллаштирилган лойиҳа асосида “Умумтаълим мактабларининг 5-6 синф дарсларида ИТ технологияларини қўллаш методикаси” (2024-2025-йй) мавзусидаги олима аёллар инновацион лойиҳани амалга ошириш жараёнида фойдаланилган. (Қори Ниёзий номидаги тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 18-июндаги 01/09/305-сон маълумотномаси). Натижада, талаба ёшларнинг ахлоқий ва эстетик компетентлигини интеграциялар орқали улардаги маънавий иммунитетни мустаҳкамлаш жараёнини самарадорлиги оширишга эришилган.