Нурматова Шахнозахон Шавкатбек қизининг
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Она тили таълимида ўқувчиларнинг нутқий компетенсияларини баҳолаш методикасини такомиллаштириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (она тили) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Ped10911
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Қораев Самаридин Баракаевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Казиева Турғуной Турсунбаевна, педагогика фанлари доктори, профессор; Машарипова Умида Абдувоҳидовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади она тили таълимида ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини баҳолаш методикасини такомиллаштиришга доир илмий-методик таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
она тили таълими жараёнида ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини баҳолашнинг назарий жиҳатлари компетенсиявий ёндашув, нутқий фаолиятнинг лингводидактик мезонлари ҳамда педагогик диагностика тамойилларини ўзаро интеграциялаш орқали ўқувчининг тинглаб тушуниш, оғзаки баён қилиш, ўқиб англаш ва ёзма ифода қилиш каби коммуникатив компетенсияларини босқичма-босқич аниқлаш, мониторинг қилиш ва мезонли баҳолашга хизмат қилувчи яхлит баҳолаш модели асосида аниқлаштирилган;
она тили таълимида ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини баҳолашнинг илмий-методик модели нутқ фаолияти турларига доир аниқ кўрсаткичлар, даражалаштирилган топшириқлар, натижани қайд этишнинг рейтинг жадвали ва рефлексив таҳлил усулларини ягона тизимга келтириш ҳамда баҳолаш натижаларига таянган ҳолда таълим мазмунини корригирлаш йўлларини белгилаш орқали такомиллаштирилган;
ўқувчиларнинг она тилидан нутқий кўникмаларини баҳолашга қаратилган топшириқлар спецификацияси нутқ фаолияти турлари бўйича ўлчанадиган индикаторлар, топшириқларнинг когнитив мураккаблик даражалари, бажарилишни тавсифловчи аниқ дескрипторлар, балларни тақсимлаш тартиби ва натижаларни талқин этиш кўрсаткичларини ўзаро мувофиқлаштириш, шунингдек экспертиза ҳамда синов натижалари асосида мазмунан такомиллаштириш орқали тузилган;
она тили таълимида нутқий компетенсияларни баҳолашда фойдаланиладиган топшириқларни шакллантиришга доир таклиф ва тавсиялар амалиётда олинган синов натижалари, ўқитувчилар фаолиятида қўлланилаётган баҳолаш тажрибасининг қиёсий таҳлили, топшириқларнинг мазмун ва шакл жиҳатидан сифатини белгилайдиган эксперт хулосалари, шунингдек ишончлилик ва фарқловчанлик кўрсаткичларини қамраб олган статистик таҳлил маълумотларини умумлаштириш асосида ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
компетенсиявий ёндашув, нутқий фаолиятнинг лингводидактик мезонлари ҳамда педагогик диагностика тамойилларини ўзаро интеграциялаш орқали ўқувчининг тинглаб тушуниш, оғзаки баён қилиш, ўқиб англаш ва ёзма ифода қилиш каби коммуникатив компетенсияларини босқичма-босқич аниқлаш, мониторинг қилиш ва мезонли баҳолашга хизмат қилувчи яхлит баҳолаш модели асосида ёритилган она тили таълими жараёнида ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини баҳолашнинг назарий жиҳатлари, нутқ фаолияти турларига доир аниқ кўрсаткичлар, даражалаштирилган топшириқлар, натижани қайд этишнинг рейтинг жадвали ва рефлексив таҳлил усулларини ягона тизимга келтириш ҳамда баҳолаш натижаларига таянган ҳолда таълим мазмунини корригирлаш йўлларини белгилаш орқали такомиллаштирилган она тили таълимида ўқувчиларнинг нутқий кўникмаларини баҳолашнинг илмий-методик моделига доир амалий таклиф ва тавсиялардан  Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ПЗ-20170929789-сонли “Ўзбекистонда олий таълим муассасаларининг ўқув жараёнида илғор педагогик ва замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишни такомиллаштириш механизмларини ишлаб чиқиш” мавзусидаги амалий лойиҳа доирасида белгиланган вазифаларни бажаришда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 28-августдаги 04/11-15582 сонли маълумотнома). Натижада, берилган методик таклиф ва тавсиялар таълим жараёнига инновацион ёндашувларни татбиқ этиш, баҳолашнинг замонавий мезон ва механизмларини шакллантириш, шунингдек, ўқувчиларнинг нутқий фаолиятини ривожлантиришга йўналтирилган комплекс методикани қўллаш имконини яратди.
нутқ фаолияти турлари бўйича ўлчанадиган индикаторлар, топшириқларнинг когнитив мураккаблик даражалари, бажарилишни тавсифловчи аниқ дескрипторлар, балларни тақсимлаш тартиби ва натижаларни талқин этиш кўрсаткичларини ўзаро мувофиқлаштириш, шунингдек экспертиза ҳамда синов натижалари асосида мазмунан такомиллаштириш орқали тузилган ўқувчиларнинг она тилидан нутқий кўникмаларини баҳолашга қаратилган топшириқлар спецификациясига оид таклиф ва тавсияларидан Ўзбекистон Миллий телерадикомпанияси “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси „Ўзбекистон“ телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”, “Ўзбекистон ёшлари” дастурлари ссенарийсини тайёрлашда (2024-2025 йиллар давомида) фойдаланилди. (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йил 18-апрелдаги 05-09-496-сон маълумотномаси). Натижада, такомиллаштирилган методика она тили таълимида  ўқувчиларнинг нутқий компетенсияларини баҳолаш методикасини шакллантиришга ёрдам беради;
амалиётда олинган синов натижалари, ўқитувчилар фаолиятида қўлланилаётган баҳолаш тажрибасининг қиёсий таҳлили, топшириқларнинг мазмун ва шакл жиҳатидан сифатини белгилайдиган эксперт хулосалари, шунингдек ишончлилик ва фарқловчанлик кўрсаткичларини қамраб олган статистик таҳлил маълумотларини умумлаштириш асосида ишлаб чиқилган она тили таълимида нутқий компетенсияларни баҳолашда фойдаланиладиган топшириқларни шакллантиришга доир таклиф ва тавсиялар “Умумий педагогика” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Ресбупликаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023- йил 25-августдаги 391-сонли буйруғи асосида 391190-рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, ушбу мобил илова мактаб ўқувчиларини она тили фанидан нутқий компетенсиясини шакллантиришга ва баҳолашга хизмат қилган.