Anvarov Xikmat Erkinovichning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.    Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Pandemiya sharoitida shoshilinch tibbiy yordam muassasalari faoliyatini tashkil etishning innovatsion jihatlari”, 14.00.40 – Shoshilinch tibbiyot (tibbiyot fanlari). 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2021.1.DSc/Tib531.
Ilmiy rahbar: Xadjibaev Abduxakim Muminovich, tibbiyot fanlari doktori, professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi, DSc.06/2025.27.12.Tib.18.01.
Rasmiy opponentlar: Zamyatin Mixail Nikolaevich, tibbiyot fanlari doktori, professor (Rossiya Federatsiyasi); Musabaev Erkin Isakovich, tibbiyot fanlari doktori, professor, O‘zbekiston Fanlar Akademiyasining akademigi; Akilov Xabibulla Ataullaevich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot nomi: Robert Kox Instituti (Germaniya).
Dissertatsiya yo‘nalishi amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqodning maqsadi pandemiya sharoitida shoshilinch tibbiy yordamni tashkil etish va uning faoliyatini takomillashtirish hamda bemorlarni adekvat marshrutizatsiya qilish hamda tashkiliy-funksional echimlarni joriy etish orqali COVID-19 bilan kasallangan bemorlarga ko‘rsatiladigan shoshilinch tibbiy yordam samaradorligini takomillashtirishdan iborat.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
pandemiya sharoitida shoshilinch tibbiy yordamni tashkil etishning ilmiy asoslangan kompleks tashkiliy-funksional modeli ishlab chiqilgan va uning samaradorligi shoshilinch statsionarlarning qabul-diagnostika bo‘limlarini tuzilmaviy qayta tashkil etish, markazlashtirilgan boshqaruv hamda teletibbiyot orqali qo‘llab-quvvatlash hisobiga isbotlangan;
kadrlar va moddiy resurslar tanqisligi sharoitida og‘ir ahvoldagi bemorlarni boshqarishning samarali vositasi sifatida teletibbiyot texnologiyalarini shoshilinch tibbiy yordam tizimiga tizimli ravishda joriy etishning ilmiy jihatdan samaradorligi isbotlangan;
COVID-19 kasalligining og‘ir kechishini bashorat qilishda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan asosiy kliniko-laborator prognostik markerlarning bashoratlash qiymati aniqlanib, ulardan foydalanish bemorlarni olib borish taktikasini optimallashtirish hamda o‘lim ko‘rsatkichini kamaytirishga xizmat qilishi asoslangan;
taklif etilgan shoshilinch tibbiy yordam modeli barcha infeksion pandemiyalar sharoitida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan universal tashkiliy-funksional echim ekanligi ilmiy jihatdan asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. 
Pandemiya sharoitida COVID-19 bilan kasallangan bemorlarga tibbiy yordam ko‘rsatish natijalarini yaxshilash bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar asosida «COVID-19 koronavirus infeksiyasi bilan kasallangan bemorlar holatining kechishini bashorat qilish» nomli uslubiy tavsiyanoma ishlab chiqilib, sog‘liqni saqlash amaliyotiga joriy etildi (Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Ilmiy kengashi majlisining 18.09.2025 yildagi 4-sonli bayoni).
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy-texnik kengashning 2025 yil 24 oktyabrdagi № 27/45-sonli bayoni xulosasiga ko‘ra, olingan ilmiy tadqiqot natijalari asosida quyidagilar amaliyotga joriy qilindi:
birinchi ilmiy yangilik: pandemiya sharoitida shoshilinch tibbiy yordamni tashkil etishning ishlab chiqilgan va ilmiy asoslangan kompleks modeli, qabul-diagnostika bo‘limlarini tuzilmaviy qayta tashkil etish, markazlashtirilgan boshqaruv va telemedisinalik qo‘llab-quvvatlashni o‘z ichiga olgan holda, Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazining Xorazm (23.05.2025 yildagi №110/1-«I» sonli buyruq) va Namangan filiallari (23.05.2025 yildagi №119/4 sonli buyruq) amaliyotiga tizimli ravishda joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: bemorlarning sog‘ayish va mehnat faoliyatiga qaytish muddatlari qisqardi, reanimatsiya va statsionarda yotish davri kamaydi, shifoxona ichida infeksiya tarqalishining oldi olindi va asosiy kasallik og‘irlashishining oldi olindi. Iqtisodiy samaradorligi: reanimatsiya bo‘limida har bir bemor uchun dori-darmon xarajatlari o‘rtacha 12750000 so‘mga kamaydi, ushbu guruhdagi 381 nafar bemor uchun jami 4857750000 so‘m tejamkorlikka erishildi.
ikkinchi ilmiy yangilik: kadrlar va moddiy resurslar tanqisligi sharoitida og‘ir ahvoldagi bemorlarni boshqarish vositasi sifatida telemedisinalik texnologiyalari Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazining Buxoro (23.05.2025 yildagi №184 sonli buyruq) va Toshkent viloyati filiallari (01.06.2025 yildagi №90 buyruq) amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: teletibbiyot konsul`tatsiyalar orqali, ayniqsa kadrlar etishmasligi va izolyasiya sharoitida, og‘ir va o‘ta og‘ir ahvoldagi bemorlarga ekspert xulosalarini taqdim etish imkoni yaratildi hamda inson omili ta’siri kamaytirildi. Iqtisodiy samaradorlik: engil kechishli bemorlar guruhida har bir bemor uchun dori-darmon xarajatlari o‘rtacha 175500 so‘mga kamaydi, jami tejamkorlik 29 484000 so‘mni tashkil etdi (n=168). Xulosa: teletibbiyot texnologiyalarni joriy etish og‘ir ahvoldagi bemorlarda o‘lim bilan yakunlanuvchi asoratlar chastotasini 50 foizga kamaytirishga va terapiyani hayotiy funksiyalar holatiga mos ravishda to‘g‘rilashga imkon berdi.
uchinchi ilmiy yangilik: COVID-19 kasalligining og‘ir kechishini kritik prognostik markerlarga asoslanib bashorat qilish algoritmi Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazining Buxoro (23.05.2025 yildagi №184 buyruq) va Toshkent viloyati filiali (01.06.2025 yildagi №90 sonli buyruq) amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: kasallik rivojlanish modelini oldindan bashorat qilish orqali o‘lim holatlari kamaytirildi. Iqtisodiy samaradorligi: engil kechishli bemorlar guruhida har bir bemor uchun dori-darmon xarajatlari o‘rtacha 175500 so‘mga kamaydi, jami tejamkorlik 29484000 so‘mni tashkil etdi (n=168). Xulosa: C-reaktiv oqsil, D-dimer va qon ivish ko‘rsatkichlariga asoslangan algoritm o‘lim ko‘rsatkichini 10,5 foizga kamaytirishga, gospitalizatsiya muddatini engil kechishda 1,5 kunga, o‘rta og‘ir kechishda 3 kunga va og‘ir kechishda 5 kunga qisqartirishga imkon bergan.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: boshqa infeksion pandemiyalarda ham qo‘llash mumkin bo‘lgan universal shoshilinch tibbiy yordam modeli  Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazining Xorazm (23.05.2025 yildagi №110/1-«I» buyruq) va Namangan filiallari (23.05.2025 yildagi №119/4 buyruq) amaliyotiga joriy etildi. Ijtimoiy samaradorligi: bemorlarning tiklanish muddatlari qisqardi, statsionarda yotish davri kamaydi, shifoxona ichida infeksiya tarqalishi va asosiy kasallik og‘irlashishi oldi olindi. Iqtisodiy samaradorligi: reanimatsiya bo‘limida har bir bemor uchun dori-darmon xarajatlari o‘rtacha 12750000 so‘mga kamaydi, jami tejamkorlik 4857750 000 so‘mni tashkil etdi (381 bemor). Xulosa: pandemiya sharoitida qabul-diagnostika bo‘limlarini tuzilmaviy qayta tashkil etish, bemorlar oqimlarini ajratish, infeksiyalangan va infeksiyalanmagan bemorlar uchun to‘liq diagnostika-davolash siklini ta’minlash hamda o‘z vaqtida teletibbiyot maslahatlar o‘tkazishni o‘z ichiga olgan kompleks shoshilinch tibbiy yordam modeli shifoxona ichida infeksiya tarqalishining oldini olishga va asosiy kasallik og‘irlashishini kamaytirishga xizmat qiladi.