Абдухалиқов Сирожиддин Фахриддин ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Сурункали тарқалган пародонтитни оғир даражадасида фитопрепаратлар қўллашни муқобиллаштириш ва даволашни такомиллаштириш» 14.00.21–Стоматология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Tib3869.
Илмий раҳбар: Гаффоров Суннатулло Амруллоевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат стоматология институти DSc.04/30.12.2019.Tib.59.01.
Расмий оппонентлар: Камилов Хайдар Пазилович, тиббиёт фанлари доктори, профессор;  Алдашева Майя Ахметовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тюмен давлат тиббиёт университети (Россия Федерацияси).
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитни даволаш самарадорлигини махаллий янги  гемостатик фитопрепарат ёрдамида даволаш самарадорлигини муқобиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда оғиз бўшлиғи гигиенаси (PMA=66,8±4,6%; PI=0,88±0,28), тиш-милк чўнтаги микробларининг юқори концентрацияси (1580,5±248,41 КОЕ/мл) ҳамда кандидоз компонентининг устунлиги (48,4±1,24%) касалликнинг фаол диффуз яллиғланиш босқичи билан бевосита боғлиқлиги бир вақтда уч турдаги статистик усулларда асосланган;
ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда комбинациялашган даволаш усулини қўллаб микроблар сонини 1580,5±248,41 КОЕ/мл дан 318,4±33,12 КОЕ/мл гача камайтириши ва милк қонашини 24,4±0,24% гача қисқартириши анъанавий антисептик терапияга нисбатан устун экани исботланган;
ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда тиш-милк чўнтаги микробиоценози 94,32±27,42 КОЕ/мл гача нормаллашиши, нейтрофиллар инфильтрацияси 10,3±1,75 кл.дан 4,23±0,33 кл.гача камайиши ва тўқима репарацияси 1,6±0,01 мм гача тезлашиши ANOVA, t-мезон ва Шеффе критерийлари асосида такомиллаштирилган;
ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда клиник, микробиологик ва репаратив кўрсаткичларни ўз ичига олган баҳолаш модели асосида гемостатик суюқ экстракт ва эфир мойи препаратлари умумий клиник самарадорлик бўйича даволаш алгоритми ишлаб чиқилган. 
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича 2025 йил 17-июлдаги 22/57-сонли  хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда оғиз бўшлиғи гигиенаси (PMA=66,8±4,6%; PI=0,88±0,28), тиш-милк чўнтаги микробларининг юқори концентрацияси (1580,5±248,41 КОЕ/мл) ҳамда кандидоз компонентининг устунлиги (48,4±1,24%) касалликнинг фаол диффуз яллиғланиш босқичи билан бевосита боғлиқлиги бир вақтда уч турдаги статистик усулларда асосланганлиги Тошкент шахар Чилонзор тумани тиббиёт бирлашмаси (17.06.2025 йил № 01-1764 сонли буйруқ) ва  Тошкент шахар соғлиқни сақлаш бош бошқармаси Учтепа тумани 24-сонли оилавий поликлиникаси (17.06.2025 йил № 01/02-119 сонли буйруқ)  фаолияти амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтит касалликларини даволашда стоматолог мутахассисларимиз фитопрепаратларни қўллашда самарали натижалар имкониятларига асосланган даво-профилактика алгоритмини амалиётга кенг қўллаш имкониятига эга бўлишди. Иқтисодий самарадорлиги: Даволаш самарадорлигини баҳолашнинг объектив кўрсаткичлари ишлаб чиқилди. Касалликнинг қайталаниш хавфини аниқлаш усуллари яратилди. Беморларнинг даволаниш сифати яхшиланди. Касалликнинг қайталаниш частотаси 35% га камайди. Даволаш харажатлари 28% га камайган;
иккинчи илмий янгилик: ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда комбинациялашган даволаш усулини қўллаб микроблар сонини 1580,5±248,41 КОЕ/мл дан 318,4±33,12 КОЕ/мл гача камайтириши ва милк қонашини 24,4±0,24% гача қисқартириши анъанавий антисептик терапияга нисбатан устун экани исботланганлиги Тошкент шахар Чилонзор тумани тиббиёт бирлашмаси (17.06.2025й. №01-1764 сонли буйруқ) ва  Тошкент шахар соғлиқни сақлаш бош бошқармаси Учтепа тумани 24-сонли оилавий поликлиникаси (17.06.2025й. №01/02-119 сонли буйруқ)  фаолияти амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитни даволашда янги самарали усул ишлаб чиқилди. Анъанавий даволаш усулларига нисбатан юқори клиник самарадорлик исботланди. Даволаш муддатларининг қисқариши аниқланди. Диагностик аҳамияти касаллик кечишини прогнозлаш мезонлари такомиллаштирилди. Иқтисодий самарадорлиги: Беморларни диспансер кузатувининг оптимал схемаси яратилди. Даволаш харажатлари 6 ойда 16% га камайди. Стационар даволаниш муддати қисқарди. Бир бемор учун ўртача 4500000 сўм иқтисод қилинди. Қайта мурожаатлар сони камайиши ва даво профилактик ишларини самарадорлигини инобатга олинса, 6 ойлик йиллик иқтисодий самара 75 нафар бемор 55-60% ни ташкил этган;
учинчи илмий янгилик: ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда тиш-милк чўнтаги микробиоценози 94,32±27,42 КОЕ/мл гача нормаллашиши, нейтрофиллар инфильтрацияси 10,3±1,75 кл.дан 4,23±0,33 кл.гача камайиши ва тўқима репарацияси 1,6±0,01 мм гача тезлашиши ANOVA, t-мезон ва Шеффе критерийлари асосида такомиллаштирилганлиги Тошкент шахар Чилонзор тумани тиббиёт бирлашмаси (17.06.2025й. №01-1764 сонли буйруқ) ва  Тошкент шахар соғлиқни сақлаш бош бошқармаси Учтепа тумани 24-сонли оилавий поликлиникаси (17.06.2025й. №01/02-119 сонли буйруқ)  фаолияти амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитни даволаш учун саноатда кўзда тутилган гемостатик препарат ва эфир мойи каби фитопрепаратларнинг самарадорлиги олинган натижалар билан исботланган. Иқтисодий самарадорлиги: Даволаш харажатлари 28% га камайди. Стационар даволаниш муддати қисқарди. Қайта мурожаатлар сони камайди. Бир бемор учун ўртача 900000 сўм иқтисод қилинди. Йиллик иқтисодий самара 75 нафар бемор учун 67500000 сўмни ташкил этган.
тўртинчи илмий янгилик: ўрта ва ўрта оғир даражадаги сурункали тарқалган пародонтитли беморларда клиник, микробиологик ва репаратив кўрсаткичларни ўз ичига олган баҳолаш модели асосида гемостатик суюқ экстракт ва эфир мойи препаратлари умумий клиник самарадорлик бўйича даволаш алгоритми ишлаб чиқилганлиги Тошкент шахар Чилонзор тумани тиббиёт бирлашмаси (17.06.2025й. №01-1764 сонли буйруқ) ва  Тошкент шахар соғлиқни сақлаш бош бошқармаси Учтепа тумани 24-сонли оилавий поликлиникаси (17.06.2025й. №01/02-119 сонли буйруқ)  фаолияти амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Фитопрепаратларни қўллаш асосида беморларда яллиғланиш жараёнларининг камайиши, оғиз бўшлиғи гигиеник ҳолатининг яхшиланиши ва даволаш натижаларидан қониқиш даражасининг ошиши таъминланди. Бу пародонт касалликларининг қайталанишини камайтириш ва ҳаёт сифатини яхшилашга хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: Фитопрепаратларга асосланган даволаш усулларини қўллаш натижасида даволаш харажатлари ўртача 25–30% га камайди. Қайта мурожаатлар сони 20–25% га қисқарди, диспансер кузатув муддати оптималлаштирилди ҳамда қиммат синтетик препаратлардан фойдаланиш ҳажми 30% гача камайтирилди. Натижада умумий иқтисодий самара таъминланди.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish