Саидов Достон Нуриддин ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармогʻи номи): “Корхоналарда меҳнат муҳофазасини ташкил этиш ва оператив бошқарув тизими самарадорлигини оширишга доир маʼлумотларни йигʻиш ахборот тизимини ишлаб чиқиш”, 05.10.01 – “Меҳнатни муҳофаза қилиш ва инсон фаолияти хавфсизлиги”; (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Т4982
Илмий раҳбар: Сулайманов Суннатулла – техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги DSc.10/2025.27.12.Т.01.03 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Сиддиков Илҳомжон Хакимович, техника фанлари доктори, DSc, профессор; Атабаев Кахрамон Алберт ўғли, техника фанлари номзоди, PhD, доцент.
Етакчи ташкилот: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети
Диссертация йўналиши. Техника йўналиши. Амалий йўналтирилган илмий тадқиқот.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Корхоналарда меҳнат муҳофазасини ташкил этиш ва бошқарув самарадорлигини оширишга доир оператив маʼлумотларни йигʻиш ахборот тизимини ишлаб чиқиш орқали меҳнат хавфсизлигини ошириш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
“Инсон – техника – муҳит” тизими доирасида меҳнат муҳофазаси хизмати ходимининг ахборотни қабул қилиш, қайта ишлаш ва қарор қабул қилиш жараёнларини тавсифловчи математик модел ишлаб чиқилган ҳамда ушбу модел асосида ходим-нинг функсионал юкламасини миқдорий аниқлаш ва баҳолаш усули таклиф этилган;
эҳтимоллар назариясига асосланган Марков занжири математик модели меҳнат муҳофазасини ташкил этиш ва оператив бошқарув жараёнларига мослаштирилган ҳамда ушбу модел асосида ишлаб чиқаришдаги хавфли ҳолатлар, яқин ҳодисалар ва бахциз ҳодисалар ўртасидаги ўтиш эҳтимолларини баҳолаш имконини берувчи ахборот технологияси тузилмаси ишлаб чиқилган;
меҳнат муҳофазасини ташкил этиш ва бошқарув тизимида оператив бошқарув жараёнларини қўллаб-қувватлаш мақсадида хавфларни аниқлаш, баҳолаш ва таҳлил қилиш босқичларини ягона ахборот контурида бирлаштирувчи оптималлаштирилган консептуал модел ишлаб чиқилган;
рискларни рақамли баҳолаш натижалари асосида меҳнат муҳофазасини оператив бошқариш платформасининг техник ишлаш кўрсаткичларини реал вақт режимида комплекс баҳолаш имконини берувчи янги методик ёндашув ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Корхоналарда меҳнат муҳофазасини ташкил этиш ва оператив бошқарув тизими самарадорлигини оширишга доир маʼлумотларни йигʻиш ахборот тизимини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
меҳнат муҳофазасини оператив бошқариш жараёнларини рақамлаштириш ҳамда меҳнат муҳофазаси хизмати ходимининг функсионал юкламасини аниқлаш ва баҳолаш усули “Ўзбекистон темир йўллари” АЖнинг Ҳаракат хавфсизлиги ва меҳнат муҳофазаси назорати департаменти фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 17-сентябрдаги 4/Э-1291-сонли маълумотномаси). Натижада меҳнат муҳофазасини рақамлаштиришга йўналтирилган ахборот технологиясини жорий этиш ҳисобига йиллик иқтисодий самарадорлик 371,45 млн сўмни ташкил этган;
меҳнат муҳофазаси хизматини бошқарув жараёнида хавфларни баҳолаш ва таҳлил қилишга доир оптималлаштирилган консептуал модел, оператив бошқарув тузилмаси ва электрон платформасидан фойдаланиш учун техник имкониятларини баҳолаш усули ҳамда инсоннинг ахборотни қабул қилиш, қайта ишлаш, сақлаш ва қарор қабул қилиш тезлигини аниқлашга хизмат қилувчи дастур “Ўзбекистон темир йўллари” АЖнинг Ҳаракат хавфсизлиги ва меҳнат муҳофазаси назорати департаменти фаолиятига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 17-сентябрдаги 4/Э-1291-сонли маълумотномаси). Натижада вазифаларни бажариш тезлиги 35 % га ошган..