Султанова Жазира Бердаховнанинг  фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “ХХ аср қорақалпоқ ва турк халқлари адабий эртакларининг қиёсий-типологияси”, 10.00.06 - «Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик» (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2/PhD/Fil.3893.
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Казахбаев Сарсен Сеилбекович, филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.04.07 
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Қаниязова Жупаргул Оринбаевна, филология фанлари доктори (DSc), доцент;  Курамбаева Гуландам Каримбаевна, филология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоǵистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлари илмий-тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртаклари қиёсий-типологиясини таҳлил қилиш орқали уларнинг сюжетлик композицион қурилиши, образ, персонажлар тизимини аниқлаш ва ёзувчи-шоирларнинг бадиий маҳоратини очиб беришдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртакларининг жанр сифатида шаклланиши, адабий-илмий контекстдаги ўрни қиёсий-типологик, бадиий-эстетик аспектда тадқиқ этилди, икки халқ адабий эртаклар жанрининг ўзига хос хусусиятлари, ижтимоий-сиёсий ва маданий омиллар таъсирида шаклланган ривожланиш тенденсияларига асосланиб, ушбу жанрни яратишда ёзувчи-шоирларнинг адабий эстетик қарашларининг ифодаси, бадиий синтез қилиш қобилияти ҳал қилувчи омил сифатида назарий жиҳатдан асослаб берилган;
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртакларининг композицион қурилиши, образларнинг яратилиш усуллари  мисолида қиёсий-типологик таҳлил қилиниб, ёзувчи-шоирларнинг персонажлар яратишдаги бадиий-эстетик мезонлари, услубий ёндашувларидаги фарқлар ва ўхшашликлар аниқланган;
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртаклари алоҳида адабий таҳлил обекти сифатида ўрганилиб, жанрни яратишдаги ёзувчи-шоирларнинг маҳорат услублари, умумийлик ва миллийлик омиллари қиёсий-типологик метод асосида далилланган;
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртакларида образ ва персонажлар характерини яратиш жиҳатлари адабий эртаклар мисолида таққослаб ўрганилиб, ёзувчи-шоирларнинг адабий эртакларни яратишдаги услубий маҳорати, халқ оғзаки ижодиёти унсуларидан фойдаланиши, стилистик жиҳатлар тизимли тарзда илмий таҳлили исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Муаммони ўрганиш давомида олинган илимий натижаларга асосланиб: 
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртакларининг жанр сифатида шаклланиши, адабий-илмий контекстдаги ўрни қиёсий-типологик, бадиий-эстетик аспектда тадқиқ этилганлиги, икки халқ адабий эртаклар жанрининг ўзига хос хусусиятлари, ижтимоий-сиёсий ва маданий омиллар таъсирида шаклланган ривожланиш тенденсияларига асосланлиги, ушбу жанрни яратишда ёзувчи-шоирларнинг адабий эстетик қарашларининг ифодаси, бадиий синтез қилиш қобилиятини ҳал қилувчи омил сифатидаги илмий-назарий материяллардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоғистон гуманитар фанлар илмий тадқиқот институти  2021-2023-йилларда олиб борилган “Қорақалпоқ оғзаки прозаси (жанрлар қурилиши, генезиси, образлар тизими, сюжет ва мотивлар поетикаси)” атамасидаги фундаментал лойиҳаларда қўлланилган. (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоғистон гуманитар фанлар илмий тадқиқот институти. 2025-йил 2-июлдаги № 369/1-сон маълумотнома) Натижада, адабий эртакларнинг сюжет-композиция қурилиши, бадиий образ ва характер яратиш адабий эртаклар мисолида таққослаб ўрганилиб, ёзувчи-шоирларнинг жанрни яратишдаги услубий маҳорати, стилистик жиҳатлари тизимли тарзда  таҳлил қилишга эришилган;
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртакларининг композицион қурилиши, образларнинг яратилиш усуллари  мисолида қиёсий-типологик таҳлил қилинган, ёзувчи-шоирларнинг персонажларни яратишдаги бадиий-эстетик мезонлари, услубий ёндашувларидаги фарқлар ва ўхшашликларнинг илмий-назарий қарашларига асосланиб Қорақалпоғистон Ёзувчилар уюшмасининг “Ёш ижодкорлар тугараги” семинарларида 2024-25-йилларда амалга оширилган “Қорақалпоқ фолклори ва адабиёти” антология хрестоматиясининг адабий эртаклар жанрига тегишли бўлган бўлимларини тузишда муҳим назарий материал сифатида фойдаланилган. (Қорақалпоғистон Ёзувчилар уюшмаси. 2025-йил 14-июлдаги №61-сон маълумотнома). Натижада, қорақалпоқ ва турк адабий эртаклари алоҳида адабий таҳлил обекти сифатида ўрганилганлиги, образ ва персонажлар яратишда ёзувчиларнинг поетик тасвир воситаларидан фойдаланиш маҳоратин, умумийлик ва миллийлик омилларини қиёсий-типологик методлар асосида аниқлаштиришда асос бўлган;
ХХ аср қорақалпоқ ва турк адабий эртаклари алоҳида адабий таҳлил обекти сифатида ўрганилганлиги, жанрни яратишдаги ёзувчи-шоирларнинг маҳорат услублари, умумийлик ва миллийлик омиллари қиёсий-типологик метод асосида далилланганлиги ҳамда адабий эртакларида образ ва персонажлар характерини яратиш жиҳатлари адабий эртаклар мисолида таққослаб ўрганилганлиги, ёзувчи-шоирларнинг адабий эртакларни яратишдаги услубий маҳорати, халқ оғзаки ижодиёти унсуларидан фойдаланиши, стилистик жиҳатлар тизимли тарзда илмий таҳлили исботланган қилинганлиги далилий материаллари асосида Қорақалпоғистон Республикаси телерадиокомпаниясининг “Илим ҳáм билимлендириw” хабар дастури орқали кенг жамаотчилик вакиллари, олимлар, талабалар ва ўқувчи ёшлар эътиборига етказиб борилган. (Қорақалпоғистон Республикаси телерадиокомпанияси. 2025-йил 2-июлдаги №05.22/388-сон маълумотнома). Натижада, келтирилган мавзуларнинг ғоявий, уларнинг жамиятимиз ёшларининг тарбиясидаги  ўрнига алоҳида эътибор беришда, бу бўйича келтирилган илмий хулосалар кенг жамоатчилик  эътиборига ҳавола қилинган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish