Исмаилова Момогул Ҳамрабой қизи
Педагогика фанлари фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Рақамли таълим муҳитида бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсиясини такомиллаштириш методикаси, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (технологик таълим).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Ped10827
Илмий раҳбар: Оринбетов Нурилла Турдимуратович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Нукус давлат педагогика институти, DSc.01/2025.27.12. Ped.09.01.
Расмий оппонентлар: Маттиев Илҳом Бегматдулобович, педагогика фанлари доктори, профессор; Муҳлибоев Маҳмуд Қаршибоевич, педагогика фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети.
II.Тадқиқотнинг мақсади: педагогика олий таълим муассасаларида рақамли таълим муҳитида бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини такомиллаштириш методикасини ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бўлажак технология фани ўқитувчиларининг рақамли таълим муҳитида касбий компетенсияларини ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятлари ўйин технологиялари ва электрон таълим ресурслари интеграцияси, аналитик тафаккур ҳамда рефлексив кўникмаларни шакллантириш, шунингдек, талабаларда когнитив фаолликни рағбатлантирувчи ижодий муҳит устуворлигини таъминлаш асосида аниқлаштирилган;
бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини рақамли таълим муҳитида ривожлантиришнинг методик тизими умумдидактик (касбий йўналтирилганлик, илмийлик, оммабоплик) ва хусусий методик (интегративлик, истиқболлилик, функсионаллик, интерактивлик) тамойиллар узвийлигини таъминлаш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини рақамли таълим муҳитида ривожлантиришда “Тикув буюмларини конструксиялаш ва моделлаштиришнинг автоматлаштириш тизимлари” фанида педагогик жараённинг ижодий муҳитини яратиш, уларнинг касбий компетенсияларини ривожлантириш модели ҳамда “Интерактив лойиҳа-симуляция” методи, “Дигитал лойиҳалаш” методи ва “Кластер” методлари асосида ўқитиш методикаси такомиллаштирилган;
бўлажак технология фани ўқитувчиларини рақамли таълим муҳитида “Тикув буюмларини конструксиялаш ва моделлаштиришнинг автоматлаштириш тизимлари” фанини ўқитишда касбиу билим, кўникма ва малакаларини шакллантириш ҳамда мазкур фанни ўқитиш жарауонида ҳозирги паутда қўлланиладиган услубиу ва методик таъминотини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Рақамли таълим муҳитида бўлажак технология фани ўқитувчиларнинг касбий компетенсияларини такомиллаштириш методикаси юзасидан ишлаб чиқилган назарий-методологик ва амалий таклифлар асосида:
бўлажак технология фани ўқитувчиларининг рақамли таълим муҳитида касбий компетенсияларини ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятлари ўйин технологиялари ва электрон таълим ресурслари интеграцияси, аналитик тафаккур ҳамда рефлексив кўникмаларни шакллантириш, шунингдек, талабаларда когнитив фаолликни рағбатлантирувчи ижодий муҳит устуворлигини таъминлаш асосида аниқлаштиришга оид тавсиялардан Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги томонидан молиялаштирилган “Болаларнинг билиш жараёнлари ва математик тасавурларини ривожлантирувчи “Ақлли боғча” электрон порталини яратиш” мавзусидаги инновацион (илмий) лойиҳасининг амалга ошириш жараёнига татбиқ этилди (Тошкент шаҳар “МЙСОФТ ГЛC” МЧЖ нинг 2025 йил 10 октябрдаги 35-сон маълумотномаси). Натижада, бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини рақамли таълим муҳитида ривожлантириш самарадорлигининг ортишига эришилган;
бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини рақамли таълим муҳитида ривожлантиришнинг методик тизими умумдидактик (касбий йўналтирилганлик, илмийлик, оммабоплик) ва хусусий методик (интегративлик, истиқболлилик, функсионаллик, интерактивлик) тамойиллар узвийлигини таъминлаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар ва тавсиялардан “Тикувчилик технологияси луғати” номли ўқув қўлланмани яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 27 декабрдаги 485-сон буйругʻи, 485-0090 рақамли гувоҳнома). Натижада, педагогик олий таълим муассасаларида технология фани ўқитувчиларини тайёрлаш жараёнида “Тикув буюмларини конструксиялаш ва моделлаштиришнинг автоматлаштириш тизимлари” фанини ўқитиш самарадорлигини оширишга эришилган;
бўлажак технология фани ўқитувчиларининг касбий компетенсияларини рақамли таълим муҳитида ривожлантиришда “Тикув буюмларини конструксиялаш ва моделлаштиришнинг автоматлаштириш тизимлари” фанида педагогик жараённинг ижодий муҳитини яратиш, уларнинг махсус компетенсияларини ривожлантириш модели ҳамда “Интерактив лойиҳа-симуляция” методи, “Дигитал лойиҳалаш” методи ва “Кластер” методлари асосида ўқитиш методикаси такомиллаштиришга оид таклифлар ва тавсиялардан “Тикув буюмларини конструксиялаш ва моделлаштиришнинг автоматлаштириш тизимлари” номли дарсликни яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025 йил 23 декабрдаги, 6766-рақамли маълумотнома). Натижада, талабаларнинг фанга доир компетенсийаларини ривожлантиришнинг методик таъминотини такомиллаштиришга еришилган;
бўлажак технология фани ўқитувчиларини рақамли таълим муҳитида “Тикув буюмларини конструксиялаш ва моделлаштиришнинг автоматлаштириш тизимлари” фанини ўқитишда касбиу билим, кўникма ва малакаларини шакллантириш ҳамда мазкур фанни ўқитиш жарауонида ҳозирги паутда қўлланиладиган услубиу ва методик таъминотини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар ва тавсиялардан Европа ҳамжамиятининг 2023-2024 йилларга мўлжалланган Эрасмус плус ЭРАСМУС-ЭДУ-2022-101082242-рақамли “И2-ПЛЕДГЕ” мавзусидаги халқаро лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети Урганч филиалининг 2025 йил 20 июлдаги №920-сонли маълумотномаси). Натижада, технологик таълим йўналиши талабаларининг мустақил билим олишларига имкониуат ва уларнинг билим даражаларини оширишга хизмат қилган.
