Абдурашидова Камолахон Абдурасул  қизининг
Филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси
ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ўзбек ва инглиз халқ афсоналарининг қиёсий тадқиқи” мавзусидаги 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик ихтисослиги бўйича 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Fil4387 рақами билан рўйхатга олинган.
Илмий раҳбар: Алиева Меҳриноза Айбековна филология фанлари бўйича фалсафа (PhD) доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Наманган давлат университети ҳузуридаги филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) илмий даражасини берувчи PhD.03/2025.27.12.Fil.22.04 рақамли Илмий Кенгаш
Расмий оппонентлар: Турсунов Акмалжон Хамиджонович филология фанлари бўйича фалсафа (PhD) доктори, профессор; Тўраева Бахора Баҳриддиновна филология фанлари доктори (DSc) доцент. 
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети. 
Диссертация йўналиши: Назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади ўзбек ва инглиз халқ афсоналарининг жанр хусусиятлари ва поетик табиатини аниқлаш, уларнинг композицион қурилиши ҳамда образлар тизимини қиёсий таҳлил этиш орқали мазкур афсоналарга хос типологик ва дифференциал жиҳатларни илмий асослашдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
ўзбек ва инглиз халқ афсоналарига доир жаҳон ва маҳаллий илмий қарашлар биринчи марта комплекс тарзда умумлаштирилди, афсона жанрининг асосий поетик-конструктив хусусиятлари белгиланди ҳамда икки фолклор тизимида учрайдиган композицион моделларнинг қиёсий таҳлили асосида интертип ўхшашликлар билан бирга миллий-дифференциал жиҳатлар илмий асосда далилланган;
 ўзбек ва инглиз халқ афсоналари материалларини таксономик таҳлил қилиш натижасида уларнинг мавзу қамрови, бадиий воқеликни ифода этиш тамойиллари ва хронотоп шакллари тизимли равишда қайта кўриб чиқилди ҳамда афсоналар биринчи марта анъанавий (мифологик, тарихий, топонимик, диний) ва замонавий афсоналар шаклида илмий мезонларга кўра таснифланган;
 ўзбек халқ афсоналарининг мотивлар тизими жаҳон фолклоршунослигида қўлланилаётган халқ афсоналари мотив кўрсаткичлари билан қиёсий ўрганилиб, улар орасидаги умумий мотивлар, мавзу типлари ва композицион моделлар аниқланди; ўзбек ва инглиз афсоналаридаги анъанавий мотивларнинг мазмун типлари тизимли равишда очиб берилган;
 ўзбек ва инглиз халқ афсоналарининг постфолклор жараёнларидаги ҳолати бўйича мавжуд илмий қарашлар тўлдирилди, замонавий шаҳар афсоналарининг (cонтемпорарй/модерн/урбан легендс) структур-семантик хусусиятлари, эволюцион динамикаси ва жанр модификациялари илк бор комплекс таҳлил қилинган. Шунингдек, замонавий афсоналарнинг персонажлар тизими, композицияси ҳамда макон ва замон (хронотоп) категориялари илмий асосда таснифланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек ва инглиз халқ афсоналарини қиёсий тадқиқ этиш асосида олинган илмий натижалардан:
ўзбек ва инглиз халқ афсоналарининг структур-семантик хусусиятлари, образлар тизими ва этнографик реалияларига доир аниқланган илмий натижаларидан Ўзбекистон давлат хареография академиясида 2021–2023-йилларда бажарилган Ф3-2019081773 “Ўзбек болалар рақслари, рақс либослари ва тақинчоқлари номларининг ўзбекча-инглизча-французча изоҳли луғати” мавзусидаги лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг Ўзбекистон давлат хореография академияси 2025-йил 14-майдаги №1/04-236-сон маълумотномаси). Натижада луғат ўзбек ва инглиз халқ афсоналарида берилган реалиялар, этнографик ўзига хосликлар ҳақидаги назарий қарашлар билан тўлдирилган;
икки халқ афсоналарининг типологик хусусиятлари, хусусан, улардаги мифологик қарашларнинг дунё халқларининг қадимги архетиплари билан муштарак жиҳатларга эгалиги ҳақидаги илмий хулосаларидан Ўзбекистон давлат хореография академиясида 2022–2023-йилларда бажарилган Ф3-2019081663 “Ўзбек фолклор санъати терминларининг қисқача ўзбекча-инглизча-немисча изоҳли луғати” мавзусидаги лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг Ўзбекистон давлат хореография академияси 2024-йил 10-октябрдаги № 1/04-130-сон маълумотномаси). Натижада луғат ўзбек ва инглиз халқ афсоналари ўртасидаги интертип ўхшашликлар, архетипик мотив ва образлар типологияси ҳақидаги назарий маълумотлар билан бойиган;
ўзбек ва инглиз халқ афсоналарининг номоддий маданий мерос сифатидаги аҳамияти ва уларни муҳофаза қилишга оид илмий қарашларидан 2024-2025-йилларда “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” рукни остидаги телекўрсатувларини тайёрлашда, ссенарийларини ёзишда фойдаланилди (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали давлат муассасаси 26-36-990-сон 2025-йил 14-майдаги маълумотномаси). Натижада халқ афсоналарининг ёш авлод маънавий камолотидаги тутган муҳим ўрни ва аҳамияти хусусидаги янги маълумотларни етказиш орқали ушбу кўрсатувларнинг юксак савияда тайёрланишига хизмат қилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish