Каримова Ферузахон Сайфуддиновнанинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек тилидаги мулоқот матнларининг прагмалингвистик ва психолингвистик хусусиятлари”, 10.00.01 – Ўзбек тили (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2025.1.DSc/Fil785
Илмий маслаҳатчи: Собиров Абдулҳай Шукурович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Заҳириддин Муҳаммад Бобур номидаги Андижон давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.41.01. 
Расмий оппонентлар: Муҳамедова Саодат Худойбердиевна, филология фанлари доктори, профессор, Юлдашев Маъруфжон Муҳаммаджонович, филология фанлари доктори, профессор, Абдиев Муродқосим Болбекович, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: ўзбек тилидаги мулоқот матнларининг прагмалингвистик ва психолингвистик хусусиятларини нутқ тузувчи ва уни идрок этувчининг когнитив, ижтимоий, маданий, психологик томонлари асосида очиб беришдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мулоқот тизими прагмалинвистик, психолингвистик ва ассоциатив томондан текширилиб, унинг воқеаланиши тил ва тафаккур маҳсули сифатида иштирокчилар дунёқарашини акс эттирувчи ҳамда лисоний онгини ифодаловчи жараён эканлиги асосланган;
мулоқотнинг кечиши тизимли жараёнга асосланиши, мазкур ҳодисани бошқаришда уч босқичли “зарур билимни зарур вақтда ишлатиш” қоидаси муҳим стратегик  муваффақият усули эканлиги, унинг мулоқот самарадорлигига ижобий таъсир этиши очиқланган;
мулоқотдаги нутқий ўйинлар, нутқий тактика ва стратегиянинг яширин имкониятлари жтимоий-маънавий, сиёсий-оммабоп, аёлларга хос, рақибни мағлуб қилиш билан боғлиқ тарзида очиб берилган ҳамда нутқни олдиндан режалаштириш мулоқотни бошқариш усули эканлиги, мазкур жараёнда “бошқарувчи” ва “қурбон” роллари мавжудлиги исботланган;
мулоқот қоидаларидан чекиниш ва оғишнинг прагмалингвистик хусусиятлари шарқона ва ғарбона меъёрий қарашларга асосланган ҳолда доимо салбий эмас, ижобий хусусиятга эгалиги, у сўзловчининг миллий, маданий ва индивидуал хусусиятлари билан боғлиқ ҳолда кечиши ҳамда суҳбат иштирокчиларнинг ўзига хос мақсад ва ниятларини амалга ошириш воситаси эканлиги далилланган; 
матн ассоциатив таҳлилида матн яратувчи ва уни идрок этувчининг умумий жиҳатлари И.Султоннинг “Боғи Эрам”, “Менинг гулим” асарлари ҳамда Абдулла Қодирийнинг “Меҳробдан чаён” асаридаги боғ тасвири мисолида, шунингдек, прецедент бирликлар иштирок этган матнлар таҳлилидаги туртки-матн ва жавоб-матннинг уйғунлашиши асосида очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мулоқот матнининг прагмалингвистик ва психолингвистик хусусиятларини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
мулоқот тизими прагмалинвистик ва психолингвистик, ассоциатив томондан текширилиб, ўзбек тилидаги мулоқот, нутқий стратегия, нутқий тактика ва сўз ўйини, руҳий ҳолат, тил ва тафаккур, иллокутив мақсад, иллокутив куч терминларидан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институтида 2017-2020-йилларда бажарилган  ОТ-Ф1-78 рақамли “Ҳозирги глобаллашув даврида ўзбек тили, унинг тарихий тараққиёти ва истиқболлари (вазифавий услублар таҳлили асосида)” мавзусидаги фундаментал лойиҳанинг ўзбек тилининг илмий услуби тараққиёти ҳақидаги қисмларида фан соҳалари янги терминологик бирликлар билан бойиганлигини асослаш учун фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институтининг 2024-йил 30-сентябрдаги 62-сонли маълумотномаси). Натижада, лойиҳа материалларининг лисоний бирликлар воситасида асосланганлик даражаси ошган ҳамда мазмунан бойиган;
мулоқот ва унинг тизимли ҳодиса эканлиги, ўзбек тилидаги психолингвистика, тил ва тафаккур, нутқий фаолият, руҳият нутқлари, коммуникатив мақсад, нутқий таъсир, тагмаъно, тагбилим терминлари ўрганилиши борасидаги илмий хулосалардан Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтида 2017-2020-йилларда бажарилган “Қорақалпоқ фолклорида дунёнинг этнолингвистик тасвирини монографик аспектда таҳлил қилиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳада фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2024-йил 11-октябрдаги №475/1-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур лойиҳа ҳозирги ўзбек тилшунослигидаги янгиланишлар, прагмалингвистик ва психолингвистик тушунчалар билан тўлдирилишида тадқиқот иши зарурий манба вазифасини ўтади; 
матн ассоциатив таҳлилида матн тузувчи ва уни идрок этувчининг умумий жиҳатлари, мулоқот матнларидаги сўзловчи ва тингловчи муносабатининг руҳий, ассоциатив томондан уйғунлашуви ҳақидаги фикрлар ҳамда матн ассоциатив таҳлилида прецедент бирликларнинг воқеланиши ва бу ҳодисаларнинг миллий номларга кўчиш билан узвий алоқадорлик ҳосил қилиши ҳақидаги илмий хулосалардан  Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ҳузуридаги Давлат тилида иш юритиш асосларини ўқитиш ва малака ошириш марказининг 2022–2023-йилларда бажарилган ИИ-4721101717-рақамли “Хизмат кўрсатиш обектлари миллий номлари интерактив электрон платформасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ҳузуридаги Давлат тилида иш юритиш асосларини ўқитиш ва малака ошириш марказининг 2025-йил 17-июлдаги №1167-сонли маълумотномаси). Натижада, лойиҳа материалларининг лисоний бирликлар воситасида асосланганлик даражаси ошган ҳамда мазмунан бойиган;
мулоқотдаги нутқий ўйинлар, нутқий тактика ва стратегиянинг яширин имкониятлари, мулоқотнинг прагмалингвистик ва психолингвистик хусусиятлари масалаларига доир амалий тавсиялардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телеканалида эфирга узатиладиган “Ойдин ҳаёт ливе” кўрсатувининг сенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” Давлат муассасасининг 2024-йил 23-октябрдаги 01-44-342-сонли маълумотномаси). Натижада, ушбу телекўрсатув учун тайёрланган материалнинг мазмуни мукаммаллашган;
мулоқот қоидаларидан чекиниш ва оғишнинг прагмалингвистик хусусиятлари доимо салбий эмас, ижобий хусусиятга эгалиги ҳақидаги, мулоқотнинг прагмалингвистик ва психолингвистик хусусиятлари масалаларига доир амалий тавсиялардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телеканалида эфирга узатиладиган “Ойдин ҳаёт ливе” кўрсатувининг сенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” Давлат муассасасининг 2024-йил 23-октябрдаги 01-44-342-сонли маълумотномаси). Натижада, ушбу телекўрсатув учун тайёрланган материалнинг мазмуни мукаммаллашган.