Нурматов Дониёр Хамиджоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд беморларни олиб боришнинг кардиологик жиҳатлари” 14.00.06 – Кардиология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №В2022.1.PhD/Tib2412.
Илмий раҳбар: Юлбарисов Абдурасул Абдужалилович, тиббиёт фанлар доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.04/30.12.2019.Tib.64.01.
Расмий оппонентлар: Зокиров Нодир Узиевич, тиббиёт фанлар доктори, профессор; Суюмов Азамат Сайфуллаевич, тиббиёт фанлар доктори.
Етакчи ташкилот: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: уйқу ва коронар томирлар қўшма атеросклеротик зарарланиши мавжуд беморларда кардиологик ёндашувни такомиллаштириш орқали эрта ташхислаш ва даволаш натижаларини мукаммаллаштиришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли атеросклеротик торайиш мавжуд беморларда коронар томирлар атеросклеротик зарарланишининг учраши ва қон айланиш ҳолатига таъсир этувчи қўшимча хавф омиллар ва амалиётга мухтожлилик даражаси аниқланган;
уйқу артериясида реваскуляризация амалиётига кўрсатма мавжуд, коронар артерияларнинг асимптом атеросклеротик торайиши бўлган беморларни босқичли даволаш самарадорлигининг прогностик мезонлари аниқланган;
уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли атеросклеротик торайиш мавжуд беморларда коронар қон томирларининг ўтказувчанлигини тиклаш ва амалиётлар босқичларни белгилашда юракни МРТ стресс перфузия текшируви энг мақбул усул эканлиги аниқланган;
уйқу ва коронар артерияларини қўшма зарарланишида биринчи босқич¬да юракни МРТ стресс перфузиясида тасдиқланган коронар артерияларнинг атеросклеротик торайишини эндоваскуляр стентлаш усулидан фойдаланиш клиник ва гемодинамик жиҳатдан самараси аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий-техник кенгашнинг Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025 йил 15 февралдаги 12-сонли йиғилиш баённомасига асосан илмий тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга татбиқи бўйича №12/30-сонли хулосасига биноан:
биринчи илмий янгилик: уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли атеросклеротик торайиш мавжуд беморларда коронар томирлар атеросклеротик зарарланишининг учраши ва қон айланиш ҳолатига таъсир этувчи қўшимча хавф омиллар ва амалиётга мухтожлилик даражаси аниқланган бўлиб, ушбу ташхислаш ва даволаш алгоритми бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши 04.04.2025 йил, 01-24696 сонли қарори билан тасдиқланган “Уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд беморларда асимптом юрак ишемик касаллигини эрта ташхислаш ва даволаш алгоритми” мавзусидаги услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 25.04.2025 йилдаги 81-I/CH-сонли буйруғи ва Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Тошкент вилоятидаги филиалининг 13.06.2025 йилдаги 74-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: Таклиф этилаётган тавсияларнинг тиббий самарадорлиги шундан иборатки, уларда келтирилган маълумотларга (усулнинг ўртача сезгирлиги 95% дан ортиқ) ва уларнинг патологиянинг турли жиҳатларидаги информацион қийматига асосланиб, уйқу ва коронар артерияларнинг қўшма зарарланишида беморларни эрта ташхислаш ва оптимал даволаш усулини танлаш мумкин. Иқтисодий самарадорлиги: уйқу артериясида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд кардиологик асимптом бўлган беморларни эпидемиологик ва профилактик тадбирлар орқали олдиндан аниқлаш, касаллик ва унинг асоратларини даволаш учун сарфланадиган сарф-харажатлар, бош мия қон айланиши бузилишидан кейинги оғир ногиронликлар учрашларини камайтиришга эришилади. Беморлар йил давомида бош мия қон айланиш етишмовчилиги клиник синдромлари билан ўртача 2-3 маротаба стационар даво олади ва стационарда консерватив даво ва текширув усуллари бажариш учун кетадиган эҳтимолий харажат 27000000 сўмни ташкил этади, ҳам беморнинг харажатлари бу миқдордан камида 2 баравар ошади. Шу муносабат билан, энг мақбул усулни танлаш беморларнинг потенциал харажатларини 2 ёки ундан кўп марта камайтиришга имкон беради;
иккинчи илмий янгилик: уйқу артериясида реваскуляризация амалиётига кўрсатма мавжуд, коронар артерияларнинг асимптом атеросклеротик торайиши бўлган беморларни босқичли даволаш самарадорлигининг прогностик мезонлари аниқланган бўлиб, ушбу ташхислаш ва даволаш алгоритми бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши 04.04.2025 йил, 01-24696 сонли қарори билан тасдиқланган “Уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд беморларда асимптом юрак ишемик касаллигини эрта ташхислаш ва даволаш алгоритми” мавзусидаги услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 25.04.2025 йилдаги 81-I/CH-сонли буйруғи ва Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Тошкент вилоятидаги филиалининг 13.06.2025 йилдаги 74-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: Уйқу артериясида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд кардиологик асимптом бўлган беморларни эрта ташхислаш ва оптимал даволаш усуллари бўйича таклиф қилинган тавсияларнинг ижтимоий самарадорлиги беморларни даволаш самарадорлигини мақбуллаштириш ва яхшилашда ифодаланади, бу уларнинг ҳаёт сифатига таъсир қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Статистик маълумотларга кўра қўшма атеросклеротик торайишлар билан касалланган беморларда брахиоцефал артериялар стеноз сабабли ривожланадиган бош мия қон айланиш етишмовчиликлари ва юрак томонидан кузатиладиган асоратлар сабабли йил давомида ўртача 2-3 маротаба стационар даво олиш шарт ҳисобланса, бу эса ҳар бир касалланган ва унинг асоратлари билан даволанаётган беморлар оиласига ва албатта давлат учун сезиларли даражада моддий жиҳатидан зарар сифатида таъсир қилади. Текширув ва жарроҳлик амалиётлари билан даволаниш нархи ўртача 58000000 сўмни ташкил этишини ҳисобга олсак, энг мақбул усулни танлаш беморларнинг потенциал харажатларини 2 ёки ундан кўп марта камайтиришга имкон беради;
учинчи илмий янгилик: уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли атеросклеротик торайиш мавжуд беморларда коронар қон томирларининг ўтказувчанлигини тиклаш ва амалиётлар босқичларни белгилашда юракни МРТ стресс перфузия текшируви энг мақбул усул эканлиги аниқланган бўлиб, ушбу ташхислаш ва даволаш алгоритми бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши 04.04.2025 йил, 01-24696 сонли қарори билан тасдиқланган “Уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд беморларда асимптом юрак ишемик касаллигини эрта ташхислаш ва даволаш алгоритми” мавзусидаги услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 25.04.2025 йилдаги 81-I/CH-сонли буйруғи ва Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Тошкент вилоятидаги филиалининг 13.06.2025 йилдаги 74-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: Ишлаб чиқилган кардиологик ёндошув ва ташхислаш ва даво алгоритмини қўллаш усулининг энг мақбул йўлини танлаш диагностика жараёнини ҳам, даволаш тактикасини натижалари кўрсаткичини ҳам яхшилайди. Иқтисодий самарадорлиги: Беморлар йил давомида бош мия қон айланиш етишмовчилиги клиник синдромлари билан ўртача 2-3 маротаба стационар даво олади ва стационарда консерватив даво ва текширув усуллари бажариш учун кетадиган эҳтимолий харажат 27000000 сўмни ташкил этади, ҳам беморнинг харажатлари бу миқдордан камида 2 баравар ошади. Шу муносабат билан, энг мақбул усулни танлаш беморларнинг потенциал харажатларини 2 ёки ундан кўп марта камайтиришга имкон беради;
тўртинчи илмий янгилик: уйқу ва коронар артерияларини қўшма зарарланишида биринчи босқич¬да юракни МРТ стресс перфузиясида тасдиқланган коронар артерияларнинг атеросклеротик торайишини эндоваскуляр стентлаш усулидан фойдаланиш клиник ва гемодинамик жиҳатдан самараси аниқланган бўлиб, ушбу ташхислаш ва даволаш алгоритми бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши 04.04.2025 йил, 01-24696 сонли қарори билан тасдиқланган “Уйқу артерияларида гемодинамик аҳамиятли стеноз мавжуд беморларда асимптом юрак ишемик касаллигини эрта ташхислаш ва даволаш алгоритми” мавзусидаги услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 25.04.2025 йилдаги 81-I/CH-сонли буйруғи ва Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Тошкент вилоятидаги филиалининг 13.06.2025 йилдаги 74-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: Инвазив бўлмаган диагностика усулларидан оқилона фойдаланиш беморлар учун сезиларли ноқулайлик туғдирадиган инвазив усулларни тайинлаш заруратини камайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: Статистик маълумотларга кўра қўшма атеросклеротик торайишлар билан касалланган беморларда брахиоцефал артериялар стеноз сабабли ривожланадиган бош мия қон айланиш етишмовчиликлари ва юрак томонидан кузатиладиган асоратлар сабабли йил давомида ўртача 2-3 маротаба стационар даво олиш шарт ҳисобланса, бу эса ҳар бир касалланган ва унинг асоратлари билан даволанаётган беморлар оиласига ва албатта давлат учун сезиларли даражада моддий жиҳатидан зарар сифатида таъсир қилади. Текширув ва жарроҳлик амалиётлари билан даволаниш нархи ўртача 58000000 сўмни ташкил этишини ҳисобга олсак, энг мақбул усулни танлаш беморларнинг потенциал харажатларини 2 ёки ундан кўп марта камайтиришга имкон беради.