Абдушерозов Абдулло Бахтиёровичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Солиқ тўловчиларнинг мажбуриятлари ва уларнинг бажарилишини таъминлаш йўллари”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Iqt3733 
Илмий раҳбар: Кузиева Наргиза Рамазановна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент Кимё Халқаро университети .
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети , DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
 Расмий оппонентлар: Жумаев Нодир Хосиятович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Усмонов Қаҳрамонжон Акбаралиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси банк-молия академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистон Республикасида солиқ тўловчиларнинг мажбуриятлари ва уларнинг бажарилишини таъминлаш йўлларига қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
солиқ тўловчи жисмоний шахслар солиқ мажбуриятларининг бажарилишини таъминлаш мақсадида норасмий банд бўлган аҳолининг даромадларини легаллаштириш орқали ижтимоий солиқни 12 фоиздан 1 фоиз миқдорида қўллаш таклиф этилган;
камерал солиқ текширувлари натижасида қўшимча ҳисобланган солиқ суммаларини солиқ органининг тегишли қарори кучга кирган санадан бошлаб 6 ой давомида тенг улушларда бўлиб-бўлиб тўлаш таклиф этилган;
солиқ тўловчиларнинг мажбуриятларининг бажарилишини таъминлашда солиқ маъмуриятчилигига ахборот технологияларини жорий этиш даражасини ошириш лозимлиги асослаб берилган;
солиқ интизомини мустаҳкамлаш мақсадида қўшилган қиймат солиғи занжирида аниқланган узилишларни аниқлаш натижаларига асосланиб соф тушумнинг 0,2-0,4 фоизи миқдорида жарима белгилаш таклиф этилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон Республикасида солиқ тўловчиларнинг мажбуриятлари ва уларнинг бажарилишини таъминлаш йўлларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий изланишлар асосида:
солиқ тўловчи жисмоний шахслар солиқ мажбуриятларининг бажарилишини таъминлаш мақсадида норасмий банд бўлган аҳолининг даромадларини легаллаштириш орқали ижтимоий солиқни 12 фоиздан 1 фоиз миқдорида қўлланилиши таклифи 22-декабр 2022-йилдаги “2023-йил учун Ўзбекистон Республикаси давлат бюджетини тасдиқлаш тўғрисида”ги №ЎРҚ-813 асосида Солиқ кодекси (2023)нинг 4802-моддасида инобатга олинган (Ўзбекситон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 30-майдаги 16/1-64229-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида, ижтимоий солиқни 5-тоифадаги туманларда рўйхатдан ўтган ва шу ҳудудларда фаолият юритадиган тадбиркорлик субектлари (йирик солиқ тўловчилар, доимий муассаса, бюджет ташкилоти ва давлат корхонаси, устав жамғармаси (капитали)да давлат улуши 50 фоиз ва ундан кўпроқ миқдорда бўлган юридик шахслар бундан мустасно) 12 фоиздан 1 фоиз миқдорида қўлланилиши мамлакатимизнинг айрим ҳудудларида меҳнат фаолиятини амалга ошириш чоғида  орқали даромадларни очиқлашга эришилган;
камерал солиқ текширувлари натижасида қўшимча ҳисобланган солиқ суммаларини солиқ органининг тегишли қарори кучга кирган санадан бошлаб 6 ой давомида тенг улушларда бўлиб-бўлиб тўлаш механизмини жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикасининг 28-декабр 2023-йилдаги “Солиқ ва бюджет сиёсатининг 2024-йилга мўлжалланган асосий йўналишлари қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим Қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” ЎРҚ-891-сонли Қонунида инобатга олинган ва Солиқ кодекси (2024) СК 100-моддасида) инобатга олинган (Ўзбекситон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 30-майдаги 16/1-64229-сонли маълумотномаси). Натижада солиқ тўловчиларнинг солиқ тўловлари юзасидан солиқ интизомига риоя этувчилар улушининг ўсиши, солиқ органларининг солиқ интизоми янги талаблари асосида солиқ тўловчиларга тўланиб бериладиган жарима ва устамалари ҳамда фаолият самарадорлигидан оладиган рағбатлари орқали қўшимча манфаатдорликлари пайдо бўлиши таъминланди;
солиқ тўловчиларнинг мажбуриятларининг бажарилишини таъминлашда солиқ маъмуриятчилигига ахборот технологияларини жорий этиш даражасини ошириш лозимлиги таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 24-март 2022-йилдаги “Жаҳон банки иштирокида “Солиқ маъмуриятчилигини ислоҳ қилиш” лойиҳасини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги №ПҚ-178-сонли Қарорида белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, 22-декабр 2022-йилдаги “2023-йил учун Ўзбекистон Республикаси давлат бюджетини тасдиқлаш тўғрисида”ги №ЎРҚ-813-сонли Қонунида инобатга олинган (Ўзбекситон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 30-майдаги 16/1-64229-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифнинг инобатга олиниши натижасида, қўшилган қиймат солиғи занжирини дастурий маҳсулот ёрдамида таҳлил қилган ҳолда асоссиз ҳисобга олинган ёки қоплаб бериш сўралган солиқ суммалари аниқланган ва уларнинг ундирилиши таъминланган, электрон ҳисобварақ-фактуралар айланмасида маҳсулотларнинг идентификация кодлари тўлиқ ва тўғри кўрсатилишини таъминлаш орқали  маҳсулот (товар ва хизматлар) ягона электрон каталогида жами кодлар 454,5 мингдан ошди. Шундан, маҳсулотлар учун – 453 726 та,  хизматлар учун – 853 та солиқ базасининг кенгайтирилишига эришилган;
солиқ интизомини мустаҳкамлаш мақсадида қўшилган қиймат солиғи занжирида аниқланган узилишларни аниқлаш натижаларига асосланиб соф тушумнинг 0,2-0,4 фоизи миқдорида жарима белгилаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022-йил 24-мартдаги “Жаҳон банки иштирокидаги “Солиқ маъмуриятчилигини ислоҳ қилиш” лойиҳасини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-178-сонли Қарори”да инобатга олинган (Ўзбекситон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 30-майдаги 16/1-64229-сонли маълумотномаси). Мазкур таклифнинг инобатга олиниши натижасида қўшилган қиймат солиғи занжирини дастурий маҳсулот ёрдамида таҳлил қилган ҳолда асоссиз ҳисобга олинган ёки қоплаб бериш сўралган солиқ суммаларини аниқлаш ва уларнинг ундирилишини таъминлаш, самарасиз солиқ имтиёзларини бекор қилиш орқали, электрон ҳисобварақ-фактуралар айланмасида маҳсулотларнинг идентификация кодлари тўлиқ ва тўғри кўрсатилишини таъминлаш воситасида солиқ базасини кенгайтириш орқали, айрим товарларни маркировкалаш тизимини кенгайтириш йўли билан товарларнинг якуний истеъмолчигача бўлган ҳаракатланиш занжирини тўлиқ назоратга олиш орқали қўшилган қиймат солиғини ундиришда йўқотишларнинг кескин камайишига эришилди.