Данияров Куатбай Дауирхановичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Иқтисодиётни инновацион ривожланиш шароитида тадбиркорлик субъектларини молиявий қўллаб-қувватлаш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.1.DSc/Iqt349.
Илмий маслаҳатчи: Зайналов Жаҳонгир Расулович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Хайдаров Низомиддин Хамроевич; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Каримов Норбой Ғаниевич; иқтисодиёт фанлари доктори (DSc), доцент Гадоев Сухроб Жумақулович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистонда иқтисодиётнинг инновацион ривожланиш шароитида тадбиркорлик субъектларини молиявий қўллаб-қувватлашни такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ижобий кредит ва солиқ тарихига эга ҳамда кичик бизнесга кўмаклашиш марказлари ёрдамида лойиҳаларини амалга ошираётган тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини кенгайтириш учун кредитлар ажратишда уларга гаров талаби 50 фоизга камайтирилган тартибда бериш таклиф этилган;
тадбиркорлик субъектларининг ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатиш ва “яшил” иқтисодиёт йўналишидаги микролойиҳаларига тижорат банклари томонидан 500 млн сўмгача ажратилган кредитларни қайта молиялаштиришни ажратилган кредитнинг фоиз ставкасини 6 фоизгача, бироқ Марказий банк асосий ставкасидан 4 фоизлик пункт юқори ставкагача камайтириш таклиф этилган;
тикув-трикотаж, поябзал ва чарм-атторлик саноати йўналишларида ишлаб чиқариш фаолиятини юритаётган ва барча шартларга бир вақтнинг ўзида жавоб берадиган тадбиркорлик субъектлари учун фойда солиғи ставкаси 2 фоиз ва ижтимоий солиқ ставкаси 1 фоиз этиб белгилаш таклиф этилган;
олис ва бориш қийин бўлган ҳудудларда рўйхатдан ўтган тадбиркорларга ажратилган кредитларнинг мос равишда 1,5 млрд сўмдан 5 млрд сўмгача бўлган қисмини Марказий банк асосий ставкасидан 4 фоизлик пункт юқори ставкасигача қайта молиялаштириш орқали компенсация тўлаб бериш таклиф этилган;
тижорат банклари томонидан ажратилган кредитларни қайта молиялаштириш ва тадбиркорлик субъектларини «чемпион» тадбиркор тоифасига олиб чиқиш учун 300 миллиард сўмгача бюджет ссудасини ажратиб бориш таклиф этилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Иқтисодиётни инновацион ривожланиш шароитида тадбиркорлик субъектларини молиявий қўллаб-қувватлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ижобий кредит ва солиқ тарихига эга ҳамда кичик бизнесга кўмаклашиш марказлари ёрдамида лойиҳаларини амалга ошираётган тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини кенгайтириш учун кредитлар ажратишда уларга гаров талаби 50 фоизга камайтирилган тартибда бериш таклифи Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалиётга жорий қилинган (Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025 йил 1 февралдаги 02-06/9-02/114-сонли далолатномаси). Натижада, тадбиркорлар учун кредит олиш шартлари енгиллашади, бу эса ўз навбатида уларнинг фаолиятини кенгайтириш, иш ўринлари яратиш ва иқтисодий фаолликни оширишга хизмат қилган.
тадбиркорлик субъектларининг ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатиш ва “яшил” иқтисодиёт йўналишидаги микролойиҳаларига тижорат банклари томонидан 500 млн сўмгача ажратилган кредитларни қайта молиялаштиришни ажратилган кредитнинг фоиз ставкасини 6 фоизгача, бироқ Марказий банк асосий ставкасидан 4 фоизлик пункт юқори ставкагача камайтириш таклифи Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалиётга жорий қилинган (Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025 йил 1 февралдаги 02-06/9-02/114-сонли далолатномаси). Натижада, микролойиҳалар учун кредитлар арзонлашади ва тадбиркорлик субъектларининг ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатиш ҳамда “яшил” иқтисодиёт йўналишидаги лойиҳаларини амалга ошириш имкониятлари кенгаяган.
тикув-трикотаж, поябзал ва чарм-атторлик саноати йўналишларида ишлаб чиқариш фаолиятини юритаётган ва барча шартларга бир вақтнинг ўзида жавоб берадиган тадбиркорлик субъектлари учун фойда солиғи ставкаси 2 фоиз ва ижтимоий солиқ ставкаси 1 фоиз этиб белгилаш таклифи Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалиётга жорий қилинган (Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025 йил 1 февралдаги 02-06/9-02/114-сонли далолатномаси). Натижада, енгил саноат, тикув-трикотаж ва чарм-поябзал тармоқлари тез ривожланади, маҳаллий маҳсулотлар бозори кенгаяди, экспорт салоҳияти ошади, аҳоли бандлиги ва иш ўринлари сони кўпайган.
олис ва бориш қийин бўлган ҳудудларда рўйхатдан ўтган тадбиркорларга ажратилган кредитларнинг мос равишда 1,5 млрд сўмдан 5 млрд сўмгача бўлган қисмини Марказий банк асосий ставкасидан 4 фоизлик пункт юқори ставкасигача қайта молиялаштириш орқали компенсация тўлаб бериш таклифи Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалиётга жорий қилинган (Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025 йил 1 февралдаги 02-06/9-02/114-сонли далолатномаси). Натижада, олис ва бориш қийин ҳудудларда фаолият юритаётган тадбиркорларнинг молиявий юкини камайтириш, кредитлар қийматини арзонлаштириш ва уларнинг иқтисодий фаоллигини оширишга хизмат қилган.
тижорат банклари томонидан ажратилган кредитларни қайта молиялаштириш ва тадбиркорлик субъектларини «чемпион» тадбиркор тоифасига олиб чиқиш учун 300 миллиард сўмгача бюджет ссудасини ажратиб бориш таклифи Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалиётга жорий қилинган (Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2025 йил 1 февралдаги 02-06/9-02/114-сонли далолатномаси). Натижада, тадбиркорлик субъектларини молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, уларнинг кредит юкини енгиллаштириш ва “чемпион” тадбиркор тоифасига кўтарилиш имкониятларини кенгайтириш орқали тадбиркорлик фаоллигини ва иқтисодий ўсишни рағбатлантирилган.
