Синдаров Фазлиддин Кахрамоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи: “Капитал бозорида самарали қимматли қоғозлар портфелини шакллантириш йўллари”, 08.00.07 - Молия, пул муомаласи ва кредит (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Iqt5069.
Илмий раҳбар: Бурханов Актам Усманович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети ҳузуридаги “Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришнинг илмий асослари ва муаммолари” илмий-тадқиқот маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01.
Расмий оппонентлар: Худойқулов Хуршид Хуррамович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Хайдаров Низамиддин Хамраевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Халқаро Нордик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади капитал бозорида самарали қимматли қоғозлар портфелини шакллантиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “инвестиция портфелининг самарадорлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни кўп мезонли, динамик ва рискка мослаштирилган функсионал сифатида талқин қилиниб, ликвидлик етарлилиги, капитални сақлаб қолиш қобилияти, диверсификация самараси омилларини ҳисобга олувчи инвестиция қарорларини оптималлаштириш ва ресурсларни қайта тақсимлаш нуқтаи назаридан такомиллаштирилган;
акциядорлик тижорат банклари активларидан иборат қимматли қоғозлар портфелини шакллантиришда РОЕ ≥ 11,95 %, РОА ≥ 2,14 %, П/Э ≥ 5,88 ва П/Б ≥ 1,19 меʼёрларини самарадорлик кўрсаткичлари сифатида қўллаш орқали инвестиция қарорларини қабул қилиш таклифи асосланган;
акциядорлик жамиятларининг акциялардан иборат портфелни шакллантиришда максимал рискка мослаштирилган самарадорлик кўрсаткичи аниқланган нуқтадаги портфелнинг стандарт четланиши базавий қиймат сифатида қабул қилиниб, портфел риски 0.9σ^*≤σ_portfel≤1.1σ^* оралиқда шакллантириш орқали самарадорлиги 〖SR〗_portfel≥0.9〖SR〗^* дан юқори бўлган инвестиция портфелини шакллантириш таклифи асосланган;
акциядорлик жамиятлари акцияларидан иборат инвестиция портфелининг даромадига таъсир кўрсатувчи омиллар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ифодаловчи эконометрик модел асосида 2028-йилга қадар прогноз ссенарийси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Капитал бозорида самарали инвестиция портфелини шакллантириш бўйича ишлаб чиқилган илмий амалий ва услубий таклиф ҳамда тавсиялар асосида:
услубий ёндашувга кўра “инвестиция портфелининг самарадорлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмунини кўп мезонли, динамик ва рискка мослаштирилган функсионал сифатида талқин қилиниб, ликвидлик етарлилиги, капитални сақлаб қолиш қобилияти, диверсификация самараси омилларини ҳисобга олувчи инвестиция қарорларини оптималлаштириш ва ресурсларни қайта тақсимлаш нуқтаи назаридан такомиллаштириш бўйича назарий ва услубий маълумотлардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Портфел менежменти” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Тошкент давлат иқтисодиёт университети ректорининг 2024-йил 24-майдаги 150-сон буйруғи). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида талабаларда капитал бозорида самарали инвестиция портфелини шакллантириш жараёнида мазкур тушунчаларга тўғри ёндашиш, уларнинг таркибий қисмлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик ҳамда хусусиятларини тўлиқ ҳисобга олиш имкони яратилган;
акциядорлик тижорат банклари активларидан иборат қимматли қоғозлар портфелини шакллантиришда РОЕ ≥ 11,95 %, РОА ≥ 2,14 %, П/Э ≥ 5,88 ва П/Б ≥ 1,19 меʼёрларини самарадорлик кўрсаткичлари сифатида қўллаш орқали инвестиция қарорларини қабул қилиш таклифи “Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ томонидан амалиётга жорий қилинган (“Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ нинг 2025-йил 20-октябрдаги 09-3-21/1-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида банкнинг фонд бозорида шакллантираётган инвестиция портфели барқарор даромадлилик ва юқори рентабелликни таъминлаб, капитални самарали жойлаштириш ва узоқ муддатли қиймат яратиш имкониятларини кенгайтирган;
акциядорлик жамиятларининг акциялардан иборат портфелни шакллантиришда максимал рискка мослаштирилган самарадорлик кўрсаткичи аниқланган нуқтадаги портфелнинг стандарт четланиши базавий қиймат сифатида қабул қилиниб, портфел риски 0.9σ^*≤σ_portfel≤1.1σ^* оралиқда шакллантириш орқали самарадорлиги 〖SR〗_portfel≥0.9〖SR〗^* дан юқори бўлган инвестиция портфелини шакллантириш таклифи “Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ томонидан акциялардан иборат портфел шакллантириш давомида юқори самарали портфеллар тўпламини баҳолашда қўлланилган (“Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ нинг 2025-йил 20-октябрдаги 09-3-21/1-сонли маълумотнома). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида портфелдан кутилаётган даромад ва риск нисбатлари оптимал даражада мувозанатлашиб, барқарор даромадли ва юқори самарали инвестиция имкониятларини баҳолаш имконини берган;
акциядорлик жамиятлари акцияларидан иборат инвестиция портфелининг даромадига таъсир кўрсатувчи омиллар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ифодаловчи эконометрик модел асосида 2028-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз ссенарийси “Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ томонидан амалиётга жорий қилинган (“Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ нинг 2025-йил 20-октябрдаги 09-3-21/1-сонли маълумотнома). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида инвестиция портфелининг даромад салоҳияти ошиб, 2025-2028-йиллар давомида барқарор ва прогноз қилинадиган даромад оқимлари шаклланиб, узоқ муддатли молиявий барқарорлик ва фойдалилик даражаси таъминлаш имкони яратилган.